Aura Herbals - polski producent suplementów diety Prosto dla zdrowia
1280x200_baner-IZ_AH_cta-od 400x200_baner-IZ_AH_cta-od

Blog Aura Herbals

Young beautiful blond woman in white dress and wreath standing with eyes closed and enjoying sunshine on summer day with field landscape at background. Woman natural beauty and summer nature concept
Zdrowie i suplementacja

Niepokalanek pospolity – jak wpływa na zdrowie kobiet?

autor: Nina Wawryszuk

Niepokalanek mnisi może być naturalnym wsparciem zdrowia kobiecego. Ta niepozorna roślina wpływa na regulację hormonów i zmniejszenie dolegliwości związanych z napięciem przedmiesiączkowym.

Niepokalanek pospolity (mnisi) – co to jest?

Niepokalanek pospolity (mnisi, Vitex agnus-castus) to roślina zielna, która wszechstronnie wspiera zdrowie kobiet. Ziele niepokalanka może zmniejszać objawy PMS i menopauzy, poprawiać płodność i pracę gospodarki hormonalnej. Właściwości tej rośliny wykorzystywane są w medycynie naturalnej od wieków.

Suplementy diety lub leki z niepokalankiem zawierają ekstrakt z owocu tej rośliny (Fructus Agni casti fructus). Użyty surowiec powinien zawierać nie mniej niż 0,08% kastycyny. Kastycyna to silny flawonoid, który w badaniach naukowych wykazuje działanie m.in.:

  • przeciwzapalne,
  • immunomodulujące,
  • estrogenowe,
  • przeciwbólowe,
  • antyangiogenne.

Ponadto niepokalanek pospolity zawdzięcza swoje lecznicze właściwości dzięki zawartości irydoidów, flawonoidów, olejków eterycznych, ketosteroidów, kwasu linolowego i wspomnianej kastycyny. Z liści i kwiatów niepokalanka wyizolowano związki o budowie zbliżonej do hormonów płciowych.

Jakie właściwości ma niepokalanek?

Niepokalanek mnisi jest ceniony głównie za cenne właściwości wspierające gospodarkę hormonalną i układ rozrodczy kobiet. W badaniach klinicznych stosowanie niepokalanka skutkowało zmniejszeniem objawów PMS u 93% uczestniczek.

A to nie jedyne ciekawe właściwości tej rośliny. Na podstawie badań klinicznych i in vitro można dostrzec szerokie spektrum działania ekstraktu tej ciekawej rośliny.

Niepokalanek pospolity potencjalnie:

Zmniejsza objawy PMS

Ekstrakt z niepokalanka pospolitego łagodzi objawy zaburzeń napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Preparaty z niepokalanka mogą łagodzić dolegliwości takie jak drażliwość, ból głowy, tkliwość piersi czy wzdęcia.

Analiza danych od 1634 kobiet, które przez trzy cykle menstruacyjne przyjmowały 40 mg standaryzowanego ekstraktu z niepokalanka, wykazała, że:

  • 42% kobiet zgłosiło brak objawów PMS,
  • 51% kobiet zgłosiło zmniejszenie nasilenia objawów PMS,
  • 93% kobiet zgłosiło zmniejszenie objawów depresyjnego nastroju, niepokoju i tzw. zachcianek,
  • 1% kobiet zgłosiło nasilenie objawów PMS.

Stosowanie niepokalanka może również pomagać w zmniejszaniu cyklicznej mastalgii, czyli bolesności piersi przed miesiączką. Badania sugerują, że ekstrakt z tej rośliny może być równie skuteczny jak powszechnie stosowane leczenie farmakologiczne, ale ze znacznie mniejszą liczbą skutków ubocznych.

Magister farmacji Zofia Winczewska dodaje:

Preparaty z niepokalankiem obejmują szerokie spektrum zastosowań, m.in. we wspomnianym już PMSie, ale także w cięższej postaci przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych (PMDD). Wymienia się także potencjał w kontekście hiperprolaktynemii czy łagodzeniu objawów menopauzy.

Zobacz też: Niepokalanek mnisi kontra PMS

Łagodzi objawy menopauzy

Menopauza (klimakterium, przekwitanie) to wymagający okres w życiu kobiety związany ze zmianami hormonalnymi i wygaszaniem czynności jajników. Kobiety borykają się z uderzeniami gorąca, nerwowością, zaburzeniami snu czy spadkiem libido.

Stosowanie ekstraktu z niepokalanka może ulżyć w niektórych tych dolegliwościach. W jednym badaniu kobiety nakładały na skórę olejek eteryczny z 1,5% roztworem z niepokalanka przez 12 tygodni.

Na koniec nadania pytano kobiety o objawy menopauzy:

  • 33% kobiet zgłosiło znaczne zmniejszenie objawów,
  • 36% kobiet zgłosiło łagodne do umiarkowanego zmniejszenie objawów,
  • 7,5% kobiet nie odczuło żadnych zmian w odczuwaniu objawów,
  • największą ulgę kobiety odczuwały w poprawie nastroju i zmniejszeniem ilości uderzeń gorąca.

Co ciekawe 23,5% kobiet zgłosiło nasilenie objawów – to pokazuje, że menopauza i łagodzenie jej objawów za pomocą roślin może mieć różny przebieg u kobiet.

W innym badaniu stosowanie 30 mg wyciągu z niepokalanka przez 8 tygodni złagodziło niektóre objawy menopauzy w porównaniu do placebo.

Wspiera regulację cyklu miesiączkowego

Nieregularne miesiączki negatywnie wpływają na samopoczucie i zdrowie kobiety, utrudniają zajście w ciążę, a nawet są powiązane z występowaniem takich chorób jak zespół metaboliczny, cukrzyca typu 2 czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Wysoki poziom prolaktyny może powodować brak lub zaburzenia występowania miesiączki. Stosowanie preparatów z niepokalanka może więc być pomocne przy zaburzeniach miesiączkowania tak samo, jak przy PMS.

Działa antyoksydacyjnie

Zawarte w niepokalanku flawonoidy i związki fenolowe wykazują aktywność przeciwutleniającą. Odgrywają ważną rolę w walce z wolnymi rodnikami, które przyspieszają starzenie i mogą być przyczyną rozwoju niektórych chorób. Właściwości antyoksydacyjne niepokalanka mogą być również pomocne w zapobieganiu przedwczesnemu starzeniu czy leczeniu zespołu postmenopauzalnego.

Wspiera gojenie ran przy trądziku hormonalnym

Badania kliniczne sugerują, że stosowanie kropli z niepokalanka przyspiesza gojenie zmian trądzikowych w porównaniu do konwencjonalnego leczenia. Badani stosowali 20 kropli dwa razy dziennie przez 4–6 tygodni, a następnie 15 kropli dwa razy dziennie przez 1–2 lata. Pamiętaj jednak, że niepokalanek nie jest typowym sposobem na leczenie trądziku.

Zobacz też:

Wspiera płodność

Ze względu na wpływ na poziom prolaktyny w organizmie, niepokalanek może przyczyniać się do poprawy płodności u kobiet. Może być pomocny w przypadku kobiet z defektem fazy lutealnej lub skróconą drugą połową cyklu miesiączkowego. Zaburzenie to wiąże się z nieprawidłowo wysokim poziomem prolaktyny i utrudnia kobietom zajście w ciążę.

Badania kliniczne sugerują, że stosowanie ekstraktu z niepokalanka korzystnie wpływa na równowagę hormonalną, co pośrednio może korzystnie pływać na płodność. Póki co jest mało badań klinicznych na większej grupie, które lepiej poznałyby wpływ niepokalanka na płodność. Czekamy na dalsze prace naukowców i nowe wnioski.

Działa przeciwgrzybicznie i przeciwbakteryjnie

Badania in vitro pokazują, że olejki eteryczne wytwarzane z niepokalanka mogą zwalczać szkodliwe grzyby i bakterie, w tym bakterie Staphylococcus (gronkowca), Escherichia coli i Salmonella. Z oleju z liści niepokalanka wyizolowano ponad 30 związków o działaniu przeciwbakteryjnym.

Olej z nasion niepokalanka działa przeciwgrzybiczo na gatunki Candida, które powodują infekcje szpitalne. Należy jednak pamiętać, że olejki eteryczne nie powinny być stosowane doustnie, a stosowanie suplementów diety z niepokalankiem nie zmniejsza ryzyka infekcji.

Zapobiega ukąszeniom owadów

Na koniec mało oczywisty benefit – spray z ekstraktem z niepokalanka może działać odstraszająco na komary, muchy, kleszcze i pchły nawet przez 6 godzin po aplikacji. Dociekliwi naukowcy poszli dalej – w jednym badaniu wykazali, że ekstrakt z niepokalanka może zabijać larwy wszy i utrudniać namnażanie się dorosłych osobników.

Niepokalanek – zastosowanie, czyli kto i kiedy powinien go stosować?

Niepokalanek pospolity może stanowić pomocne zastosowanie w przypadku łagodzenia objawów PMS i menopauzy, regulacji cyklu hormonalnego oraz wsparcia kobiecej płodności.

Stosowanie niepokalanka może być pomocne w przypadku:

  • nasilonych objawów PMS,
  • objawów menopauzy,
  • nieregularnych cyklów miesiączkowych,
  • zaburzeniami płodności.

Niepokalanek – przeciwwskazania, czyli kto nie powinien i kiedy go stosować?

Przeciwwskazania do stosowania niepokalanka to ciąża, karmienie piersią, planowana ciąża metodą in vitro, niepełnoletność, stosowanie antykoncepcji hormonalnej, stwierdzony nowotwór hormonozależny (np. piersi, jajników), stosowanie leków przeciwpsychotycznych lub antagonistów dopaminy.

To zrozumiałe, że chcesz wesprzeć się naturalnymi zasobami natury, jednak przed zastosowaniem niepokalanka w jakiejkolwiek formie skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Magister farmacji Zofia Winczewska dodaje:

Należy pamiętać, że chociaż preparaty ziołowe kojarzą nam się z dużym bezpieczeństwem stosowania, mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami. W przypadku kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną niepokalanek może zmniejszać jej skuteczność, dlatego konieczne jest dodatkowe zabezpieczenie fizyczne. Warto omówić z farmaceutą inne możliwości postępowania w celu łagodzenia PMS, np. suplementacja olejem z wiesiołka, kwasy omega-3 czy witamina E, aby nie zaburzać działania przyjmowanych leków.

Zobacz też:

Niepokalanek pospolity (mnisi) – jakie może mieć skutki uboczne?

Skutki uboczne stosowania niepokalanka to: reakcje alergiczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle i zawroty głowy, zaburzenia cyklu miesiączkowego, trądzik, świąd. Skutki uboczne stosowania niepokalanka zazwyczaj ustępują po zaprzestaniu stosowania preparatu z tym zielem.

Nie u każdej kobiety wystąpią skutki uboczne, a gdy się pojawią, zaprzestań stosowania i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jak stosować niepokalanek?

Zaleca się stosowanie 20 mg – 40 mg ekstraktu z suszonych owoców niepokalanka dziennie przez 12 tygodni (trzy cykle menstruacyjne), po czym należy zrobić miesięczną przerwę. Taką dawkę rekomenduje się na bazie badań klinicznych jednak zawsze należy stosować się do dawkowania opisanego na opakowaniu.

Według badań naukowych stosowanie: do 40 mg ekstraktów z suszonych owoców, 3-6 gramów suszonych ziół lub 1 gram suszonych owoców dziennie jest bezpieczne i zazwyczaj dobrze tolerowane.

Każdy preparat z niepokalankiem będzie zawierał inną porcję dzienną ze względu na formę  (tabletki, nalewka, susz). Jeśli masz wątpliwości jak stosować niepokalanka, zapytaj lekarza lub farmaceutę.

A kiedy najlepiej brać niepokalanek? Zazwyczaj zaleca się stosowanie niepokalanka codziennie rano o tej samej porze, by zachować regularność stosowania i jego odpowiednie stężenie w organizmie.

Zobacz też: Niepokalanek – dawkowanie

Na co pomaga niepokalanek?

Badania kliniczne sugerują, że stosowanie 20 mg – 40 mg ekstraktu z niepokalanka pomaga na niektóre kobiece dolegliwości takie jak nasilone objawy PMS, objawy menopauzy, nieregularne cykle miesiączkowe i zaburzenia wydzielania niektórych hormonów płciowych takich jak prolaktyna czy progesteron.

Niepokalanek pospolity (mnisi) – kiedy efekty stosowania będą widoczne?

Badania kliniczne sugerują, że efekty stosowania ekstraktu z niepokalanka są widoczne i odczuwalne po 8–12 tygodniach stosowania 20 mg – 40 mg dziennie. Efekty zależą od indywidualnego stanu zdrowia pacjentki. Niepokalanek działa powoli, dlatego należy stosować go regularnie i długotrwale.

Zobacz też:

Bibliografia

  1. Attia GM, Alharbi OA, Aljohani RM. The Impact of Irregular Menstruation on Health: A Review of the Literature. Cureus. 2023 Nov 20;15(11):e49146. doi: 10.7759/cureus.49146. PMID: 38130524; PMCID: PMC10733621.
  2. Carmichael AR. Can Vitex Agnus Castus be Used for the Treatment of Mastalgia? What is the Current Evidence? Evid Based Complement Alternat Med. 2008 Sep;5(3):247-50. doi: 10.1093/ecam/nem074. PMID: 18830450; PMCID: PMC2529385.
  3. Chan EWC, Wong SK, Chan HT. Casticin from Vitex species: a short review on its anticancer and anti-inflammatory properties. J Integr Med. 2018 May;16(3):147-152. doi: 10.1016/j.joim.2018.03.001. Epub 2018 Mar 6. PMID: 29559215.
  4. Chopin Lucks B. Vitex agnus castus essential oil and menopausal balance: a research update [Complementary Therapies in Nursing and Midwifery 8 (2003) 148-154]. Complement Ther Nurs Midwifery. 2003 Aug;9(3):157-60. doi: 10.1016/S1353-6117(03)00020-9. PMID: 12852933.
  5. Gerhard i., et al., Mastodynon® bei weiblicher Sterilität, Forschende Komplementärmedizin und Klassische Naturheilkunde / Research in Complementary and Classical Natural Medicine (1998) 5 (6): 272–278, https://doi.org/10.1159/000021154
  6. Gonçalves, R., Ayres, V. F. S., Carvalho, C. E., Souza, M. G. M., Guimarães, A. C., Corrêa, G. M., Martins, C. H. G., Takeara, R., Silva, E. O., & Crotti, A. E. M. (2017). Chemical Composition and Antibacterial Activity of the Essential Oil of Vitex agnus-castus L. (Lamiaceae). An Acad Bras Cienc, 89(4), 2825–2832.
  7. Loch EG, Selle H, Boblitz N. Treatment of premenstrual syndrome with a phytopharmaceutical formulation containing Vitex agnus castus. J Womens Health Gend Based Med. 2000 Apr;9(3):315-20. doi: 10.1089/152460900318515. PMID: 10787228.
  8. Mehlhorn H, Schmahl G, Schmidt J. Extract of the seeds of the plant Vitex agnus castus proven to be highly efficacious as a repellent against ticks, fleas, mosquitoes and biting flies. Parasitol Res. 2005 Mar;95(5):363-5. doi: 10.1007/s00436-004-1297-z. Epub 2005 Jan 29. PMID: 15682335.
  9. Nasri H, Bahmani M, Shahinfard N, Moradi Nafchi A, Saberianpour S, Rafieian Kopaei M. Medicinal Plants for the Treatment of Acne Vulgaris: A Review of Recent Evidences. Jundishapur J Microbiol. 2015 Nov 21;8(11):e25580. doi: 10.5812/jjm.25580. PMID: 26862380; PMCID: PMC4740760.
  10. Naseri R, Farnia V, Yazdchi K, Alikhani M, Basanj B, Salemi S. Comparison of Vitex agnus-castus Extracts with Placebo in Reducing Menopausal Symptoms: A Randomized Double-Blind Study. Korean J Fam Med. 2019 Nov;40(6):362-367.
  11. Niroumand M. Ch., Heydarpour F., Farzaei M. H. Pharmacological and Therapeutic Effects of Vitex agnus – castus L.: a Review. Pahrmacognosy Reviews 2018: 12(23): 103 – 114. doi: 10.4103/phrev.phrev_22_17
  12. Semmler M, Abdel-Ghaffar F, Al-Rasheid K, Klimpel S, Mehlhorn H. Repellency against head lice (Pediculus humanus capitis). Parasitol Res. 2010 Feb;106(3):729-31. doi: 10.1007/s00436-009-1698-0. PMID: 20054562.
  13. Tandon S, Mittal AK, Pant AK. Insect growth regulatory activity of Vitex trifolia and Vitex agnus-castus essential oils against Spilosoma obliqua. Fitoterapia. 2008 Jun;79(4):283-6. doi: 10.1016/j.fitote.2007.11.032. Epub 2008 Feb 19. PMID: 18353565.
  14. Wuttke W, Jarry H, Christoffel V, Spengler B, Seidlová-Wuttke D. Chaste tree (Vitex agnus-castus)–pharmacology and clinical indications. Phytomedicine. 2003 May;10(4):348-57. doi: 10.1078/094471103322004866. PMID: 12809367.
  15. Van Die, M. D., Burger, H., Teede, H., & Bone, K. (2013). Vitex agnus-castus extracts for female reproductive disorders: A systematic review of clinical trials. Planta Medica, 79(7), 562–575.
  16. Zahid, H., Rizwani, G. H., & Ishaqe, S. (2016). Phytopharmacological Review on Vitex agnus-castus: A Potential Medicinal Plant. Chinese Herbal Medicines, 8(1), 24–29.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki.

W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.

Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
newsletter2

Newsletter

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz bezpłatnego e-booka, z którego dowiesz się, jak w prosty sposób możesz wesprzeć swoje zdrowie i Twoich bliskich!