Endobelly – co to jest, objawy, jak się pozbyć? [zdjęcia]

Endobelly – co to jest?

Endobelly to nieformalny termin opisujący bolesne wzdęcie, napięcie i powiększenie obwodu brzucha, które są częstym objawem u 96% kobiet z endometriozą. Jest to widoczny, często bolesny obrzęk dolnej części brzucha, który może utrzymywać się przez dłuższy czas i powodować dyskomfort.

Endobelly jest związany z reakcją zapalną i zrostami, które powstają w przebiegu endometriozy. Wzdęcia i ból brzucha są dotkliwe, a towarzyszyć im mogą zaparcia i złe samopoczucie.

Endometrioza to złożona przewlekła choroba zapalna, w której komórki endometrium (wyściółki wewnątrz macicy) osadzają się w miejscach poza macicą, wzmagając tym samym reakcje zapalne. Poza dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego występują także intensywne bóle miednicy, niepłodność oraz obfite krwawienia miesiączkowe. Badania amerykańskie pokazują, że endometrioza może dotyczyć ponad 11% kobiet w wieku prokreacyjnym, a w Polsce może to być około 3 milionów kobiet.

Jak wygląda brzuch przy endometriozie?

Brzuch przy endometriozie jest wypukły, zaokrąglony, szczególnie w dolnej partii brzucha. Wzdęcie brzucha występuje obok klasycznych objawów jelitowych związanych z endometriozą: biegunek, zaparć czy nudności.

W badaniach wskazuje się, że symptom ten pojawia się zwłaszcza w drugiej fazie cyklu miesiączkowego, gdy przed menstruacją wzdęcia nasilają się, powodując intensywny ból. O ile wzdęcie jest zwykle charakterystycznym objawem lutealnej fazy cyklu tak endobelly jest znacznie bardziej widoczny w dolnej części brzucha i odczuwalny dla kobiet zmagających się z endometriozą.

Wynika to z faktu, że u tych kobiet występuje obniżony próg bólu na rozciąganie ściany jelita, podobnie jak u osób z zespołem jelita nadwrażliwego (IBS), dlatego we znaki daje się intensywny ból i znaczący dyskomfort w podbrzuszu. Jednak w przeciwieństwie do IBS na zaostrzenie objawów wpływają zmiany hormonalne w trakcie cyklu menstruacyjnego i ekstremalny dyskomfort zwykle pojawia się właśnie przed miesiączką. Objawy brzuszne IBS mogą nie być skorelowane z cyklem i występować w odpowiedzi na różne czynniki wyzwalające, w tym niektóre pokarmy czy stres. Kluczowe zatem, aby rozróżnić IBS od endobelly związanego z endometriozą poprzez inne kryteria rozpoznania dla obu tych schorzeń.

Jak długo utrzymuje się endobelly?

Wzdęcia i endobelly może utrzymywać się chronicznie przez wiele dni, tygodni, a nawet może dojść do nasilenia objawów w miarę upływu dnia. Niekiedy pacjentki zgłaszają, że wzdęcie tak się nasila i postępuje, że wieczorem nie są w stanie zapiąć spodni.

Wiele kobiet zauważa także związek między dietą a nasileniem objawów jelitowych. Choć potrzeba w tym obszarze większej puli badań, pojawiają się pierwsze, wstępne wnioski z badań doświadczalnych. Aktualnie u kobiet z endometriozą zaleca się dietę nieprzetworzoną bogatą w błonnik, warzywa i owoce, natomiast z ograniczoną podażą cukrów prostych, tłuszczów trans, produktów odzwierzęcych. Niektóre dane wskazują na dietę roślinną, jako tą skutkującą znaczącą redukcją objawów. Może być to związane z mechanizmem działania diety poprzez modulacje w obrębie mikrobioty jelitowej, której zaburzenia także są wiązane z rozwojem endometriozy.

Brzuch endobelly – przyczyny

Bóle brzucha i pojawiający się endobelly są wiązane ze zmianami w obrębie układu nerwowego jelit (tzw. enteric nervous system, który „oplata” jelita), co wpływa na zwiększoną wrażliwość trzewną i intensywne bóle ze strony brzucha.

Ponadto zaburzenia mikrobioty jelitowej mogą generować reakcje zapalne poprzez aktywację układu odpornościowego (70% odporności zlokalizowanej jest właśnie w jelitach), co także nie pozostaje obojętne dla symptomów i ich nasilenia. Mikrobiota jelitowa to także regulacja poziomu estrogenów w ustroju, dlatego zakłócenia w narządzie trzewnym charakterystyczne dla kobiet z endometriozą mogą ingerować w poziom estrogenów. Wpływa to na lokalne, jak i ogólnoustrojowe stany zapalne.

Endobelly – jak się pozbyć?

Aby pozbyć się endobelly, kluczowa jest cierpliwość i holistyczne zadbanie o zdrowie: odpowiednia dieta, leczenie farmakologiczne, a uzupełniająco pomocna może być celowana suplementacja. Niekiedy potrzebne jest leczenie chirurgiczne.

Leczenie farmakologiczne

Częstym rozwiązaniem farmakologicznym jest włączenie terapii hormonalnej, w tym antykoncepcji, aby regulować cykliczne zmiany hormonalne, a tym samym łagodzić rozrost tkanki endometrialnej poza macicą. Niekiedy korzysta się z innego arsenału leków (analogi GnRH) czy danazol, który także może pomóc w łagodzeniu ognisk endometrialnych.

Leczenie chirurgiczne

Niekiedy rozwiązaniem skutkującym usunięciu tkanek endometrialnych poza jamą macicy jest laparoskopia. W innych sytuacjach, związanych z bardziej nasiloną symptomatologią, także bólową rozważana jest m.in. histerektomia.

Dieta

To ważne, by codziennie odżywiać organizm i nie obciążać go produktami, które mogą zaostrzać stan chorobowy. U kobiet z endometriozą zaleca się dietę nieprzetworzoną, bogatą w błonnik, warzywa i owoce. Należy ograniczać podaż cukrów prostych, tłuszczów trans i produktów odzwierzęcych. Niektóre dane wskazują na dietę roślinną, jako tą skutkującą znaczącą redukcją objawów.

Suplementacja

Aktualne badania wskazują na potencjał NAC (N-acetylocysteiny) oraz resweratrolu. Podawanie NAC może zmniejszyć zmiany endometrialne oraz znacząco zredukować ból – takich wniosków dostarczyło badanie, w którym podawano NAC w porcji 1,8 g dziennie przez 3 miesiące (ale tylko przez 3 dni w tygodniu. Wykazano, że kobiety odnotowały zmniejszenie bólu podczas współżycia oraz mniej nasilone dolegliwości podczas miesiączki.

Z kolei resweratrol, jako bardzo silny antyoksydant także może uskuteczniać redukcję objawów miesiączkowych oraz chronicznego bólu miednicy. Dodatek resweratrolu w porcji 30 mg dziennie wpłynął na wzmocnienie efektu podawanych leków hormonalnych.

Ważna okazuje się także „baza przeciwzapalna”, a więc kwasy omega-3. Badania pokazują, że ich suplementacja może łagodzić dolegliwości bólowe, co więcej u kobiet z niedoborami tych cennych tłuszczów ryzyko rozwoju endometriozy wydaje się znacząco wyższe.

Czy endobelly kiedyś zniknie?

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, a nasilenie objawów bywa indywidualne. To, czy endobelly zniknie, zależy od wielu czynników, na szczęście na wiele z nich mamy znaczący wpływ. Poza tradycyjnym leczeniem choroby można rozważyć wprowadzenie rozwiązań żywieniowych. Niekiedy zalecana jest dieta low FODMAP i unikanie produktów bogatych w łatwo fermentujące węglowodany (pszenica, nabiał, strączki, niektóre owoce i warzywa), aby złagodzić wzdęcia. Warto jednak przed introdukcją diety low FODMAP omówić zasadność jej włączenia z wykwalifikowanym dietetykiem, aby dieta nie stała się niedoborowa.

Pomocne może okazać się także unikanie pokarmów przetworzonych, z wysoką zawartością cukru, a także unikanie alkoholu, czerwonego mięsa, kofeiny, a także glutenu (o czym wspominają niektóre prace naukowe). W łagodzeniu wzdęć mogą być także pomocne zioła, m.in. mięta, kminek, które mogą łagodzić wzdęcia i zaburzenia czynnościowe jelit.