Shatavari – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

Co to jest shatavari?

Shatavari (Asparagus racemosus) to roślina występująca na dużych obszarach północnych Indii, gdzie stała się podstawowym lekiem stosowanym w medycynie ajurwedyjskiej. Właściwości rośliny skupione są w jej niepozornych korzeniach, które po sproszkowaniu działają jak wspomagający witalność tonik.

W Indiach shatavari znane jest też pod nazwą rośliny „stu mężów” – uznawane jest bowiem za doskonały afrodyzjak. Nie dziwi więc fakt, że indyjki stosują je też jako remedium na poprawę płodności, libido czy regulację gospodarki hormonalnej. Shatavari to zioło, które uznawane jest też za środek wspierający i pobudzający laktację.

Znane są również inne ajurwedyjskie zastosowania toniku –  np. wspierające leczenie wrzodów żołądka, biegunki czy objawów niestrawności. Jak widać – shatavari to multifunkcyjna roślina, która zdecydowanie zasługuje na miano ajurwedyjskiej Królowy Ziół.

Jakie właściwości ma shatavari?

Shatavari reguluje cykl menstruacyjny, łagodzi objawy menopauzy i PMS, zwiększa libido oraz wspomaga laktację. Dodatkowo działa przeciwzapalnie, wspiera układ trawienny, redukuje stres i wzmacnia odporność.

Shatavari wykazuje właściwości antyoksydacyjne

Antyoksydanty to składniki, które pozwalają naszemu organizmowi na walkę z wolnymi rodnikami. Wolne rodniki pogarszają pracę naszych komórek, przyczyniają się do ich uszkodzeń i mogą m.in. przyspieszać proces starzenia. Nieustanne życie w biegu, zanieczyszczenie powietrza i ogromna ilość stresu psychicznego sprawia, że wolnych rodników „dostarczamy” sobie w zdecydowanie zbyt dużych ilościach. Przewaga wolnych rodników nad antyoksydantami rodzi stres oksydacyjny, który utrzymując się przez dłuższy czas, doprowadza do stanu zapalnego i może wywoływać wiele chorób o podłożu zapalnym.

Badanie z 2009 r. pokazało, że ekstrakty z korzenia shatavari wyraźnie zmniejszyły uszkodzenia komórek wątroby szczurów, które zostały poddane promieniowaniu gamma. 

I choć brakuje badań na komórkach ludzkich – roślina zapowiada się bardzo obiecująco. Zawiera bowiem aż 50 składników fitoaktywnych, a w tym dwa, niezwykle silne antyoksydanty – kamferol i racemosol. Być może za parę lat będzie uznawana za prawdziwą bombę antyoksydantów? Czas pokaże!

Shatavari zmniejsza objawy menopauzy

Menopauza to bardzo wrażliwy okres w życiu kobiety, który przynosi często szereg nieprzyjemnych dolegliwości, obniżających jakość życia.

Są to głównie:

• nocne poty,
• uderzenia gorąca,
• bezsenność,
• stany lękowe,
• depresja.

Czy w tym wymagającym okresie można sobie trochę pomóc, naturalnie, bez sięgania po hormonalną terapię zastępczą? Okazuje się, że tak i odpowiedź tkwi w Ajurwedzie!

Wyniki badania klinicznego z kwietnia 2024 r. pokazały, że stosowanie ekstraktu z korzenia shatavari wyraźnie zmniejszyło częstotliwość uderzeń gorąca, nocne poty, bezsenność, lęk, nerwowość, suchość pochwy i poprawiło libido.

Jakość życia kobiet poprawiła się znacząco w porównaniu do grupy placebo. Dodatkowo nie odnotowano żadnych działań niepożądanych podczas stosowania shatavari. Minusem tego badania była dość niska próba (70 kobiet), natomiast wyniki są obiecujące i potwierdzające ajurwedyjskie wykorzystanie specyfiku.

Shatavari wspiera płodność

Zespół policystycznych jajników (PCOS) oraz przewlekły stres to podstawowe czynniki, które wpływają negatywnie na płodność kobiety. Przypuszcza się, że każdy rodzaj stresu – od chorób przewlekłych po typowy stres psychiczny – wpływa negatywnie na fizjologię jajników i działanie hormonów płciowych.

Dlaczego?

W czasie długotrwałych reakcji stresowych, do krwi wydzielane są duże ilości hormonu stresu, zwanego kortyzolem. Kortyzol z kolei może upośledzać produkcję estradiolu, który powstaje w jajnikach. Stan niedoboru estrogenów dla organizmu przypomina nieco menopauzę – w niektórych przypadkach dochodzi do zaniku lub zaburzeń miesiączkowania, pojawiają się problemy z owulacją, spada poziom libido. To wszystko razem wzięte może całkowicie uniemożliwiać zajście w ciążę.

Shatavari, jak wynika z badań, dzięki wysokiej zawartości fitoestrogenów, może regulować cykl jajnikowy u ssaków. Dodatkowo shatavari poprawia funkcje przysadki mózgowej, która jest prawdziwą fabryką kobiecych hormonów – prolaktyny, FSH (hormonu folikulotropowego), czy LH (hormonu luteinizującego).

W momencie, w którym wydaje Ci się, że zrobiłaś co mogłaś – wprowadziłaś zmiany w diecie i stylu życia, a nadal masz problemy z płodnością – możesz zastanowić się nad dodatkowym wsparciem w postaci shatavari.

Shatavari poprawia laktację

Shatavari to podstawowe zioło stosowane we wsparciu laktacji w tradycji ajurwedyjskiej. W Polsce – bardziej rozpowszechnione są inne, lokalne zioła, takie jak koper, anyż czy kminek. W badaniu klinicznym z 2022 r. wzięło udział 78 kobiet, które podzielono na 2 grupy – grupę badawczą i grupę placebo. Pierwsza z nich otrzymywała batonik z shatavari, a druga – batonik z placebo. Podczas badania oceniano m.in. objętość mleka, czas, po którym kobieta odczuwa pełność piersi i satysfakcję z karmienia. Jakie były rezultaty?

Okazało się, że kobiety przyjmujące shatavari już po 4 porcjach batonika miały znaczny wzrost całkowitej objętości mleka w porównaniu do grupy placebo – średnio 64,74 ml vs 49,69 ml. Czas do osiągnięcia pełności piersi był też zdecydowanie krótszy w grupie badawczej – wynosił 38,09 godzin kontra 30,49 godzin w grupie placebo. I co ważne, nie stwierdzono żadnych skutków ubocznych po przeprowadzonej interwencji.

W najnowszym badaniu klinicznym z 2025 roku uczestniczki (w wieku 20–40 lat) przyjmowały codziennie 600 mg wyciągu z korzenia shatavari lub placebo. Naukowcy oceniali wyniki na początku badania (bezpośrednio po porodzie) oraz 3 dni po porodzie. W porównaniu z grupą kontrolną, shatavari poprawiło objętość mleka matki (o 15%) i wypełnienie piersi (umiarkowana wielkość efektu). Wśród wyników drugorzędnych uczestniczki, które przyjmowały shatavari, zgłaszały wyższy poziom satysfakcji z laktacji (52,6% w porównaniu z 25%).

Dokładny mechanizm działania rośliny nie jest znany, ale pozytywne efekty działania shatavari przypisuje się saponinom, które mogą zwiększać poziom prolaktyny, hormonu pobudzającego laktację. Potrzebujemy zdecydowanie większej liczby badań, by w pełni potwierdzić wszystkie powyższe doniesienia.

Na co pomaga shatavari?

Zastanawiasz się nad rozpoczęciem suplementacji tym ajurwedyjskim ziołem?

Jak stosować shatavari?

Na podstawie badań naukowych wiemy, że można bezpiecznie stosować ekstrakt z korzenia shatavari w ilości 16-32 mg/kg masy ciała dziennie, co odpowiada ok. 1100-2200 mg dla osoby dorosłej o wadze 70 kg. Dawkowanie shatavari powinno być zawsze zgodne z zaleceniami producenta konkretnego preparatu. Zwykle, poleca się przyjmowanie shatavari w formie kapsułek w dawce 500-1000 mg dziennie. 

Długotrwałe stosowanie preparatu nie zostało jeszcze przebadane klinicznie, stąd zaleca się przyjmowanie tego suplementu nie dłużej niż przez 3 miesiące. Po tym czasie należy zrobić sobie przerwę.

Shatavari – przeciwwskazania

Przeciwwskazania do stosowania shatavari to stosowanie leków o działaniu moczopędnym (np. furosemid) oraz leków i suplementów diety obniżających poziom cukru we krwi. Shatavari nie powinno być przyjmowane przez dzieci. Kobiety w ciąży powinny skonsultować chęć zastosowania suplementu ze swoim lekarzem prowadzącym.

Poza powyższymi przypadkami – oczywiście należy zwracać uwagę na to, czy po spożyciu preparatu nie pojawiają się u nas objawy alergii na którykolwiek składnik suplementu. W razie wystąpienia:

• wysypki,
• zawrotów głowy,
• problemów z oddychaniem,
• świądu skóry,
• przyspieszonego bicia serca –

preparat należy niezwłocznie odstawić i zgłosić się do lekarza.

Shatavari – skutki uboczne

Do tej pory nie odnotowano skutków ubocznych związanych ze stosowaniem shatavari, jednak u niektórych mogą pojawić się objawy alergii, opisane powyżej.

Shatavari – opinie lekarzy i ekspertów

Poznaj opinie ekspertów o stosowaniu korzenia shatavari.

Sugeruje się także, że w korzeniu shatavari może drzemać potencjał we wspieraniu płodności, zwłaszcza u kobiet w ciągłym stresie i napięciu psychicznym. Shatavari jako roślina o silnych właściwościach przeciwutleniających, może zmniejszać stres oksydacyjny i zwiększać pulę antyoksydantów w organizmie, tym samym korzystnie oddziaływać na zdrowie reprodukcyjne kobiet. Wstępne badania wskazują na spory potencjał shatavari, aczkolwiek potrzeba dalszych badań, na które z niecierpliwością czekam – dodaje Zofia Winczewska, ekspertka Aura Herbals