Aura Herbals - polski producent suplementów diety Prosto dla zdrowia
1280x200_baner-IZ_AH_cta-od 400x200_baner-IZ_AH_cta-od

Blog Aura Herbals

Collagen powder in wooden spoon, supplement, healthy and anti age concept  on pink background, top view, copy space

Kolagen – wszystko, co musisz wiedzieć

autor: Nina Wawryszuk

O kolagenie napisano już chyba wszystko, a dalej istnieją pewne spory dotyczące białka młodości: działa, czy nie działa? Wchłania się, czy może jest trawiony i wcale nie trafia, tam gdzie chcemy? Jesteś team #kolagenrybi czy #kolagenwołowy?

Kolagen to fajny suplement i może przynieść kilka korzyści dla wyglądu czy pracy układu ruchu. Zebrałam aktualną wiedzę na temat kolagenu i wspólnie z magister farmacji Zofią Winczewską przekażemy Ci skoncentrowaną dawkę wiedzy o kolagenie. Oczywiście – dobrze przyswajalną.

Co to jest kolagen?

Kolagen to białko budulcowe, które tworzy m.in. tkankę łączną, skórę, ścięgna, więzadła, kości, chrząstkę stawową, mięśnie i naczynia krwionośne. Stanowi ok. 30% całkowitej masy białka w ludzkim organizmie.

Całkowite białko w organizmie stanowi około 14%-16% masy ciała. To średnio 11 kg u mężczyzn i 9 kg u kobiet, w tym będzie to kolejno ok. 3,3 kg i 2,7 kg kolagenu.

W zdrowym i młodym organizmie kolagen ulega regularnemu recyklingowi (degradacja starych włókien na równi z produkcją nowych). Szacuje się, że ok. 3 kg kolagenu ulega przebudowie w ciągu jednego rokudodaje magister farmacji Zofia Winczewska.

Twoje ciało produkuje naturalnie kolagen z pomocą:

Kolagen składa się głównie z aminokwasów: glicyny, proliny i hydroksyproliny. Aminokwasy te tworzą trzy nici, które tworzą charakterystyczną dla kolagenu strukturę potrójnej helisy. Ta wyjątkowa struktura zapewnia kolagenowi trwałość i elastyczność. Aby to lepiej zobrazować: szacuje się, że włókno kolagenowe o średnicy 1 mm nie zerwie się w wyniku zawieszenia na nim 10-kilogramowego ciężarka.

Typy kolagenu

Wyróżnia się 29 typów kolagenu w organizmie i oznaczane są cyframi rzymskimi. Różnią się budową, funkcją, występowaniem i dystrybucją.

Najpowszechniej występujące typy kolagenu w organizmie to:

  • kolagen typu I – stanowi 90% całkowitego kolagenu w organizmie,
  • kolagen typu II – nawet 90% całkowitego kolagenu w chrząstce stawowej,
  • kolagen typu III – stanowi 5–20% całkowitego kolagenu w organizmie.

Pozostałe typy kolagenu nie są tak liczne, ale znaleźć je można w tkance tłuszczowej, kościach, rogówce oka czy ścięgnach. W suplementach diety z kolagenem najczęściej występują właśnie kolageny typu I, II oraz III.

Kolagen typu I i III to częsty typ w suplementach dedykowanych skórze, włosom i paznokciom, a kolagen typu II (a dokładnie kolagen natywny typu II) polecany jest na stawy.

Wybór suplementu ukierunkowanego na konkretne działanie (np. na stawy), ze względu na największą koncentrację danego typu kolagenu w interesującym nas miejscu (np. chrząstce stawowej) nie jest do końca poznany przez naukowców. Finalnie – ważniejsza będzie jakość surowca, a organizm chętnie wykorzysta każdy typ kolagenu, jaki mi dostarczysz.

Rodzaje kolagenu

Suplementy diety zawierają zawsze jeden z rodzajów kolagenu:

  • kolagen rybi (inaczej: kolagen morski, kolagen norweski, marine collagen),
  • kolagen wołowy (inaczej: kolagen bydlęcy, bovine collagen),
  • kolagen wieprzowy (inaczej: porcine collagen),
  • kolagen drobiowy (inaczej: poultry collagen).

Najpopularniejsze są kolagen z ryb i z bydła. Niektóre badania naukowe wskazują, że kolagen rybi może przyswajać się lepiej i szybciej niż inne rodzaje kolagenu, ponieważ jest strukturalnie podobny do kolagenu ludzkiego.

Jakie właściwości ma kolagen?

Kolagen zapewnia strukturalne wsparcie dla tkanek, wzmacnia naczynia krwionośne i odgrywa ważną rolę w procesach komórkowych, w tym naprawie tkanek, odpowiedzi immunologicznej, komunikacji i migracji komórkowej. Odpowiednia ilość kolagenu w organizmie wpływa na wygląd skóry i funkcjonowanie stawów.

Kolagen:

  • Bierze udział w odnowie komórkowej skóry.
  • Wpływa na jędrność i elastyczność skóry.
  • Uczestniczy w procesach naprawczych zachodzących w tkance chrzęstnej.
  • Bierze udział w produkcji mazi stawowej.
  • Wpływa na prawidłowy wzrost paznokci i włosów.
  • Uszczelnia jelita.
  • Nadaje kościom strukturę.
  • Chroni organy wewnętrzne.
  • Wspiera regenerację śluzówki jelit i żołądka.
  • Zapewnia tętnicom i naczyniom krwionośnym odpowiednią strukturę.

W badaniach klinicznych suplementowany kolagen wykazuje właściwości poprawiające kondycję skóry i paznokci, a także zmniejszające niektóre dolegliwości stawów oraz zwiększające ich mobilność. W badaniach sprawdzano także wpływ kolagenu na regenerację mięśni po wysiłku, zapobieganie osteoporozie, a nawet wpływ na mikrobiom jelitowy.

Kolagen na skórę, włosy i paznokcie

W 2023 roku międzynarodowe, recenzowane czasopismo Nutrients opublikowało obszerną metaanalizę 26 badań klinicznych z udziałem łącznie 1721 osób. Sprawdzano efekty stosowania kolagenu w formie hydrolizowanej na skórę i proces jej starzenia.

Wyniki wykazały, że kolagen w formie suplementu diety może zwiększać nawilżenie i elastyczność skóry, co pozytywnie wpływa na zmniejszenie widoczności zmarszczek mimicznych.

W 14 badaniach wykorzystywano kolagen rybi (kolagen morski), w 1 kolagen wołowy, w 1 kolagen drobiowy, w 2 kolagen wieprzowy, a w 9 źródło kolagenu nie zostało wskazane. Badania trwały od 2 do 12 tygodni, a porcje dzienne wynosiły od 0,3 g do 12 g.

Mniej badań sprawdzało wpływ kolagenu na stan paznokci. Wyniki kilku z nich sugerują, że hydrolizowany kolagen może wzmacniać paznokcie, przyspieszać ich wzrost i poprawiać elastyczność. Nie ma badań na temat wpływu kolagenu na wypadanie włosów, ale ponieważ zwiększa on nawilżenie skóry (w tym skalpu), można go „zapunktować” za wspieranie „żyznego podłoża” dla wzrostu włosów.

Magister farmacji Zofia Winczewska komentuje: Jeśli chcesz poprawić nawilżenie i elastyczność skóry, zredukować zmarszczki i wzmocnić paznokcie, wydaje się, że najlepsze efekty osiągniesz, stosując ok. 5 g hydrolizowanego kolagenu przez minimum 12 tygodni.

Zobacz też:

Kolagen na stawy

W czasopiśmie naukowym Nutrients z 2023 roku opublikowano przegląd dotychczasowych badań klinicznych nad wpływem stosowania różnych rodzajów kolagenu na stawy i związane z nimi dolegliwości.

Autorzy wyjaśniają tam m.in. że biodostępność aminokwasów i peptydów kolagenu jest kluczowym aspektem wyjaśniającym działanie kolagenu na stawy. Peptydy o niskiej masie cząsteczkowej wykazują lepszą przyswajalność w jelitach, a następnie docierają do tkanek stawów (takich jak chrząstka), gdzie się gromadzą.

Badania in vitro wykazały, że peptydy kolagenowe wywierają różne efekty biologiczne w chrząstce, które mogą zależeć od profilu peptydowego i aminokwasowego hydrolizowanego kolagenu.

Różne badania wykazały, że peptydy kolagenowe:

  • stymulują wytwarzanie cząsteczek macierzy pozakomórkowej,
  • indukują rozrastanie i różnicowanie chondrocytów (komórek tkanki chrzęstnej),
  • zwiększają aktywność osteoblastów (komórek tworzących kości),
  • zmniejszają aktywność osteoklastów (komórek tkanki kostnej, które powodują jej niszczenie i rozkładanie).

Wszystkie te efekty sugerują, że hydrolizowany kolagen może promować naprawę chrząstki, działając ochronnie na chrząstkę stawową w chorobie zwyrodnieniowej stawów. Nie można jednak traktować kolagenu jak lekarstwo, a jedynie dodatkowe wsparcie w leczeniu stawów.

Magister farmacji Zofia Winczewska dodaje: Oprócz suplementacji warto wspomnieć o terapii zastrzykami z kolagenem. Może ona przynieść ulgę w niektórych dolegliwościach związanych ze stawami. Zastrzyki z kolagenem są zlecane przez lekarza i dostępne wyłącznie na receptę.

Zobacz też:

Najmocniejszy kolagen

Fraza najmocniejszy kolagen jest często wyszukiwana w internecie. Ludzi zawsze interesuje w suplementach diety ich silne działanie i mocny skład, bo to oznacza dla nich efekty. Jak to jest z kolagenem?

Otóż tytuł najmocniejszego kolagenu ma kolagen typu II. Stanowi 95% kolagenów i około 60% suchej masy chrząstki. Ten typ kolagenu odpowiada za wytrzymałość, elastyczność i zdolność do wytrzymywania tarcia, jak i nacisków podczas ruchu. Chrząstka stawowa jest wielokrotnie gładsza od szkła, ma bardzo niski czynnik tarcia. Nie jest krucha i nie ulega pęknięciom pod naciskiem.

To nie oznacza, że kolageny typu I i III są mięczakami przy typie II. Kolagen to ogólnie mocne białko. Per gram, kolagen typu I jest mocniejszy od stali.

Najmocniejszy kolagen może w domyśle dotyczyć porcji dziennej – np. 10 g będzie w pewnym sensie „mocniejsze” niż np. 2 g, ponieważ dostarczy pięć razy więcej białek kolagenowych i może przynieść szybsze efekty.

Zastosowanie kolagenu

Właściwości kolagenu mają zastosowanie w kilku dziedzinach, by wspierać zdrowie i urodę. Nie bez powodu jest nazywany „białkiem młodości”. W zależności od formy, typu, postaci, pochodzenia, kolagen ma swoje zastosowanie w kilku obszarach:

  • Suplementy diety: kolagen-suplement służy do uzupełniania tego białka w organizmie. Możesz go kupić w różnych formach – kolagen do picia, kolagen w tabletkach (kapsułkach), kolagen shot, kolagen w proszku.
  • Medycyna: w medycynie bólu kolagen stosuje się miejscowo w celu poprawy anatomicznej struktury włókien kolagenowych i jako mechaniczną pomoc w mobilizacji stawów.
  • Medycyna estetyczna: zastrzyki kolagenowe czy mikronakłuwanie mają na celu zagęszczenie skóry dzięki stymulowaniu jej do produkcji kolagenu.
  • Kosmetologia: kremy, sera, maski do twarzy i włosów czy balsamy mają na celu pozostawić na powierzchni skóry lub włosa warstwę okluzyjną, zapobiegając ucieczce wody.

Ważne: Kolagen w kosmetykach nie przenika do głębszych warstw skóry i nie uzupełnia niedoboru kolagenu w skórze. Działa jedynie powierzchniowo. Aby uzupełnić kolagen od wewnątrz, najlepszym sposobem jest suplementacja lub zabiegi u kosmetologa.

Ciekawe odkrycia – kolagen a jelita

Kolagen wykazuje ciekawy potencjał w kontekście zdrowia jelit.

Zapytałam o to doktor nauk biomedycznych Joannę Jurek:

Jako ekspertka w dziedzinie immuno-odżywiania, zwłaszcza w kontekście poprawy zdrowia  jelit widzę duży potencjał w suplementacji w skład której wchodzą peptydy kolagenowe. Rosnąca liczba badań naukowych podkreśla prebiotyczne działanie peptydów kolagenowych, które wspierając aktywność mikrobioty jelitowej może znacznie poprawiać szczelność bariery jelitowej, zapobiegając w ten sposób przenikaniu toksyn i szkodliwych drobnoustrojów do organizmu oraz redukując stany zapalne.

Dodatkowo, peptydy z kolagenu dostarczają niezbędnych aminokwasów, które są kluczowe dla naprawy i regeneracji błony śluzowej jelit zwłaszcza u osób z zespołem jelita drażliwego lub chorobami zapalnymi jelit, ponieważ przyspiesza gojenie błony śluzowej jelit i łagodzi związane z tym objawy.

W czym jest kolagen? W jakich produktach?

Produkty bogate w kolagen to: skóra kurczaka, golonka, salceson, podroby, kurze łapki, ryby, produkty wykonane z części zwierzęcych, takich jak kości i więzadła, w tym bulion kostny, żelatyna spożywcza i galaretki. Skóra ryb ma najwyższą zawartość kolagenu – 5%-30%.

Ważne: Zauważ, że wiele produktów bogatych w kolagen to bomba kaloryczna z tłuszczami nasyconymi. Nie należy jeść golonki, podrobów czy tłustego rosołu na co dzień. Ponadto kolagen z żywności nie wchłania się tak dobrze, jak hydrolizowana forma z suplementów diety.

Niedobór kolagenu – objawy

Objawy niedoboru kolagenu po 25. roku życia to zwiotczenie i utrata jędrności skóry, pojawienie się zmarszczek i linii mimicznych, pogorszenie funkcjonowania, ból i ograniczenie ruchomości stawów, łamliwe paznokcie, zaburzenia pracy układu krążenia i układu trawiennego.

W młodym organizmie kolagen podlega regularnej wymianie i odbudowie – to ok. 3 kg/rok. Niestety w okolicach 25. roku życia zaczyna maleć naturalna produkcja kolagenu w organizmie. Proces znacznie przyspiesza po 50. roku życia, a zwłaszcza u kobiet w okresie menopauzy.

Nie chcę Cię straszyć, ale… jeśli palisz papierosy, nie chronisz się przed promieniowaniem UV lub często spożywasz wysokoprzetworzone produkty zawierające cukier rafinowany – możesz znacznie przyspieszyć proces degradacji kolagenu w organizmie.

Zobacz też: Co niszczy kolagen w organizmie?

Nadmiar kolagenu

Nadmiar kolagenu w organizmie to objaw twardziny (sklerodermii), rzadkiej choroby powodowanej przez nadmierne gromadzenie się kolagenu w tkankach. Twardzina prowadzi do niewydolności narządów, zaburzeń morfologii i następującej dysfunkcji naczyń krwionośnych.

Nadmiar kolagenu może powodować powstawanie bliznowców (keloidów). To charakterystyczne narośla, pojawiające się w miejscu przerwania ciągłości skóry. Powstają gdy fibroblasty (komórki odpowiedzialne za produkcję kolagenu) tworzące bliznę namnażają się miejscowo zbyt intensywnie.

O nadmiarze kolagenu możemy mówić także, gdy stosowane są zbyt wysokie dawki kolagenu z suplementów diety przez dłuższy czas. Może to powodować nudności, wymioty, zaparcia, biegunki, bóle głowy i brzucha, kołatanie serca, osłabienie.

Magister farmacji Zofia Winczewska dodaje: Warto wspomnieć, że kolagen-suplement często zawiera w składzie także inne składniki aktywne (np. witaminę C czy witaminę A), które w nadmiarze mogą szkodzić i nasilać skutki uboczne stosowania kolagenu.

Przeciwwskazania do stosowania kolagenu

Przeciwwskazania do stosowania kolagenu to:

  • ciąża,
  • karmienie piersią,
  • alergia lub nadwrażliwość na źródła kolagenu (np. skorupiaki),
  • stosowanie niektórych leków.

Suplementowany kolagen jest zazwyczaj bezpieczny i dobrze tolerowany, ale wątpliwości zawsze należy omówić z lekarzem.

Więcej dowiesz się z: Kolagen – przeciwwskazania

Suplementacja kolagenu – czyli kiedy i ile brać?

Suplementując kolagen, warto sugerować się wynikami badań klinicznych, w których wykazywano efektywność kolagenu. Są one cenną podpowiedzią:

  • jaki kolagen wybrać, aby dobrze się przyswajał,
  • jaką porcję dzienną przyjmować,
  • jak długo stosować kolagen, by zobaczyć efekty.

Jak suplementować kolagen?

  • Wybierz hydrolizowany kolagen. Hydroliza rozbija kolagen na peptydy, które szybko i skutecznie przenikają barierę jelitową i wchłaniają się w organizmie.
  • Stosuj 2,5–10 g kolagenu dziennie. To porcje, które w badaniach klinicznych wykazywały skuteczność i były dobrze tolerowane.
  • Przyjmuj kolagen codziennie przez 12 tygodni. Uzupełnianie kolagenu trwa, a aby zobaczyć wizualne zmiany, np. na skórze należy uwzględnić jej cykl odnowy.
  • Wybieraj markowe surowce. Kolageny (np. COLLAGEN HM, Naticol) od zaufanych dostawców cechuje czystość i ściśle kontrolowany proces produkcji.

Czy trzeba robić przerwy od kolagenu?

Nie ma jednoznacznych badań, które wskazywałyby czy należy robić przerwy od kolagenu w formie suplementu. Badania kliniczne badające wpływ kolagenu na organizm trwały nawet 12 miesięcy.

Badania sugerują, że efekty stosowania kolagenu utrzymywały się jeszcze po około 4 tygodniach zaprzestania suplementacji. To może być wskazówka, by np. po 12 tygodniach stosowania robić 4 tygodniowe przerwy. Pamiętaj, aby mieć na uwadze inne składniki aktywne w preparacie.

Zobacz też: Kiedy pić kolagen?

Kto powinien brać kolagen?

Kolagen powinien brać każdy po 25. roku życia, kto chce uzupełnić deficyty tego białka w organizmie i spowolnić proces starzenia. Oczywiście na kolagen nigdy nie jest za późno. Są badania kliniczne, w których efekty zauważano nawet u osób po 60. roku życia.

Rozważ kolagen, jeśli:

  • widzisz na skórze zmarszczki i linie mimiczne,
  • cellulit jest bardziej widoczny,
  • jesteś osobą aktywną,
  • chcesz zadbać o pracę stawów,
  • zależy Ci na wzmocnieniu paznokci i włosów.

Ważne: Pamiętaj, że do problemów ze stawami czy widocznością zmarszczek trzeba podchodzić holistycznie. Gdy doskwierają Ci bóle przy chodzeniu, udaj się do fizjoterapeuty i lekarza, a na zmarszczki nie zapominaj o dobrych kosmetykach i odżywczej pielęgnacji. Sam kolagen to za mało, by zobaczyć efekty. Szczególnie jeśli… sabotujesz sam siebie.

Więcej dowiesz się z artykułu: Co niszczy kolagen w organizmie?

Dieta kolagenowa

Dieta kolagenowa to jadłospis zawierający produkty bogate w kolagen i witaminę C, która zwiększa jego syntezę w organizmie. Niestety pokarmy obfitujące w kolagen zawierają także mnóstwo kcal i tłuszczów, co nie wpływa dobrze na zdrowie. Rosół raz na jakiś czas Ci nie zaszkodzi, ale codzienne wcinanie podrobów czy golonki nie jest zdrowe.

W diecie kolagenowej zadbaj o źródła witaminy C takie jak:

  • czarna porzeczka,
  • śliwka kakadu,
  • owoc aceroli,
  • cytryna,
  • pomarańcza,
  • pomidor,
  • grejpfrut,
  • mandarynka,
  • mango,
  • biała kapusta,
  • kiwi,
  • truskawki,
  • brokuły,
  • pietruszka,
  • brukselka,
  • jarmuż,
  • papaja,
  • papryka.

Kolagen nie działa?

Być może słyszałeś, że kolagen nie działa. Warto zawsze szukać źródeł tych informacji, ponieważ wiele badań naukowych sugeruje wręcz przeciwnie. Gdy kolagen trafia do przewodu pokarmowego, tak jak każde białko, jest rozkładany przez enzymy do aminokwasów – czyli podstawowych „klocków” budujących białka.

Następnie organizm wykorzysta je w zależności od potrzeb organizmu i największego zapotrzebowania – może u Ciebie będzie to skóra, a u innych chrząstka stawowa. Gdy widzisz produkt „kolagen na stawy”, najczęściej jest to kolagen typu II, którego największa koncentracja znajduje się właśnie w stawach. Ponadto takie preparaty zawierają dodatkowo inne składniki, które pomogą Ci zadbać o stawy (np. chondroityna, boswellia serrata).

Tak samo w przypadku produktów dla urody – najczęściej zawierają typ kolagenu, który jest najobficiej występujący w skórze (kolageny typu I i III) wraz ze składnikami o pozytywnym wpływie na skórę, włosy czy paznokcie (np. witamina A, witamina E).

Niestety nie da się „wytresować” peptydów kolagenu, by trafiały tam, gdzie chcemy. To organizm najlepiej wie, gdzie masz największe ubytki i zapotrzebowanie na kolagen. Dlatego tak ważna jest suplementacja trwająca co najmniej 3 miesiące.

Podsumowanie

  • Kolagen to ważne białko budulcowe w Twoim organizmie.
  • Po 25. roku życia zmniejsza się naturalna produkcja kolagenu w organizmie.
  • Proces ten przyspiesza, jeśli narażamy skórę na promieniowanie UV i stres oksydacyjny, palimy papierosy, spożywamy alkohol, a dieta jest obfita w cukry i tłuszcze.
  • Kolagen w suplementach diety jest trawiony i rozkładany na aminokwasy, a następnie organizm wykorzystuje je tam, gdzie zachodzi największe zapotrzebowanie.
  • Badania kliniczne sugerują, że suplementacja kolagenu może poprawiać kondycję skóry i stawów.
  • Zaleca się stosowanie od 2,5 g do 10 g hydrolizowanego kolagenu przez 12 tygodni.

Bibliografia

  1. Bay-Jensen A.c., et al., Biochemistry of Collagens, Laminins and Elastin (Third Edition) Structure, Function and Biomarkers: chapter 2 – Type II collagen, 2024, s. 13-22
  2. Baojing Ren, Kaiyan Yue, Yuhao Zhang, Yu Fu, Collagen-derived peptides as prebiotics to improve gut health, Current Opinion in Food Science, Volume 55, 2024, 101123, ISSN 2214-7993, https://doi.org/10.1016/j.cofs.2024.101123.
  3. Chen H, Tan XN, Hu S, Liu RQ, Peng LH, Li YM, Wu P. Molecular Mechanisms of Chondrocyte Proliferation and Differentiation. Front Cell Dev Biol. 2021 May 28;9:664168. doi: 10.3389/fcell.2021.664168. PMID: 34124045; PMCID: PMC8194090.
  4. Coppola D, Oliviero M, Vitale GA, Lauritano C, D’Ambra I, Iannace S, de Pascale D. Marine Collagen from Alternative and Sustainable Sources: Extraction, Processing and Applications. Mar Drugs. 2020 Apr 15;18(4):214. doi: 10.3390/md18040214. PMID: 32326635; PMCID: PMC7230273
  5. Fengfeng Mei, Zhouwei Duan, Muxue Chen, Jinfeng Lu, Meihui Zhao, Laihao Li, Xuanri Shen, Guanghua Xia, Shengjun Chen, Effect of a high-collagen peptide diet on the gut microbiota and short-chain fatty acid metabolism, Journal of Functional Foods, Volume 75, 2020, 104278, ISSN 1756-4646, https://doi.org/10.1016/j.jff.2020.104278.
  6. García-Coronado JM, Martínez-Olvera L, Elizondo-Omaña RE, Acosta-Olivo CA, Vilchez-Cavazos F, Simental-Mendía LE, Simental-Mendía M. Effect of collagen supplementation on osteoarthritis symptoms: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Int Orthop. 2019 Mar;43(3):531-538.
  7. Moughan P.J., Protein: Digestion, Absorption and Metabolism, Encyclopedia of Food and Health 2016, 524-529, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780123849472005729
  8. Osawa Y, Mizushige T, Jinno S, Sugihara F, Inoue N, Tanaka H, Kabuyama Y. Absorption and metabolism of orally administered collagen hydrolysates evaluated by the vascularly perfused rat intestine and liver in situ. Biomed Res. 2018;39(1):1-11. doi: 10.2220/biomedres.39.1. PMID: 29467346.
  9. Pu SY, Huang YL, Pu CM, Kang YN, Hoang KD, Chen KH, Chen C. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023 Apr 26;15(9):2080. doi: 10.3390/nu15092080. PMID: 37432180; PMCID: PMC10180699.
  10. Shoulders MD, Raines RT. Collagen structure and stability. Annu Rev Biochem. 2009;78:929-58. doi: 10.1146/annurev.biochem.77.032207.120833. PMID: 19344236; PMCID: PMC2846778.
  11. Wang H. A Review of the Effects of Collagen Treatment in Clinical Studies. Polymers (Basel). 2021 Nov 9;13(22):3868. doi: 10.3390/polym13223868. PMID: 34833168; PMCID: PMC8620403.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki.

W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.

Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
newsletter2

Newsletter

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz bezpłatnego e-booka, z którego dowiesz się, jak w prosty sposób możesz wesprzeć swoje zdrowie i Twoich bliskich!