Jakie suplementy na stawy? Przegląd i analiza + opinie ekspertów

Czy suplementy na stawy działają?

To zależy. Zdefiniujmy najpierw, co to znaczy, że suplementy na stawy działają.

Wiele osób oczekuje, że zacznie przyjmować „suplement diety na stawy” i one przestaną boleć. Niestety, gdyby tak było, na rehabilitację zwyrodnień stawów w ramach NFZ nie czekałoby się kilkanaście miesięcy, a fizjoterapeuci nie mieliby tyle do roboty.

Niektórzy wyobrażają sobie, że picie kolagenu działa jak smar na stawy. Znam osobę, która myślała, że on się tam dosłownie wlewa do stawu i otula chrząstkę. Niestety, suplementy na stawy tak nie działają – samo ich stosowanie bez rehabilitacji nie przynosi efektów i nie, nie dostają się one bezpośrednio do stawu.

To kiedy suplementy na stawy działają? Działają, gdy:

• stanowią dodatek do rehabilitacji, diety i aktywności fizycznej;
• przyjmujesz najlepiej przyswajalną formę i odpowiednią dzienną porcję;
• stosujesz je kilka-kilkanaście tygodni;
• kupujesz wysokiej jakości suplement diety.

Jak spełnisz powyższe warunki, opisane poniżej składniki aktywne mogą Ci pomóc.

Jakie suplementy na stawy mogą wspierać Twój układ ruchu?

Przyjrzyjmy się, jakie składniki aktywne najczęściej spotkasz w suplementach na stawy.

Kolagen

Jak suplement na stawy, to kolagen. To taki klasyk. Weźmy go na tapet i poświęćmy mu trochę czasu.

Kolagen to podstawowe białko budulcowe, które tworzy m.in. tkankę łączną, skórę, ścięgna, więzadła, chrząstkę stawową, mięśnie, naczynia krwionośne. Przeciętna dorosła osoba ma w sobie ok. 3 kg włókien kolagenowych – sporo, prawda? To dlatego jego zaburzona produkcja przed 30-stką jest widoczna na skórze i odczuwalna w stawach.

W kontekście układu ruchu – staw można porównać do łożyska: powierzchnie kostne pokrywa chrząstka stawowa, a całość pracuje płynnie dzięki obecności mazi. Kolagen to podstawowy budulec tych włókien w tkance chrzęstnej, która utrzymuje wodę i proteoglikany (makrocząsteczki, które wspierają regenerację, nawilżenie, sygnalizację komórkową i procesy naprawcze) we właściwych proporcjach. Dzięki temu chrząstka zachowuje elastyczność i zdolność do amortyzacji, a Twoje ruchy są płynne i bezbolesne.

W czasopiśmie naukowym Nutrients z 2023 roku możemy przeczytać ciekawy przegląd dotychczasowych badań klinicznych nad wpływem stosowania różnych rodzajów kolagenu na stawy i związane z nimi dolegliwości. Autorzy wyjaśniają tam m.in. że biodostępność aminokwasów i peptydów z hydrolizowanych kolagenów jest kluczowym aspektem wyjaśniającym działanie kolagenu na stawy. Peptydy kolagenowe o niskiej masie cząsteczkowej wykazują wyższą przyswajalność w jelitach, a następnie docierają do tkanek stawów, takich jak chrząstka, gdzie się gromadzą. Badania in vitro wykazały, że peptydy kolagenowe w chrząstce wywierają różne efekty biologiczne, które mogą zależeć od profilu peptydowego i aminokwasowego hydrolizowanego kolagenu.

Różne badania wykazały, że peptydy kolagenowe:

• stymulują wytwarzanie cząsteczek macierzy pozakomórkowej (takich jak kolagen typu II),
• indukują rozrastanie i różnicowanie chondrocytów (komórek tkanki chrzęstnej),
• zwiększają aktywność osteoblastów (komórek tworzących kości),
• zmniejszają aktywność osteoklastów (komórek tkanki kostnej, które powodują jej niszczenie i rozkładanie).

Są także badania, które wykazywały, że suplementacja kolagenu nie przynosiła żadnych efektów – jak widać, jest to indywidualna kwestia, a kolagen nie powinien być traktowany jako lek na zwyrodnienia czy bóle stawów.

Należy także obalić mity, że kolagen się nie przyswaja, czy kolagen się trawi i nie działa. Po spożyciu hydrolizatu kolagenu jego małe cząsteczki – peptydy – przenikają barierę jelitową, a organizm rozbija to białko na mniejsze aminokwasy. Następnie używa tych aminokwasów m.in. do regeneracji tkanek czy budowy nowych. To on decyduje, gdzie jest aktualnie największy priorytet w Twoim organizmie (np. gojenie rany, odbudowa chrząstki stawowej, zrastanie się kości). Dlatego ważna jest suplementacja 8-12 tygodni, aby odczuć efekty.

Niezdenaturowany kolagen typu II

Kolagen typu II jest szczególnie ważny dla zdrowia stawów, ponieważ wchodzi w skład chrząstki stawowej. Możesz się więc zastanawiać, czy w związku z tym jest najlepszą opcją do suplementacji? Niestety nie ma jednoznacznych badań klinicznych, które jasno dyktowałyby takie rekomendacje.

Natomiast niezdenaturowany kolagen typu 2 to po prostu kolagen naturalny. Nie został poddany denaturacji – proces ten niszczy wiązania wodorowe w białkach. To forma kolagenu, która zachowuje swoją naturalną, trójwymiarową strukturę potrójnej helisy, nie ulegając denaturacji (rozpadowi) pod wpływem ciepła czy enzymów, co jest kluczowe dla jego działania w stawach.

Kolagen-suplement różnych typów mobilizuje syntezę włókien kolagenowych w organizmie. Warto też wiedzieć, że kolagen typu 2 jest pozyskiwany z chrząstki mostka kurczaka. Nie jest on tak popularnym surowcem, jak kolagen rybi czy kolagen wołowy. Wydaje się, że lepiej skupić się na wysokiej jakości surowcu, porcji dziennej, niż typie kolagenu.

Siarczan glukozaminy

Glukozamina to naturalny aminocukier budujący chrząstkę stawową, jednak zdolność do jej syntezy w organizmie maleje z wiekiem. Siarczan glukozaminy jest prekursorem glikozaminoglikanów i proteoglikanów, czyli związków, które z kolagenem tworzą macierz chrząstki w stawach. Naukowcy badający wpływ siarczanu glukozaminy na stawy sugerują, że glukozamina wpływa na kaskadę zapalną związaną z degradacją kolagenu w tkankach dotkniętych zapaleniem stawów poprzez zmniejszenie działania cząsteczek prozapalnych, takich jak interleukina 1 (IL-1), które powodują rozpad kolagenu. Suplementacja glukozaminy może wspomagać odbudowę chrząstki, zmniejszać ból i sztywność stawów.

Innym mechanizmem zaobserwowanym in vitro jest to, że siarczan glukozaminy zwiększa ekspresję kolagenu poprzez promowanie syntezy glikozoaminoglikanów. Należy jednak zaznaczyć, że stężenia zastosowane w tych badaniach były wysokie i mogą nie mieć bezpośredniego zastosowania w przypadku spożycia doustnego przez ludzi.

Siarczan glukozaminy jest od wielu lat jednym z najczęściej stosowanych składników w suplementach na stawy, który wspiera odbudowę chrząstki stawowej. Suplementacja siarczanu glukozaminy działa wolno, ale długofalowo wspiera strukturę i prawidłowe funkcjonowanie chrząstki. Jest dobrze tolerowana, rzadko powoduje skutki uboczne, zazwyczaj bezpieczna.

Siarczan chondroityny

Chondroityna jest glikozoaminoglikanem, występuje naturalnie w chrząstce, gdzie pomaga zapobiegać rozpadowi tkanki i zapewnia mechaniczne wsparcie dla stawów. Chondroityna jest hydrofilowa, co oznacza, że przyciąga wodę do komórek, co pomaga w nawodnieniu i zapewnia wsparcie mechaniczne w stawach. Wspiera również chondrocyty – komórki tworzące chrząstkę – w bardziej efektywnej regeneracji i wydaje się spowalniać śmierć komórek. Chondroityna ma również działanie przeciwzapalne, hamując ekspresję prozapalnych czynników immunologicznych, takich jak interleukina-1 i prostaglandyny, co może dodatkowo pomóc w leczeniu zapalenia stawów i innych chorób związanych z procesem starzenia. W suplementach diety znajdziemy formę: siarczan chondroityny. Charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, nie powoduje żadnych znaczących skutków ubocznych ani interakcji z innymi lekami.

Z badań wiemy, że najlepsze efekty daje połączenie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny. Ich synergiczne działanie ma za zadanie uzupełnić uszkodzoną strukturę chrząstki, a także zahamować proces jej degradacji. Chondroityna stosowana w połączeniu z glukozaminą, wspiera produkcję mazi stawowej, więc wybierając suplement diety, zwróć uwagę na ten duet.

Kwas hialuronowy

Kwas hialuronowy jest mukopolisacharydem należącym do rodziny glikozoaminoglikanów. Te długołańcuchowe cząsteczki cukru naturalnie występują w błonach komórkowych całego organizmu człowieka i pomagają w nawilżaniu tkanek oraz innych ważnych funkcjach komórkowych. Kwas hialuronowy działa jak naturalny smar i amortyzator, poprawiając lepkość i elastyczność mazi stawowej, redukując tarcie, łagodząc ból i wspierając odżywienie oraz regenerację chrząstki. Chroni zakończenia kości, zmniejszając ich ocieranie. Jest bezpieczny, dobrze tolerowany i nie wchodzi w interakcje z lekami.

MSM – siarka organiczna

Siarka organiczna (MSM, metylosulfonylometan) to naturalny związek siarki, występujący w organizmie i w niektórych produktach spożywczych, niezbędny do m.in. prawidłowego funkcjonowania stawów. MSM dostarcza siarki, która jest niezbędna do syntezy kolagenu i poprawia elastyczność tkanki łącznej.

Badania in vitro i in vivo wykazały, że MSM wykazuje przede wszystkim właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne (wymiatające wolne rodniki). Siarka organiczna łagodzi stany zapalne poprzez obniżenie aktywacji NF-κB oraz zmniejszenie ekspresji TNF-α i IL-6 (markerów stanu zapalnego). MSM może również wspomagać zdrowie chrząstek i kości poprzez stymulację cząsteczek sygnałowych, które sprzyjają osteogenezie (tworzeniu/rozwojowi kości) i różnicowaniu chrząstek. Efekty te wykazano w badaniach in vitro i badaniach na zwierzętach. Potrzebne są dalsze badania, aby wyjaśnić mechanizmy działania MSM u ludzi.

Organiczna MSM w formie proszku ma biały kolor i dobrą rozpuszczalność w wodzie. MSM jest również łatwo przyswajalna i pozbawiona nieprzyjemnego zapachu, z którym kojarzą się związki siarki.

Kadzidłowiec indyjski – boswellia serrata

Kadzidłowiec indyjski to drzewo z rodziny osoczynowatych, z którego żywicy (olibanum) pozyskuje się cenne związki – kwasy bosweliowe. Są one znane między innymi z silnych właściwości przeciwbólowych i wspierających stawy. Olibanum zawiera takie związki jak kwasy bosweliowe, które hamują cytokiny zapalne i enzymy, które mogą odgrywać rolę w degradacji chrząstki i zapaleniu w chorobie zwyrodnieniowej stawów.

Należy mieć na uwadze, że suplementy diety zawierające ekstrakt z Boswellia serrata mogą wchodzić w interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), takimi jak aspiryna, czy ibuprofen.

Kwasy tłuszczowe omega-3

Kwasy tłuszczowe omega-3 należą do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych – PUFA (ang. polyunsaturated fatty acids). Kwasy EPA i DHA zawarte w oleju rybnym, wspomagają zdrowie stawów poprzez zmniejszenie stanu zapalnego, zmniejszenie sztywności i złagodzenie bólu związanego z chorobami takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów i choroba zwyrodnieniowa stawów. Kwasy omega-3 działają poprzez obniżenie poziomu markerów stanu zapalnego (CRP) i zmniejszenie degradacji chrząstki stawowej. W kontekście zdrowia stawów, warto zwrócić szczególną uwagę na kwas EPA, który produkuje eikozanoidy – związki, które pomagają zmniejszać stany zapalne w organizmie.

Z badań klinicznych wiemy, że kwas EPA ma znaczący wpływ na zdrowie stawów, zmniejszając stan zapalny, ból i sztywność, szczególnie w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów i choroby zwyrodnieniowej stawów. Działa poprzez hamowanie cytokin zapalnych, ochronę chrząstki i poprawę jej funkcjonowania.

Kurkumina

Kurkuma (Curcuma longa) to roślina kwitnąca z rodziny imbirowatych i znana przyprawa stosowana w curry. Jest to polifenol o właściwościach przeciwzapalnych i zdolności do zwiększania ilości przeciwutleniaczy wytwarzanych przez organizm. Kurkumina i kurkuminoidy zawarte w kurkumie mogą być ekstrahowane w celu produkcji suplementów diety o znacznie wyższej koncentracji niż kurkuma-przyprawa.

Potencjalne korzystne działanie kurkuminy na stawy wydaje się wynikać głównie z jej właściwości przeciwzapalnych i przeciwutleniających. Suplementacja kurkuminy może działać pozytywnie na układ ruchu, bo oddziałuje na wiele mechanizmów w komórkach, które mają związek ze stanem zapalnym i ochroną przed uszkodzeniami. Kurkumina wpływa na różne procesy wewnątrz komórek – można to porównać do regulowania wielu „przełączników” w organizmie. Te przełączniki kontrolują m.in.:

• jak komórki rosną i się dzielą,
• jak reagują na uszkodzenia i stres,
• jak działa układ odpornościowy,
• jak powstaje zapalenie.

Witamina C

Witamina C jest ważna dla zdrowia stawów, ponieważ stymuluje prawidłową produkcję kolagenu – głównego budulca chrząstek i ścięgien. Pomaga obniżyć poziom markerów stanu zapalnego, potencjalnie zmniejszając obrzęk i dyskomfort w stawach. Badania wskazują, że regularna suplementacja witaminy C z czasem może pomóc zmniejszyć częstotliwość stosowania leków przeciwbólowych u pacjentów cierpiących na artretyzm.

Witamina C jako silny antyoksydant neutralizuje wolne rodniki, które przyczyniają się do degeneracji stawów i bólu, szczególnie w schorzeniach takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów i reumatoidalne zapalenie stawów. Odpowiedni poziom witaminy C w organizmie może zapobiegać przyspieszonemu rozpadowi chrząstki, wspierając lepszą ruchomość stawów i integralność strukturalną. Warto wracać uwagę na dawkę – okazuje się, że wyższe dawki nie są lepsze od niższych.

Wybierając suplement diety z witaminą C warto wybierać markowe surowce (np. witamina C – Quali-C) lub wskazane źródło, np. witamina C z owoców dzikiej róży.

Witamina D

Szacuje się, że większość Polaków może mieć niedobór witaminy D. Witamina D ma istotne znaczenie dla zdrowia stawów, wspomagając metabolizm kości i zmniejszając stan zapalny. Jej niedobór wiąże się ze zwiększonym ryzykiem i postępem choroby zwyrodnieniowej stawów oraz reumatoidalnego zapalenia stawów.

W ciekawej metaanalizie z 2023 roku oceniono wpływ suplementacji witaminą D u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, obejmującej 3077 pacjentów. Wyniki wykazały, że podawanie witaminy D miało statystycznie istotny wpływ na ilość mazi stawowej, odczuwanie bólu i chrząstkę piszczelową. W skali WOMAC dotyczącej bólu i funkcjonowania zaobserwowano statystycznie istotną różnicę, natomiast w skali sztywności nie stwierdzono zauważalnej różnicy między grupą przyjmującą witaminę D a grupą placebo.

Pomijając aspekt zdrowia układu ruchu – warto suplementować witaminę D także dla zdrowych kości, prawidłowego funkcjonowania układu hormonalnego czy nerwowego.

Składniki wspierające stawy – podsumowanie [Tabela]

Ranking suplementów na stawy Aura Herbals

Poznaj nasze bestsellery ukierunkowane na wsparcie regeneracji stawów.

Colladrop Forte 10000 mg

Jeden z ulubionych kolagenów naszych stałych klientów. Zawiera hydrolizowany kolagen typu I i III Collagen HM™, witaminę C, kwas hialuronowy, krzem organiczny. COLLAGEN HM™ to oczyszczony hydrolizowany kolagen rybi o średniej masie cząsteczkowej 2000 daltonów – czyli szybko i skutecznie przyswaja się w organizmie.

Colladrop Flex 5000 mg

Zaawansowana formuła zawiera hydrolizowany kolagen rybi typu I i III oraz 9 składników aktywnych dla zdrowia stawów i kości: witaminy C, E, D, K, kwas hialuronowy, chondroitynę, MSM, standaryzowane ekstrakty roślinne z kadzidłowca indyjskiego i tarczycy bajkalskiej. Również wyróżnia się niską masą cząsteczkową 2000 Daltonów.

Colladrop Sport 5000 mg

Jedyny w Polsce kolagen z kreatyną! Zawiera 5000 mg hydrolizowanego kolagenu rybiego typu I i III VERISOL® i 3 g monohydratu kreatyny. Preparat został wzbogacony również o witaminę C, która przyczynia się do prawidłowego tworzenia kolagenu oraz kwas hialuronowy, naturalny koenzym Q10 oraz biotynę (witaminę B7).

Moje Kości i Stawy, Mocne Wsparcie

Suplement diety zawiera ekstrakt z żywicy kadzidłowca indyjskiego (Boswellia serrata) DER 6:1 standaryzowany na 65% kwasów bosweliowych, kolagen rybi NatiCol®, siarczan chondroityny, ekstrakt z kłącza kurkumy DER 4:1 i kwas hialuronowy. Cząsteczki kolagenu NatiCol® mają średnią masę cząsteczkową 4000 Daltonów. Jest to mniejsza wartość niż granica przenikalności jelita, dzięki czemu kolagen ten cechuje się bardzo wysoką przyswajalnością. Cena miesięcznej kuracji jest bardzo atrakcyjna.

Kwas hialuronowy

Monoskładnikowy suplement diety zawiera 200 mg kwasu hialuronowego (hialuronianu sodu) w 1 kapsułce. Produkt powstał zgodnie z ideą clean label, co oznacza prosty skład – bez zbędnych dodatków. Kapsułki wykonane są z celulozy roślinnej, dzięki czemu produkt jest w pełni odpowiedni dla wegan i wegetarian.

Dla kogo są suplementy diety na stawy?

Sprawdź, kto może skorzystać na suplementacji w dolegliwościach stawowych lub profilaktycznie.

• Osoby z chorobami zwyrodnieniowymi: w celu łagodzenia bólu, sztywności, wspomaganie regeneracji i syntezy kolagenu.
• Kobiety po menopauzie: Są bardziej podatne na te schorzenia stawów niż mężczyźni.
• Seniorzy: w tym wieku naturalna produkcja kolagenu czy glukozaminy jest niska.
• Osoby z innymi schorzeniami: Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), dna moczanowa czy zaburzenia endokrynologiczne.
• Sportowcy i osoby aktywne fizycznie: W celu regeneracji chrząstek i ścięgien narażonych na przeciążenia.
• Osoby z nadwagą lub otyłością: Stawy są u nich obciążone dodatkową masą ciała.
• Osoby wykonujące pracę fizyczną: W celu prewencji i ochrony przed urazami, regeneracji stawów, kości, mięśni po wysiłku fizycznym.

Dlaczego bolą nas stawy?

Każdy pacjent z bólem stawów to inna historia.

Ból stawów ma wiele przyczyn:

• urazy (skręcenia, zwichnięcia, stłuczenia),
• przeciążenia (intensywny wysiłek, nadwaga, praca fizyczna),
• wady postawy i niewłaściwe wzorce ruchowe,
• choroby zapalne (zapalenie stawów, dna moczanowa, borelioza, choroby autoimmunologiczne) i zwyrodnieniowe (osteoartroza, związana ze starzeniem się i zużyciem chrząstki),
• infekcje wirusowe (grypa),
• działanie leków (np. statyny, immunosupresanty, niektóre antybiotyki,
• stres,
• fibromialgia (przewlekły ból uogólniony, zmęczenie, punkty tkliwe),
• zwyrodnienia związane z wiekiem,
• wieloletnia eksploatacja stawów (np. sport zawodowy).

Wyobraź, że staw działa jak dobrze naoliwione łożysko. Dopóki chrząstka jest gładka i gruba, kości ślizgają się bez oporu, nie czujesz żadnego dyskomfortu, ponieważ sama chrząstka nie ma nerwów. Ból pojawia się wtedy, gdy ta ochronna warstwa zaczyna się przecierać lub ulega uszkodzeniu. Odsłonięta kość pod spodem jest bardzo wrażliwa na nacisk, co generuje sygnał bólowy przy każdym ruchu.

Jednocześnie w stawie rozwija się stan zapalny. Organizm wysyła tam komórki naprawcze i produkuje więcej płynu, co skutkuje obrzękiem, sztywnością i drażnieniem receptorów bólowych w torebce stawowej.

Jak wesprzeć bolące stawy i regenerację chrząstki stawowej?

Pamiętaj, że stosowanie suplementów diety to ułamek tego, co musisz robić, aby jak najdłużej cieszyć się zdrowymi stawami. Na co jeszcze musisz zwrócić uwagę?

• Zbilansowana dieta: a zwłaszcza tzw. dieta na stawy obfituje w cenne kwasy omega-3, pełnowartościowe białko i wapń oraz źródła witaminy C, która wspiera naturalną produkcję kolagenu w organizmie.
• Aktywność fizyczna: regularny ruch i docisk powierzchni stawowych są bodźcami wpływającymi na cały proces syntezy mazi stawowej. Absolutne minimum dla zdrowia to codzienny, 30-minutowy spacer.
• Regeneracja po wysiłku: Twoje stawy potrzebują odpoczynku, by być gotowym na kolejne ćwiczenia. Regeneracja jest niezwykle ważna, aby nie obciążać nadmiernie stawów.
• Utrzymanie prawidłowej masy ciała: zbyt duże obciążenie przy nadwadze lub otyłości powoduje nadmierne zużycie mazi stawowej, prowadząc do ścierania się powierzchni stawowych.
• Suplementacja dobrana do potrzeb: jeśli nie jesteś w stanie dostarczyć z pożywieniem niektórych składników, rozważ suplementację. Wybieraj bezpieczne preparaty od dobrych producentów, sprawdzaj ich skład oraz informacje o badaniach laboratoryjnych składu.
• Konsultacje ze specjalistą, gdy czujesz dyskomfort: nie zwlekaj z wizytą u lekarza i fizjoterapeuty, gdy zaczniesz odczuwać bóle lub ograniczenia w stawach. Im wcześniej zdiagnozujesz problem i zaczniesz leczenie, tym szybciej wrócisz do zdrowia.

Jak wybrać bezpieczny i skuteczny suplement na stawy?

Aby wybrać bezpieczny suplement diety na stawy:

• skonsultuj jego stosowanie ze specjalistą (lekarzem, dietetykiem), aby uniknąć interakcji i potencjalnych skutków ubocznych, a także by dopasować odpowiednią porcję dzienną;
• wybieraj producentów, którzy są transparentni i przy produkcie udostępniają badania laboratoryjne potwierdzające wolność od zanieczyszczeń mikrobiologicznych i metalami ciężkimi.

A aby wybrać skuteczny suplement diety na stawy, oprócz powyższego dodatkowo zwróć uwagę na:

• formy składników aktywnych i wykorzystane surowce – wybieraj te wysokoprzyswajalne, najlepiej markowe surowce (np. kolagen – Collagen HM, Verisol, NatiCol)
• zwracaj uwagę na porcje dzienne, aby składnik miał szansę zadziałać.

Pamiętaj, że kluczowe jest regularne stosowanie – efekty suplementacji możesz odczuć dopiero po 8-12 tygodniach.

[BONUS] Jak opanowałam zwyrodnienie stawów?

W moim przypadku okazało się, że jako przeciętna 30-latka mam już sporo zwyrodnień, które ukazały badania diagnostyczne. Większość ludzi w moim wieku je ma, ale jeszcze ich nie odczuwa tak dotkliwie. Prowadzę intensywny i aktywny tryb życia (treningi siłowe, kolarstwo, turystyka górska), więc u mnie wyszło wcześniej. Nie pomogła niezdiagnozowana wcześniej wada postawy, która była triggerem. Co ciekawe i może da Ci do myślenia, problemy w biodrach możesz odczuwać w barkach i karku – dlatego jeśli masz bóle stawów, np. barków, musisz iść do dobrego fizjoterapeuty – może się okazać, że przyczyna tkwi w tym, jak masz ułożoną miednicę.

Na znaczne złagodzenie moich dolegliwości stawowych pomogły mi przede wszystkim codzienne ćwiczenia i praca własna nad ciałem. Ćwiczenia rehabilitacyjne i dbanie o prawidłową postawę czy siedzenie przy biurku – dzień w dzień. Trafna diagnoza fizjoterapeuty i pracowanie nad konkretnymi mięśniami, stawami dały mi najlepsze efekty.

Za mną także serie zabiegów (laser, ultradźwięki, prądy, terapia manualna). Wdrożyłam także suplementację i zaczęłam komponować posiłki w duchu diety przeciwzapalnej. Doskonale wiem i odczułam, że absolutną podstawą jest praca własna nad rozciąganiem i postawą.