Kolagen dla koni dla ludzi – lekarz wskazuje zagrożenia

Kolagen dla koni – dlaczego ludzie go stosują?

Ludzie stosują kolagen dla koni, ponieważ są przekonani, że jest on lepszy niż kolagen-suplement dla ludzi. Patrzą na imponującą sylwetkę konia, jego bujną grzywę i uważają, że stoi za tym najmocniejszy kolagen. Niestety to tak nie działa. Temat wydał mi się bardzo interesujący, ale i niepokojący z uwagi na moją troskę o zdrowie pacjentów.

Moja znajoma dziennikarka w branży suplementów diety Nina Wawryszuk przeprowadziła w 2024 r. śledztwo na ten temat. Rozmawiała z weterynarzami, hodowcami koni, czytała fora koniarzy i grupy związane z suplementacją.

Zainteresowałam się tematem kilka lat temu, gdy w mojej rodzinie pewna osoba przyjmowała popularny kolagen dla koni, głównie dla zdrowia stawów. Dowiedziałam się, że po kilku tygodniach stosowania zaczęły się dolegliwości ze strony układu nerwowego – bóle głowy i układu pokarmowego – zgaga, bóle brzucha, a w końcu wymioty. Po odstawieniu preparatu objawy w ciągu kilku dni zaczęły się wycofywać. Zaczęłam interesować się tą strefą, bo niewiarygodnym jest fakt, że ludzie spożywają kolagen dla koni, by wspierać zdrowie stawów czy elastyczność skóry – wyjaśnia Nina Wawryszuk.

Wnioski dziennikarki były takie, iż ludzie kupują kolagen dla koni z pragmatyzmu, niewiedzy lub bazują na tzw. chłopskim rozumie. Ludzie biorą koński kolagen, ponieważ jest on:

• tańszy niż kolagen dla ludzi,
• bardziej wydajny,
• rzekomo lepszej jakości.

Hodowcy koni, z którymi rozmawiałam, mówili mi, że… nawet nie kupują suplementów dla koni z Polski, tylko sprowadzają je z Niemiec od zaufanych, renomowanych producentów. Wiedzą, jak wygląda proces wejścia suplementów diety na rynek Polski i mają obawy co do jakości surowca i jego czystości. Jeden hodowca powiedział mi: „Ja wiem, że kolagen dla koni z firmy X jest tani i popularny w Polsce, ale nie stać mnie później na leczenie konia, który się nażre syfu” – dodaje Nina Wawryszuk.

Są pewne preparaty dla koni (kolagen, witamina D) od pewnego producenta, które mają wzięcie wśród ludzi. Przeglądając jednak strony ofertowe z tymi produktami, nie ma tam:

• badań laboratoryjnych potwierdzających wolność od zanieczyszczeń mikrobiologicznych zawartości metali ciężkich;
• badań laboratoryjnych potwierdzających zgodność dawki z deklarowaną dawką suplementacyjną.

Tym bardziej powinna nam się zapalić czerwona lampka. Nie wiesz co, w jakiej ilości przyjmujesz i czy preparat jest w ogóle czysty. Od kilku lat, co jakiś czas otrzymujemy komunikaty Sanepidu o zanieczyszczonych metalami ciężkimi czy mikrobiologicznie preparatach, dlatego tym bardziej powinniśmy wymagać transparentności od producenta.

Suplementy dla zwierząt a suplementy dla ludzi

Warto tutaj doprecyzować, że formalnie nie ma czegoś takiego jak „suplementy dla zwierząt”. W Polsce są pasze wzbogacone w odpowiednie składniki odżywcze. Kontrola pasz uzupełniających, dodatków dietetycznych jest uregulowana prawnie, a główny nadzór nad bezpieczeństwem tych produktów sprawuje Inspekcja Weterynaryjna oraz w mniejszym zakresie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Produkty („suplementy”) przeznaczone dla zwierząt traktowane są zazwyczaj jako pasze funkcjonalne (mieszanki paszowe uzupełniające) i podlegają rygorom prawa paszowego.

Natomiast suplementy dla ludzi są kontrolowane głównie przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) i podległe mu stacje Sanepidu. Suplementy diety to środki spożywcze będące skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji o efekcie odżywczym/fizjologicznym. Ich celem jest uzupełnienie normalnej, zbilansowanej diety.

Tabela porównująca suplementy diety a pasze dla zwierząt

Kolagen dla koni i końskie dawki

W kolagenie dla koni sugerowane dawkowanie jest podane dla konia. Weźmy pewien popularny preparat dla konia – przeciętny koń o wadze 400 kg musi przyjąć 20 tabletek i dostarczy sobie 15 000 mg kolagenu, 1000 mg witaminy C, 200 mg chondroityny i 40 mg kwasu hialuronowego.

Gdyby taką porcję chciał przyjąć człowiek, to po pierwsze łykanie 20 twardych, niepowlekanych tabletek może obciążyć żołądek. Dodatkowo nie jest to przyjemne w połykaniu. Po drugie 15 g kolagenu to wysoka porcja dzienna, bezpieczna, ale z badań klinicznych wiemy, że porcja 2,5 g już może poprawiać kondycję skóry, a stosowanie 5-10 g dziennie – zdrowie układu ruchu. Gram witaminy C niestety nie przyjmie się z całości. Wyjaśnia to edukatorka i farmaceutka Ilona Krzak:

Co warte uwagi, porcje dzienne chondroityny i kwasu hialuronowego nawet w tych 20 tabletkach dla konia są niskie, a z badań klinicznych wiemy, że nie przynoszą efektów. Aby chondroityna mogła zadziałać, człowiek powinien przyjmować 1500 mg dziennie, a kwasu hialuronowego – 120 mg – dodaje magister farmacji Ilona Krzak.

Koń wbrew pozorom to zwierzę o wrażliwym układzie pokarmowym, a określenie końskie dawki jest nietrafione. Koń potrzebuje mniejszych dawek składników aktywnych, niż człowiek. Różnią nas także szlaki metaboliczne. Dziennikarka Nina Wawryszuk dodaje: Weterynarz wyjaśnił mi, że koń i człowiek mają udokumentowane różnice metaboliczne, które są szczególnie ważne przy suplementacji czy dawkowaniu składników aktywnych. Przykładem bardzo wyraźnym jest iwermektyna dla koni – nawet jeśli zawiera ten sam składnik co niektóre leki ludzkie, jej stężenie i dodatki są tak wysokie, że mogą powodować toksyczne działania niepożądane m.in. objawy neurologiczne przy niewłaściwym użyciu. Końskie preparaty nie mogą być stosowane u ludzi w przeliczeniu na masę ciała, bo ich biologiczny los w organizmie konia jest inny niż u człowieka.

To, że koń i człowiek mają podobne narządy trawienne, nie oznacza, iż metabolizują substancje tak samo. Nie ma bezpiecznych, uniwersalnych zasad pozwalających ludziom przyjmować leki lub suplementy przeznaczone dla koni – różnice w dawkowaniu, dodatkach, metabolizmie i standardach jakości oznaczają, że takie praktyki mogą być nieskuteczne lub nawet niebezpieczne dla zdrowia.

Magister farmacji i edukatorka Zofia Winczewska dodaje: Produkty dedykowane zwierzętom o masie ciała rzędu 500–600 kg zawierają dawki składników aktywnych dostosowane do zupełnie innej fizjologii oraz zapotrzebowania metabolicznego. Dotyczy to nie tylko samego kolagenu, ale również dodatków, takich jak witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K), którymi tego typu preparaty bywają wzbogacane. Przewlekłe przyjmowanie nadmiernych ilości witamin rozpuszczalnych w tłuszczach może prowadzić do ich kumulacji w organizmie i rozwoju objawów toksycznych. W przypadku witaminy A nadmiar wiąże się z hepatotoksycznością i zaburzeniami kostnymi, a nadmierna podaż witaminy E może zaburzać procesy krzepnięcia.

Witamina D dla konia, witaminy dla kota, witaminy dla psa

Fora internetowe pełne są anegdotycznych historii, w których osoby chwalą się, że do tej pory nic im nie pomagało, a dopiero zakup preparatu dla zwierząt zwiększył naturalną produkcję kolagenu i poprawił jędrność skóry, zwiększył ilość baby hair czy zlikwidował stany zapalne w stawach. Jak kolagen to koński, jak witaminy na poprawę kondycji włosów – to te dla rasowego kota.

Dowody anegdotyczne to oparte na osobistych doświadczeniach, pojedynczych historiach lub relacjach osób trzecich argumenty, które nie posiadają potwierdzenia w szerokich badaniach naukowych, statystyce czy obiektywnej weryfikacji. Są wysoce subiektywne, często obarczone błędami logicznymi i poznawczymi, stanowiąc niski dowód wiarygodności, mimo że bywają przekonujące.

Bardziej przekonują mnie niepokojące dane ujawnione w 2024 roku w czasopiśmie naukowym Toxics z 2024 r. (Dunn, et al.). Obszerna analiza danych z bazy amerykańskiej agencji Food Drug Administration dotyczącą stosowania produktów weterynaryjnych przez ludzi. Autorzy tej publikacji wskazują na udokumentowane przypadki uszkodzenia nerek u osób przyjmujących weterynaryjne preparaty witaminowe (m.in. z witaminą D), a także poważniejsze konsekwencje tj. śmierć z powodu przedawkowania leków (m.in. przeciwpasożytniczych) dla zwierząt.

Co tym bardziej niepokoi to fakt, że leki weterynaryjne coraz częściej przenikają na rynek nielegalnych narkotyków ze względu na swoje właściwości farmakologiczne (np. beznodiazepiny, opioidy).

Jakie mogą być skutki uboczne stosowania kolagenu dla koni dla ludzi?

Stosowanie preparatów dla koni może wywołać:

• reakcje alergiczne (wysypkę, pokrzywkę, obrzęk, świąd, trudności w oddychaniu),
• bóle brzucha, wzdęcia, wymioty, biegunki, refluks,
• obciążenie wątroby i nerek, układu krążenia,
• ryzyko kumulowania metali ciężkich (nieprzebadane preparaty).

Kolagen dla koni dla ludzi – opinie ekspertów

Bezpieczne alternatywy to suplement kolagenowy od renomowanego producenta, przeznaczony dla ludzi. Na rynku jest mnóstwo innych produktów zawierających łatwo przyswajalny i smaczny kolagen, a ich cena regularna może być korzystniejsza.

Jaki jest najlepszy kolagen dla ludzi?

Z dotychczasowych badań klinicznych wiemy, że najlepszy i najbezpieczniejszy kolagen dla ludzi to hydrolizowany kolagen typu I, II i III w porcji dziennej 2,5-15 g.

Dlaczego ludzie suplementują kolagen?

Kolagen to podstawowe białko strukturalne w organizmie człowieka i tworzy m.in. skórę, ścięgna, więzadła, kości, chrząstkę stawową, mięśnie, naczynia krwionośne i należy do głównych składników tkanki łącznej. Ilość kolagenu w organizmie wpływa na elastyczność skóry, zdolności do gojenia ran czy wytrzymałość chrząstki stawowej. Niestety z wiekiem endogenna synteza kolagenu maleje, co prowadzi do degeneracji stawów i wiotczenia skóry. Celem suplementacji jest dostarczenie organizmowi peptydów, które wspierają prawidłową produkcję kolagenu i uzupełniają jego poziom w wielu narządach i tkankach.

Jaki musi być kolagen i co powinien mieć w składzie, by faktycznie wpłynąć na skórę czy stawy?

Kolagen hydrolizowany

Hydroliza to proces, w którym białka kolagenowe zostają rozbite na mniejsze peptydy. Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej te szybko i skutecznie przenikają barierę jelitową. Następnie organizm rozkłada je na aminokwasy i wykorzystuje w miejscach, gdzie jest aktualnie największe na nie zapotrzebowanie. W zdecydowanej większości badań klinicznych wykorzystuje się hydrolizowany kolagen i ta forma może przynosić efekty przy suplementacji, ze względu na wysoką przyswajalność.

Kolagen typu I, II, III

W ludzkim organizmie występuje 29 typów kolagenu. Różnią się budową, funkcją, występowaniem i dystrybucją. Najpowszechniej występujące typy kolagenu to kolagen typu I, II i III. Kolagen typu I stanowi ok. 90% kolagenu w całym organizmie, występuje przede wszystkim w skórze, ścięgnach, więzadłach i kościach. Kolagen typu II występuje najliczniej w chrząstce stawowej. Odpowiada za jej wytrzymałość i elastyczność, wspiera zdrowie stawów. Kolagen typu III znajduje się w naczyniach krwionośnych, w tym tętnicach, mięśniach, organach wewnętrznych. Często występuje razem z typem I kolagenu np. w skórze, stanowiąc 5–20% jej zawartości.

To, jaki typ kolagenu suplementować (np. mówi się, że typ II na stawy, a typy I i III na skórę) nie jest jeszcze dobrze udokumentowane w badaniach klinicznych. Wydaje się, że ważniejsza jest regularność stosowanie i wybór dobrej jakości kolagenu.

Kolagen rybi, kolagen wołowy, kolagen wieprzowy, kolagen drobiowy

Kolagen rybi i kolagen wołowy to najlepiej przebadane rodzaje kolagenu w badaniach klinicznych. Cechują się podobną, wysoką biodostępnością i skutecznością w pobudzaniu endogennego kolagenu. Są one także tańsze niż kolagen wieprzowy czy drobiowy. Na przewagę kolagenu rybiego warto dodać, iż jego struktura jest podobna do kolagenu ludzkiego, co ułatwia jego metabolizm i wykorzystanie po spożyciu.

Efektywne dawkowanie

Z przeglądów badań klinicznych wiemy, że stosowanie 2500 mg kolagenu hydrolizowanego może poprawiać nawilżenie skóry, redukować drobne zmarszczki i linie mimiczne oraz zwiększać elastyczność skóry. Porcje 5000-15000 mg mogą przyczynić się do poprawy zdrowia stawów, a niekiedy redukować ból w zwyrodnieniach. Czas suplementacji powinien wynosić 12 tygodni, aby odczuć i zobaczyć efekty. Według badań, po odstawieniu, optymalne stężenie kolagenu i efekty suplementacji utrzymują się około 2-4 tygodni.

Badania suplementu diety

Wprowadzając suplement diety na rynek Polski, producent nie ma obowiązku przedstawiania badań swojego produktu. Dlatego warto postawić na transparentnych producentów, którzy badają suplementy i udostępniają informacje na temat czystości składu. Kolagen-suplement powinien posiadać badania potwierdzające wolność od zanieczyszczeń mikrobiologicznych i metali ciężkich. Szukaj in na stronie przy produkcie.

Dodatkowe składniki wspierające stawy i młody wygląd skóry

Kolagen staje się uniwersalnym suplementem diety – może wpływać na to, jak młodo wyglądamy, czy jak funkcjonuje nasz układ ruchu. Jednak diabeł tkwi w szczegółach – a dokładnie w dodatkowych składnikach aktywnych. Kolagen jako białko zostanie wykorzystane przez organizm tam, gdzie akurat masz największe potrzeby, np. jesteś po urazie czy zabiegu i będzie on skupiony na regeneracji tkanek; stan włosów czy zmarszczki w tej chwili to jego najmniejsze zmartwienie.

Dlatego suplementy diety z kolagenem mają dodatkowe składniki aktywne ukierunkowane na:

• skórę, włosy, paznokcie – witamina C, witamina A, witamina E, koenzym Q10, kwas hialuronowy;
• stawy, mięśnie, kości – glukozamina, chondroityna, MSM, kadzidłowiec indyjski, witamina C, kwas hialuronowy.

W zależności od oczekiwań możesz wybrać w ten sposób bardziej dopasowany produkt.