Aura Herbals - polski producent suplementów diety Prosto dla zdrowia
auraherbals-baner-podstrony-colladrop-nowy-1280x200 auraherbals-baner-podstrony-colladrop-nowy-400x200

Blog Aura Herbals

Medycyna naturalna

Na co pomaga shatavari?

autor: Nina Wawryszuk

Już w pradawnych dokumentach medycyny wschodniej czytamy długą listę właściwości i na co pomaga shatavari. Tak zwane “kobiece zioło” jest po dziś dzień stosowane w ajurwedzie, głównie w celu dodawania witalności, przywrócenia balansu hormonów, zwiększania płodności i libido.

W tym artykule zderzamy anegdotyczne doświadczenia medyków ajurwedyjskich ze współczesnymi badaniami naukowymi nad działaniem shatavari (Asparagus racemosus).

Na co pomaga shatavari?

Ekstrakt z korzenia shatavari pomaga na niektóre kobiece dolegliwości takie jak zaburzenia hormonalne i zaburzenia cyklu miesiączkowego, objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS) i menopauzy, problemy z płodnością, libido, stresem i napięciem emocjonalnym oraz walczy ze stresem oksydacyjnym.

Medycyna wschodnia stawia na roślinnym piedestale shatavari, wskazując je jako najważniejsze “kobiece zioło”. Korzeń shatavari jest wymieniony w 6 ważnych rasajanach, czyli lekach ziołowych, które promują ogólne dobre samopoczucie jednostki poprzez zwiększenie witalności komórkowej i odporności.

Ekspertka Ewa Szydłowska dodaje:

Opinie lekarzy ajurwedyjskich, jak i naturopatów o shatavari są pozytywne

W tradycyjnej medycynie korzeń tego adaptogenu jest stosowany doustnie jako środek na wrzody, stan zapalny, stres czy zaburzenia hormonalne. Jest także stosowany jako okład na bolesność piersi, odwar na infekcje skórne czy środek na ból gardła. Korzeń shatavari uciera się wtedy na miałki proszek z wodą lub mlekiem jaka.

Obecnie brakuje jeszcze zakrojonych na szeroką skalę badań klinicznych nad shatavari przeprowadzonych w tzw. złotym standardzie (randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby). Jednak istnieje kilka badań na mniejszą skalę, które były dość obiecujące w kontekście korzyści ze stosowania shatavari.

Wiedza o właściwościach shatavari pochodzi głównie z małych badań klinicznych, badań in vitro i badań na zwierzętach. Na ich podstawie można wskazać kilka ciekawych właściwości tego adaptogenu.

Dotychczasowe prace naukowców sugerują, że shatavari potencjalnie:

Pomaga w walce ze stresem oksydacyjnym

Korzeń shatavari to bogactwo nawet 50 bioaktywnych związków. Zawiera m.in. saponiny steroidowe – silne antyoksydanty walczące ze stresem oksydacyjnym.

Są to:

  • racemofuran,
  • asparagamina A,
  • racemozol.

Wykazują one potencjał przeciwzapalny i wspierają organizm w walce ze szkodliwymi wolnymi rodnikami. To one są odpowiedzialne za starzenie się organizmu oraz rozwój niektórych chorób.

Korzeń shatavari zawiera także związki flawonoidowe, w tym kemferol i izoflawon. Działają one m.in. antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie, estrogennie i detoksykująco.

Ponadto shatavari to także źródło fitoestrogenów, które wykazują działanie równoważące hormony w organizmie. W badaniu z 2018 roku naukowcy porównywali efektywność hamowania aktywności reaktywnych form tlenu (ROS) przez etanolowy ekstrakt z shatavari w porównaniu z kwasem askorbinowym (witaminą C). Ekstrakt wykazywał istotną aktywność antyoksydacyjną, która osiągała ok. połowę aktywności kwasu askorbinowego.

Działa adaptogennie

Shatavari jest adaptogenem, co oznacza, że pomaga radzić sobie z negatywnymi skutkami stresu fizycznego i emocjonalnego oraz szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. “Hartuje” organizm od środka, co wpływa na lepsze samopoczucie, witalność i radzenie sobie z napięciem psychicznym.

Ekstrakt z shatavari może regulować poziom kortyzolu, produkowanego nadmiernie w warunkach silnego stresu. Działa również przeciwzapalnie, więc wspomaga w ten sposób naturalną odporność i zdolności regeneracyjne organizmu.

Wspiera równowagę hormonalną

Zawarte w korzeniu shatavari fitoestrogeny wykazują z jednej strony selektywne działanie pobudzające receptory estrogenowe, z drugiej działają antyandrogenowo i antyestrogenowo. Oznacza to, że wywierają różnorodny wpływ na poszczególne tkanki i narządy, z korzyścią dla organizmu.

Gdy w ciele dochodzi do zaburzenia równowagi hormonalnej, fitoestrogeny pomagają naturalnie przywrócić balans. Dlatego też shatavari jest zalecane w czasie menopauzy czy problemami z płodnością spowodowanymi stresem i rozregulowanymi hormonami.

Działa przeciwzapalnie, antybakteryjnie i przeciwgrzybiczo

Racemofuran – silny antyoksydant w shatavari – wykazuje silne właściwości przeciwzapalne. Związek ten działa w organizmie podobnie jak przepisywane na receptę leki przeciwzapalne – inhibitory COX-2. Tego typu leki zmniejszają stan zapalny bez poważnych skutków ubocznych ze strony układu pokarmowego. Ekstrakt z korzenia shatavari wykazał antybakteryjne i przeciwgrzybiczne właściwości wobec Gram-ujemnych i Gram–dodatnich.

Pobudza laktację

Naukowcy, zaintrygowani zastosowaniem shatavari w tradycyjnej medycynie jako środka pobudzającego laktację, przeprowadzili kilka mniejszych badań klinicznych.

Najnowsze pochodzi z 2022 roku. Przeprowadzono je u kobiet w wieku ciążowym 37 tygodni lub starszych, które zamierzały karmić piersią. Badane 78 kobiet zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej baton zawierający shatavari lub baton-placebo.

Wszystkie 78 kobiet ukończyło badanie, 61 urodziło przez cesarskie cięcie dolnego odcinka, a 17 miało normalny poród pochwowy w terminie. Zmierzono czas do pierwszej zauważalnej pełności piersi, a pomiary objętości odciągniętego mleka przeprowadzono 72 godziny po porodzie lub po spożyciu 4 batonów, w zależności od tego, co nastąpiło później, przy użyciu standardowego laktatora.

Średnia całkowita objętość odciągniętego mleka była wyższa w grupie shatavari (64,74 ml) w porównaniu do placebo (49,69 ml). Czas do wypełnienia piersi był krótszy w przypadku spożywania shatavari (30,49 godziny) w porównaniu z placebo (38,09 godziny).

Nie odnotowano żadnych zdarzeń niepożądanych w żadnej z badanych grup. Ogólna ocena zadowolenia matek z laktacji, samopoczucia dziecka, smaku i łatwości stosowania była lepsza w grupie shatavari, niż w grupie placebo. Istnieje jeszcze kilka badań klinicznych, ale ich wyniki są dyskusyjne.

Korzystnie wpływa na płodność

Shatavari może pośrednio wspierać kobiecą płodność poprzez adaptogenny i przeciwstresowy wpływ na organizm. Jak wiadomo stres negatywnie wpływa na zdrowie reprodukcyjne kobiet, prawdopodobnie poprzez modulację fizjologii jajników i hormonów rozrodczych. Hormony te obejmują glukokortykoidy, katecholaminy, hormon wzrostu i prolaktynę.

Zestresowany i przeciążony organizm nie myśli o rozmnażaniu się, a o przetrwaniu. Dlatego przewlekle podwyższony poziom „hormonu stresu” – kortyzolu – może zmniejszać biosyntezę estradiolu-17β w jajniku, co zmniejsza zdolność reprodukcyjną kobiety.

Ponadto stres może skutkować brakiem miesiączki, zaburzeniami owulacji i nieregularnymi miesiączkami. Ekstrakt z shatavari może być skutecznie stosowany do przywracania równowagi hormonalnej ze względu na swoje właściwości adaptogenne i fitoestrogenne, czyli naśladujące działanie estrogenów w organizmie.

Zmniejsza objawy menopauzy

Shatavari – ze względu na wpływ na gospodarkę hormonalną – może być pomocnym wsparciem podczas trudnego okresu menopauzy. W 2024 roku opublikowano wyniki badań klinicznych z udziałem kobiet przed i po menopauzie. Badane miały 40–65 lat i zgłaszały występowanie objawów menopauzy takich jak:

  • uderzenia gorąca,
  • nocne poty,
  • niepokój,
  • zmęczenie,
  • depresja,
  • bezsenność,
  • wahania nastroju.

Kobietom podawano kapsułkę zawierającą 250 mg ekstraktu z korzenia shatavari lub placebo 2 razy dziennie przez 60 dni. Naukowcy zmierzyli zmiany za pomocą wyników jakości życia Utian (UQoL) w 30. i 60. dniu i porównali je z wartościami wyjściowymi.

Wyniki wykazały, że kobiety przyjmujące ekstrakt shatavari odnotowały wzrost całkowitych wyników UQoL odpowiednio o 23,19% w 30. dniu i 35,13% w 60. dniu. Wyniki te były statystycznie istotne w porównaniu z placebo.

Kobiety przyjmujące ekstrakt zaobserwowały również istotnie większą zmianę w wynikach UQoL w pracy, zdrowiu, sferze emocjonalnej i seksualnej pod koniec badania, w porównaniu z wartością wyjściową. Dodatkowo, u kobiet przyjmujących ekstrakt zaobserwowano znaczącą poprawę w wynikach stresu oraz jakości i głębokości snu.

Liczba kobiet (12,12%) w grupie shatavari, które doświadczyły uderzeń gorąca, była znacznie mniejsza w porównaniu z grupą placebo (57,57%). Kobiety przyjmujące ekstrakt tego adaptogenu zaobserwowały również znacznie mniej nocnych potów, uderzeń gorąca, niepokoju, zmęczenia, bezsenności, wahań nastroju i nietrzymania moczu.

Zobacz też: Niepokalanek a menopauza

Zmniejsza objawy PMS

Według Ajurwedy zaburzona Vata i Pitta (typy metaboliczne ciała) krążą w różnych kanałach ciała, powodując nieprzyjemne objawy PMS. Z naukowego punktu widzenia – przed miesiączką w organizmie kobiety dochodzi do nieraz gwałtownych zmian w poziomie hormonów, a wiele z nas może mieć zwiększoną wrażliwość na te wahania. Prawdopodobnie to progesteron i jego metabolity są odpowiedzialne za występowanie PMS. Shatavari działa jako “harmonizator hormonalny” i  może redukować lub zmniejszać nasilenie PMS.

Zobacz też: Niepokalanek na PMS

Wspomaga układ pokarmowy

Badania na zwierzętach wykazały, że ekstrakt z shatavari pomaga w łagodzeniu objawów wrzodów w żołądku i może zapobiegać ich powstawaniu. Ten adaptogen usprawnia procesy trawienne u zdrowych osób, reguluje perystaltykę jelit i łagodzi dolegliwości takie jak zgaga, biegunka, niestrawności, zespół jelita drażliwego (IBS) oraz stany zapalne układu pokarmowego.

Zobacz też: Berberyna na jelita

Wspiera układ nerwowy

Ekstrakty z shatavari przywracają zaburzone neuroprzekaźniki i zapobiegają oksydacyjnym uszkodzeniom neuronów. Z dostępnych badań neurofarmakologicznych wynika, że fizjologiczne działanie tego adaptogenu może być ukierunkowane na zwiększenie zdolności poznawczych lub w leczeniu schorzeń neurologicznych, takich jak stres, lęk, depresja, padaczka, choroba Parkinsona i Alzheimera.

W Ajurwedzie shatavari nazywa się “tonik dla układu nerwowego”. Nutraceutyki na bazie ekstraktów z jego korzenia wykazują działanie adaptogenne, neuroprotekcyjne, przeciwutleniające, przeciwzapalne i nootropowe w warunkach przedklinicznych i klinicznych bez wywoływania znaczących działań niepożądanych.

Działa przeciwkaszlowo

Naukowcy odkryli, że shatavari posiada właściwości łagodzące kaszel u kaszlących myszy. Stwierdzili, że ekstrakt z tego adaptogenu zatrzymuje kaszel tak samo, jak przepisywany na receptę fosforan kodeiny. Potrzebne są dalsze badania, aby określić, w jaki sposób shatavari działa na kaszel. Sok z korzenia shatavari jest naturalnym lekarstwem na kaszel w Bengalu Zachodnim w Indiach.

Shatavari dla… mężczyzn?

W 2020 roku na łamach czasopisma naukowego Journal of Functional Morphology and Kinesiology opublikowano ciekawe wyniki badań klinicznych, w których to mężczyźni stosowali korzeń shatavari.

W badaniu brało udział 18 mężczyzn podzielonych na dwie grupy: 10 z nich stosowało ekstrakt z shatavari, a ośmiu placebo przez 8 tygodni. W grupach porównywano maksymalną ilość powtórzeń w wyciskaniu na ławce. Badani stosujący shatavari osiągali o 6,5% lepsze efekty w wyciskaniu niż mężczyźni w grupie placebo.

Wynik ten sugeruje regenerujące działanie shatavari względem mięśni szkieletowych, które jest prawdopodobnie spowodowane omawianym wcześniej antyoksydacyjnym działaniem tego adaptogenu.

Antyoksydanty neutralizują i zmniejszają uszkodzenia wywołane przez reaktywne formy tlenu (ROS), które są nadprodukowane m.in. podczas forsownych ćwiczeń aerobowych i beztlenowych.

Wielu Internautów szuka informacji o wpływie korzenia shatavari na różne aspekty związane ze zdrowiem. Jaki mamy aktualny stan wiedzy?

Shatavari a tarczyca

W Ajurwedzie zaleca się stosowanie korzenia shatavari w przypadku zaburzeń pracy tarczycy, zwłaszcza niedoczynności. Ma ona zmniejszać objawy stanu chorobowego, odżywiać komórki ciała i wyrównać zaburzony balans hormonów.

Obecnie nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby wpływ shatavari na zaburzenia tarczycy. Dysponujemy jednym badaniem na szczurach z 2019 roku opublikowanym w Journal of Pharmacolofy & Clinical Research. W tym badaniu ocena morfologiczna wykazała, że podawanie wodnych ekstraktów z korzenia shatavari obniża podwyższone poziomy trijodo-L-tyroniny i L-tyroksyny. Obniżenie poziomów T3 i T4 przez ekstrakty porównano z lekiem referencyjnym propylotiouracylem.

Shatavari a Hashimoto

Ze względu na brak badań z udziałem ludzi nie mamy potwierdzenia, jak stosowanie korzenia shatavari wpływa na przebieg choroby Hashimoto. Dysponując pracą naukowców wspomnianą wyżej, można jedynie teoretyzować, jak shatavari wpływa na zaburzenia pracy tarczycy i związane z tych choroby.

Zobacz też: Ashwagandha a tarczyca

Shatavari a odchudzanie

Nie ma dowodów na to, że stosowanie shatavari wspiera odchudzanie. Stosowanie ekstraktu z korzenia shatavari może korzystnie wpływać na układ pokarmowy, ale nie sprawia, że organizmowi ubywa tkanki tłuszczowej.

Zobacz też:

Shatavari a libido

W Ajurwedzie korzeń shatavari jest zalecany w przypadku spadku libido. Ma on dodawać wigoru, jak i redukować stres oraz napięcie, które mogą obniżać popęd seksualny. Nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby ten efekt, ale w badaniu z udziałem kobiet w okresie menopauzy stosowanie ekstraktu z korzenia shatavari poprawiło jakość życia seksualnego.

Zobacz też:

Podsumowanie

  • Stosowany w Ajurwedzie ekstrakt z korzenia shatavari to wszechstronny adaptogen o ogólnym pozytywnym wpływie na organizm.
  • Shatavari może być pomocny w walce z negatywnymi skutkami stresu oksydacyjnego, wspiera zdrowie kobiece, poprawia funkcjonowanie układu pokarmowego i nerwowego oraz przywraca równowagę hormonalną.
  • Korzeń shatavari ma długą tradycję stosowania w Ajurwedzie, ale współcześnie naukowcy także sprawdzają wpływ tego adaptogenu na organizmy żywe.

Bibliografia

  1. Ajai K Pandey, Anumegha Gupta, Meenakshi Tiwari, Shilpa Prasad, Ashutosh N. Pandey, Pramod K. Yadav, Alka Sharma, Kankshi Sahu, Syed Asrafuzzaman, Doyil T. Vengayil, Tulsidas G. Shrivastav, Shail K Chaube, Impact of stress on female reproductive health disorders: Possible beneficial effects of shatavari (Asparagus racemosus), Biomedicine & Pharmacotherapy, Volume 103, 2018, Pages 46-49, ISSN 0753-3322, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2018.04.003.
  2. Anders, J. et al. (2020). The Effects of Asparagus Racemosus Supplementation Plus 8 Weeks of Resistance Training on Muscular Strength and Endurance. Journal of Functional Morphology and Kinesiology, 5 (1), 4. http://doi.org/10.3390/jfmk5010004
  3. Guidise, V.S.; Dasari, M.P.; Kuricheti, S.S.K. Efficacy and safety of shatavari root extract for the management of menopausal symptoms: A double-blind, multicenter, randomized controlled trial. Cureus. 2024
  4. Kamat SK, Barde PJ, Raut SB. Evaluation of the estrogenic activity of Indian medicinal plants in immature rats. Anc Sci Life. 2015 Oct-Dec;35(2):90-5. doi: 10.4103/0257-7941.171669. PMID: 26865741; PMCID: PMC4728870.
  5. Kanwar AS, Bhutani KK. Effects of Chlorophytum arundinaceum, Asparagus adscendens and Asparagus racemosus on pro-inflammatory cytokine and corticosterone levels produced by stress. Phytother Res. 2010; 24(10): 1562–1566
  6. Majewska M., Czeczot H., Flawonoidy w profilaktyce i terapii, Terapia i leki, Tom 65, nr 5, 2009, s. 369.
  7. Majumdar S, Gupta S, Prajapati SK, Krishnamurthy S. Neuro-nutraceutical potential of Asparagus racemosus: A review. Neurochem Int. 2021 May;145:105013. doi: 10.1016/j.neuint.2021.105013. Epub 2021 Mar 6. PMID: 33689806.
  8. Santhi T. Evaluation of Anti Thyroid Activity of Asaparagus Racemosus Root Extract against Thyroxine Induced Hyperthyroidism in Rats. J of Pharmacol & Clin Res. 2019; 7(5): 555721. DOI: 10.19080/JPCR.2019.07.555721
  9. Subhash C. Mandal, Ashok Kumar C.K., S. Mohana Lakshmi, Sanghamitra Sinha, T. Murugesan, B.P. Saha, M. Pal, Antitussive effect of Asparagus racemosus root against sulfur dioxide-induced cough in mice, Fitoterapia, Volume 71, Issue 6, 2000, Pages 686-689, ISSN 0367-326X, https://doi.org/10.1016/S0367-326X(00)00151-9.
  10. Wiboonpun N, Phuwapraisirisan P, Tip-pyang S. Identification of antioxidant compound from Asparagus racemosus. Phytother Res. 2004 Sep;18(9):771-3. doi: 10.1002/ptr.1526. PMID: 15478181.
  11. Wild Aspargus, Drugs and Lactation Database (LactMed®), 2024, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK501813/

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki.

W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.

Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
newsletter2

Newsletter

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz bezpłatnego e-booka, z którego dowiesz się, jak w prosty sposób możesz wesprzeć swoje zdrowie i Twoich bliskich!