Aura Herbals - polski producent suplementów diety Prosto dla zdrowia
1280x200_baner-IZ_AH_cta-od 400x200_baner-IZ_AH_cta-od

Blog Aura Herbals

Zdrowie i suplementacja

Stłuszczenie wątroby – co to jest, jak się objawia i jak je leczyć?

autor: Zosia Winczewska

Stłuszczenie wątroby staje się obecnie dość powszechnym problemem zdrowotnym zwłaszcza w populacjach zachodnich. I choć w pierwszej chwili stłuszczona wątroba kojarzyć się może z nadmiernym spożywaniem alkoholu, to jest to problem spowodowany w głównej mierze innymi czynnikami, np. nadmierną masą ciała czy insulinoopornością.

Gromadzący się w hepatocytach tłuszcz jest poniekąd wyznacznikiem naszego stylu życia i „manifestacją” wątroby w odpowiedzi na przewlekły stan zapalny w organizmie. W 2023 roku została opublikowana nowa nomenklatura dotycząca stłuszczenia wątroby pod pełną nazwą: stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z dysfunkcją metaboliczną (MASLD).

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co to jest stłuszczenie wątroby?
  • Jakie są przyczyny i objawy stłuszczenia wątroby?
  • Jak leczyć stłuszczenie wątroby?

Zobacz też:

Stłuszczona wątroba – co to znaczy?

Stłuszczona (lub niepoprawnie – otłuszczona) wątroba to stan, w którym dochodzi do nadmiernego gromadzenia się tłuszczu w wątrobie. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD, ang. Nonalcoholic fatty liver disease) to stłuszczenie wątroby niezwiązane ze spożywaniem alkoholu, przyjmowaniem leków lub chorobami genetycznymi. Jest wynikiem nieprawidłowego stylu życia prowadzącego do zaburzenia równowagi gospodarki węglowodanowej, lipidowej czy nadmiernej masy ciała.

NAFLD obejmuje:

  • Niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFL, ang. non-alcoholic fatty liver), w której ryzyko rozwoju marskości wątroby jest znikome.
  • Niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH, ang. Non-alcoholic steatohepatitis), choroba z przewlekłym i postępującym zapaleniem wątroby. Nieleczone prowadzi do włóknienia, marskości i raka wątrobowokomórkowego.

NAFLD jest chorobą ściśle powiązaną z otyłością i zaburzeniami metabolicznymi. To także najczęstsza przyczyna przewlekłych chorób wątroby. Niezaopiekowane na czas stłuszczenie wątroby, które de facto nie daje specyficznych symptomów i pozostaje w „stanie utajenia objawowego” może z czasem przekształcić się w stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH, ang. Nonalcoholic steatohepatitis). Występujące tu zapalenie, a także destrukcja komórek wątroby może prowadzić do procesów włóknienia i marskości wątroby.

Ważne

Hepatocyty to komórki wątrobowe, które stanowią 90% masy tego narządu. Produkują żółć, metabolizują lipidy (tłuszcze), białka i węglowodany oraz działają detoksykacyjnie. Hepatocyty posiadają zdolność proliferacji (namnażania), ale nie są w stanie całkowicie zregenerować wątroby.

Nowa definicja

Zgodnie z aktualną zmianą nomenklatury medycznej obecnie funkcjonuje nowa definicja stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z dysfunkcją metaboliczną (MASLD, ang. Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease). Główną rolę w rozwoju choroby odgrywa insulinooporność, cukrzyca typu 2, otyłość (zwłaszcza brzuszna), podwyższone stężenie cholesterolu i trójglicerydów, czyli składowe zespołu metabolicznego.

MASLD diagnozowane jest między innymi poprzez badanie ultrasonograficzne (USG), które potwierdza stłuszczenie hepatocytów niespowodowane alkoholem, narkotykami czy infekcjami wirusowymi, a właśnie wyżej wymienionymi czynnikami. Statystyki wskazują, że nawet 30% populacji może cierpieć z powodu MASLD, a wśród diabetyków szacuje się, że może być to nawet 50–70% chorych.

Przyczyny

Przyczyny stłuszczonej wątroby to:

  • nadwaga,
  • otyłość,
  • podwyższone ciśnienie krwi,
  • insulinooporność,
  • cukrzyca typu 2,
  • przyjmowanie niektórych leków,
  • wysokie stężenie trójglicerydów lub cholesterolu we krwi,
  • nieodpowiednia dieta obfita w rafinowane węglowodany, tłuszcze nasycone i słodzone napoje,
  • brak aktywności fizycznej.

Czynniki ryzyka

Insulinooporność, a także podwyższony poziom insuliny wpływają na uwalnianie nadmiernej ilości wolnych kwasów tłuszczowych, co z kolei przekłada się na produkcję trójglicerydów w wątrobie i rozwijanie procesu stłuszczenia.

Nadmierna masa ciała i „przerost” komórek tkanki tłuszczowej także nie pozostaje tu bez wpływu. Stan zapalny, jaki generuje „aktywna metabolicznie brzuszna tkanka tłuszczowa” przy jednoczesnym obniżaniu poziomu cząsteczek przeciwzapalnych (m.in. adiponektyny dbającej o przemiany tłuszczów czy węglowodanów) także obciąża wątrobę. Nie zapominajmy, że tkanka tłuszczowa to nie tylko nasz „termogeniczny koc”, ale również organ hormonalnie czynny.

Powyższe aspekty, jak i stres oksydacyjny generowany przez nadmiar wolnych rodników przyczyniają się do utleniania lipidów, uszkodzeń i zmian patologicznych w obrębie komórek wątroby. MASLD może prowadzić do rozwoju postępującego zapalenia wątroby, a także jej włóknienia oraz zwiększać ryzyko raka wątrobowokomórkowego.

Ciekawe odkrycia naukowców

Badania sugerują także, że w rozwoju stłuszczenia wątroby rolę może odgrywać mikrobiota jelitowa. Zaburzenia jej równowagi określane definicją dysbiozy prowadząc do zwiększonej przepuszczalności jelit i nieograniczonego przepływu różnych produktów wytwarzanych przez nasze mikroby jelitowe do wątroby mogą przyczyniać się do rozwoju MASLD. Badania naukowe pokazały już wcześniej, że zaburzenia mikrobioty jelitowej towarzyszą także otyłości i cukrzycy typu 2, które są ściśle powiązane ze stłuszczeniem wątroby.

Objawy NAFLD

Najczęściej NAFLD nie powoduje żadnych dolegliwości. Zazwyczaj choroba ta jest rozpoznawana podczas badania USG z innego powodu lub po stwierdzeniu nieprawidłowej aktywności enzymów wątrobowych (AST, ALT) we krwi.

U niektórych osób jednak stłuszczeniowa choroba wątroby może objawiać się:

  • zmęczeniem,
  • osłabieniem,
  • złym samopoczuciem,
  • uczuciem dyskomfortu po prawej górnej części brzucha,
  • obrzękiem brzucha,
  • nudnościami.

Jak leczyć stłuszczoną wątrobę?

Leczenie stłuszczonej wątroby obejmuje:

  • dietoterapię,
  • włączenie regularnej aktywności fizycznej,
  • utratę masy ciała (jeśli pacjent tego wymaga).

Farmakoterapię i leki działające hepatoprotekcyjnie (ochronnie na wątrobę) stosuje się tylko u chorych na NASH, ponieważ osoby z NAFLD mają lepsze rokowanie w odniesieniu do choroby wątroby. Terapia stłuszczonej wątroby polega nie tylko na leczeniu choroby wątroby, ale i występujących zaburzeń metabolicznych (np. otyłości, hiperlipidemii, cukrzycy typu 2).

Dieta na wątrobę

W pierwszej kolejności leczenie stłuszczenia wątroby obejmuje wdrożenie zmian w stylu życia. Badania wyraźnie pokazują, że nieprawidłowa dieta sprzyja rozwojowi stłuszczenia wątroby. Wysokoprzetworzona żywność, fast food, słodzone napoje, dania instant, posiłki obfitujące w tłuszcze nasycone czy cukry proste sprzyjają nadmiernemu spożyciu kilokalorii i przyrostowi masy ciała. W związku z tym są głównymi sprawcami chorej wątroby.

Prawidłowe odżywianie jest w stanie zapobiegać stłuszczeniu wątroby, oddziałując korzystnie na parametry lipidowe, stężenie glukozy, insuliny, które są powiązane z nieprawidłowo funkcjonującą wątrobą.

Wśród modeli diety sprzyjających zdrowiu metabolicznemu znajduje się dieta śródziemnomorska, która ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne jest w stanie poprawiać zdrowie kardiometaboliczne, zmniejszać ryzyko stłuszczenia wątroby, a także łagodzić skutki i przebieg zdiagnozowanego MASLD.

Na czym bazuje dieta śródziemnomorska? Ten model żywienia obfituje w:

  • warzywa,
  • owoce,
  • strączki,
  • orzechy,
  • produkty z pełnego ziarna,
  • ryby,
  • oliwę z oliwek.

Te pokarmy dostarczają licznych związków przeciwutleniających, które są pożądane przy nieprawidłowościach wątroby, takie jak: polifenole, flawonoidy, karotenoidy i witaminy. Dieta śródziemnomorska korzystnie oddziałuje także na skład i różnorodność mikrobioty jelitowej, która wydaje się odgrywać ważną rolę w powstawaniu i rozwoju stłuszczenia wątroby. Ważne jest także, aby pacjent zadbał o prawidłową masę ciała i redukował zbędne kilogramy.

Aktywność fizyczna

Poza zmniejszeniem podaży kilokalorii ważne jest także włączenie regularnej aktywności fizycznej, która będzie przyczyniać się do utraty masy ciała pożądanej w MASLD. Zaleca się ćwiczenia o umiarkowanej intensywności trwające 150 minut/tydzień – to około 5 treningów po 30 minut lub w przypadku treningów o dużej intensywności – należy poświęcić 75 minut tygodniowo (około 3 treningi po 25 minut). Pamiętaj, że liczy się każda aktywność. Możesz po prostu spacerować – ważne, by robić to systematycznie.

Suplementacja wspierająca stłuszczenie wątroby

Suplementacja diety w przypadku stłuszczenia wątroby nie została ściśle określona i brakuje tutaj jednoznacznym wytycznych. Jednak w obliczu wielu badań toczących się w tym obszarze, warto jednak zarysować skuteczność związków, które mogą nieść duży potencjał w tej grupie chorych.

  • Witamina E: wydaje się zajmować najsilniejszą pozycję w zaleceniach suplementacyjnych. Odnotowano pozytywny wpływ suplementacji tego składnika (w porcji 800 mg dziennie) na parametry wątrobowe (zmniejszenie ASP, ALT), zmniejszenie „złego” cholesterolu LDL, a także regulację glukozy na czczo i poziom leptyny (hormonu sytości). W badaniu USG zarejestrowano spadek stłuszczenia wątroby. Ważne jednak, aby dodać, że osoby poddane tej interwencji uprawiały regularnie aktywność fizyczną.
  • Cholina i kwasy omega-3: cholina jest składnikiem wchodzącym w skład membran komórkowych, a także jest potrzebna do metabolizmu i transportu tłuszczów. Naukowcy odnotowali, że wyższa zawartość choliny w diecie była związana z niższym ryzykiem stłuszczenia wątroby, choć suplementacja nie była w stanie odwrócić już istniejącego MASLD. W przypadku sytuacji, w której odnotowujemy rosnącą masę ciała, zaburzenia parametrów glukozowo-lipidowych warto pamiętać o jej optymalnej podaży z dietą.

Cholinę znajdziemy w żółtkach jajek, mięsie i wątróbce, dlatego jeśli ograniczamy spożycie tych produktów, warto rozważyć jej suplementację, np. z oleju z kryla, który jest także źródłem kwasów omega-3 również korzystnych dla funkcji wątroby. Badania pokazują, że wyższy poziom tych cennych tłuszczów w organizmie koreluje z lepszą wrażliwością naszych tkanek na insulinę, a także niższym stężeniem markerów stanu zapalnego. W jednym z badań wykazano, że suplementacja omega-3 przez 12 tygodni (w porcji 2 g dziennie) poprawiła wskaźnik stłuszczenia wątroby. 

  • Kurkumina: ciekawe badania odnotowano także dla stosowania kurkuminy przy stłuszczeniu wątroby. Metaanaliza gromadząca aż 16 badań klinicznych z udziałem ponad 1000 osób wykazała, że suplementacja tego składnika w porcjach już od 50 do 1500 mg (spory zakres) przez okres 12 tygodni zmniejszyła nasilenie stłuszczenia wątroby, obniżyła poziom wskaźników wątrobowych (ALT, ASP). Odnotowano także korzyści w kontekście regulacji poziomu cholesterolu, trójglicerydów, a także obniżenia glukozy i insuliny na czczo. Czyni to z kurkuminy kandydata o dużym potencjale wspierającym pacjentów zmagających się ze stłuszczeniem wątroby.

Chcesz świadomie zadbać o zdrowie swoich i bliskich? Otrzymaj dożywotni dostęp do darmowej Instrukcji Zdrowia.

Zobacz także inne ciekawe artykuły:

Podsumowanie

  • Stłuszczona wątroba to stan, w którym dochodzi do nadmiernego gromadzenia się tłuszczu w wątrobie.
  • Przyczyny akumulacji tłuszczu w wątrobie to m.in. zaburzenia metaboliczne, przyjmowanie niektórych leków, wysokie stężenie trójglicerydów lub cholesterolu we krwi, nieodpowiednia dieta i brak aktywności fizycznej.
  • Stłuszczenie wątroby jest ściśle powiązane ze zdrowiem kardiometabolicznym, dlatego kluczowe w profilaktyce tego schorzenia jest przestrzeganie zdrowego stylu życia obejmującego odżywczą dietę oraz regularną aktywność fizyczną.
  • Stłuszczenie wątroby przez dość długi czas nie daje objawów i „nie boli”, dlatego warto badać markery wątrobowe AST i ALT.
  • Przydatne w kontekście profilaktyki może także okazać badanie ultrasonograficzne oceniające morfologię wątroby.
  • W przypadku istniejącego już stłuszczenia na początkowych jego etapach da się odwrócić bieg choroby.
  • Stłuszczenie wątroby nie jest groźne we wczesnym stadium, ale nieleczone może prowadzić do marskości, a nawet raka tego narządu.
  • Leczeniem pierwszego rzutu jest dieta redukcyjna o potencjale przeciwzapalnym, a także regularny ruch.
  • Warto rozważyć suplementację składnikami takimi jak witamina E, kwasy omega-3, cholina czy kurkumina po odpowiedniej analizie swojego dzienniczka żywieniowego oraz w porozumieniu z ekspertem.

Bibliografia

  1. Soto A, Spongberg C, Martinino A, Giovinazzo F. Exploring the Multifaceted Landscape of MASLD: A Comprehensive Synthesis of Recent Studies, from Pathophysiology to Organoids and Beyond. Biomedicines. 2024 Feb 8;12(2):397. doi: 10.3390/biomedicines12020397. PMID: 38397999; PMCID: PMC10886580.
  2. Powell EE, Wong VW, Rinella M. Non-alcoholic fatty liver disease. Lancet. 2021 Jun 5;397(10290):2212-2224. doi: 10.1016/S0140-6736(20)32511-3. Epub 2021 Apr 21. PMID: 33894145.
  3. Song Q, Zhang X. The Role of Gut-Liver Axis in Gut Microbiome Dysbiosis Associated NAFLD and NAFLD-HCC. Biomedicines. 2022 Feb 23;10(3):524. doi: 10.3390/biomedicines10030524. PMID: 35327326; PMCID: PMC8945287.
  4. Aron-Wisnewsky, J., Vigliotti, C., Witjes, J. et al. Gut microbiota and human NAFLD: disentangling microbial signatures from metabolic disorders. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 17, 279–297 (2020). https://doi.org/10.1038/s41575-020-0269-9
  5. Romero-Gómez M, Zelber-Sagi S, Martín F, et al. Nutrition could prevent or promote non-alcoholic fatty liver disease: an opportunity for intervention. BMJ. 2023 Oct 9;383:e075179.
  6. Eslami L., Isazadehfar K., Karami M., The Effect of 12 weeks Regular Physical Activity and vitamin E in the treatment of non-alcoholic steatohepatitis: a pilot study, „Govaresh” 2015, 20, 1
  7. Sangouni AA, Orang Z, Mozaffari-Khosravi H. Effect of omega-3 supplementation on cardiometabolic indices in diabetic patients with non-alcoholic fatty liver disease: a randomized controlled trial. BMC Nutr. 2021 Dec 15;7(1):86.
  8. Chai C, Chen L, Deng MG, Liang Y, Liu F, Nie JQ. Dietary choline intake and non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) in U.S. adults: National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) 2017-2018. Eur J Clin Nutr. 2023 Dec;77(12):1160-1166.
  9. Ngu MH, Norhayati MN, Rosnani Z, Zulkifli MM. Curcumin as adjuvant treatment in patients with non-alcoholic fatty liver (NAFLD) disease: A systematic review and meta-analysis. Complement Ther Med. 2022 Sep;68:102843.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki.

W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.

Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
newsletter2

Newsletter

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz bezpłatnego e-booka, z którego dowiesz się, jak w prosty sposób możesz wesprzeć swoje zdrowie i Twoich bliskich!