Czy można stosować kolagen przy nowotworze piersi?
Nie ma wystarczających dowodów klinicznych, aby zalecać suplementację kolagenu pacjentom chorym na nowotwór, dlatego przed rozpoczęciem przyjmowania jakichkolwiek suplementów zdecydowanie zaleca się skonsultowanie się z onkologiem.
Rola kolagenu, jako białka strukturalnego w organizmie jest złożona i może on być „mieczem obosiecznym” w rozwoju nowotworu, zarówno hamując, jak i przyspieszając wzrost guza, w zależności od rodzaju, stadium i lokalizacji nowotworu. Kolagen nie jest tylko bierną tkanką. W kontekście nowotworowym odgrywa dwie role. Na wczesnym etapie może stanowić barierę fizyczną ograniczającą rozprzestrzenianie się komórek rakowych. Na późniejszym etapie zmieniony nowotworowo kolagen staje się „autostradą dla przerzutów” (tzw. invasion highways). Komórki nowotworowe wykorzystują włókna kolagenowe, aby szybciej przemieszczać się i atakować sąsiednie tkanki. Nadmiar kolagenu w otoczeniu guza sprzyja przerzutom. Nie wiemy, czy i w jakim stopniu spożywany kolagen może zostać wykorzystany przez procesy nowotworowe do budowy wspomnianych „autostrad” dla raka.
Kolagen jako miecz obosieczny
O roli endogennego kolagenu w przebiegu nowotworu napisano w interesującej publikacji w Tumour Biology (Fang et al., 2013). Z artykułu wynikają trzy kluczowe mechanizmy, które mogą budzić niepokój przy dodatkowej podaży kolagenu z suplementów diety w trakcie leczenia nowotworu:
- Przebudowa macierzy pozakomórkowej: Rak manipuluje kolagenem, zwiększając jego gęstość i sztywność. To z kolei aktywuje sygnały biomechaniczne, które zmuszają komórki do agresywniejszego wzrostu.
- Angiogeneza: Produkty rozpadu kolagenu mogą stymulować powstawanie nowych naczyń krwionośnych, które „karmią” guz.
- Ucieczka immunologiczna: Artykuł sugeruje, że gęste obszary kolagenu mogą hamować działanie komórek odpornościowych (limfocytów T), co utrudnia organizmowi walkę z rakiem.
Warto mieć na uwadze, że badania dotyczące roli kolagenu w progresji nowotworów odnoszą się do kolagenu syntetyzowanego i reorganizowanego w mikrośrodowisku guza. Nie stanowią one dowodu na to, że spożycie kolagenu w diecie lub suplementach diety wpływa na rozwój lub progresję nowotworów.
Choć nie wykazano, aby suplementacja kolagenu zwiększała ryzyko rozwoju nowotworów lub stymulowała wzrost guza to jednocześnie brakuje badań klinicznych oceniających suplementację kolagenu u pacjentów onkologicznych.
Dlatego kluczowe, aby u pacjentów onkologicznych każdorazową decyzję o stosowaniu suplementów diety podejmować indywidualnie i po konsultacji z lekarzem prowadzącym ze względu na potencjalne interakcje z leczeniem przeciwnowotwo
Czy suplementacja kolagenu przy nowotworze jest bezpieczna? Wnioski kliniczne
Choć artykuł opisuje kolagen ustrojowy (wytwarzany przez organizm), a nie suplement diety, z medycznego punktu widzenia płyną z niego następujące ostrzeżenia:
- Brak jasnych dowodów na bezpieczeństwo: Artykuł pokazuje, że nadmiar kolagenu w otoczeniu guza sprzyja przerzutom. Nie wiemy, czy i w jakim stopniu spożywany kolagen może zostać wykorzystany przez procesy nowotworowe do budowy wspomnianych „autostrad” dla raka.
- Ryzyko stymulacji: Ponieważ kolagen aktywnie uczestniczy w sygnałach pro-nowotworowych (przez enzymy LOX i MMP), dodatkowe „paliwo” w postaci aminokwasów kolagenowych teoretycznie mogłoby wspierać ten proces.
- Etap choroby ma znaczenie: Artykuł podkreśla, że na różnych etapach rola kolagenu się zmienia. To sprawia, że suplementacja bez ścisłego nadzoru lekarza prowadzącego może być ryzykowna.
Jakie są przeciwwskazania do stosowania kolagenu?
Stosowanie kolagenu jest na ogół uznawane za bezpieczne, ale główne przeciwwskazania obejmują alergię na źródło kolagenu (ryby, skorupiaki, wołowina), ciążę, karmienie piersią, choroby nerek i wątroby oraz choroby autoimmunologiczne. Należy zachować ostrożność przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych i skonsultować się z lekarzem przy stałym przyjmowaniu leków.
- Alergie i nadwrażliwość: Osoby uczulone na ryby, owoce morza (skorupiaki) lub białko wołowe/wieprzowe powinny unikać kolagenu pochodzącego z tych źródeł, co może wywołać reakcje alergiczne, wysypki, a nawet wstrząs anafilaktyczny.
- Ciąża i karmienie piersią: Brak wystarczających badań potwierdzających bezpieczeństwo suplementacji, dlatego zaleca się konsultację lekarską.
- Choroby nerek i wątroby: Ze względu na konieczność ograniczenia spożycia białka, osoby z przewlekłymi chorobami tych narządów powinny unikać dodatkowej suplementacji kolagenem.
- Choroby autoimmunologiczne: Choroby takie jak toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów czy kolagenozy wymagają konsultacji z lekarzem, gdyż kolagen może nasilić objawy.
- Problemy żołądkowo-jelitowe: Suplementacja może wywoływać wzdęcia, gazy, uczucie pełności lub biegunki, zwłaszcza u osób z wrażliwym układem pokarmowym.
- Skłonność do powstawania bliznowców: Osoby z taką tendencją powinny zachować ostrożność.
- Interakcje z lekami: Kolagen (a dokładniej dodatkowe składniki aktywne, np. witaminy) może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, dlatego przyjmowanie leków na stałe wymaga konsultacji lekarskiej
-
Źródła
- Fang M, Yuan J, Peng C, Li Y. Collagen as a double-edged sword in tumor progression. Tumour Biol. 2014 Apr;35(4):2871-82. doi: 10.1007/s13277-013-1511-7. Epub 2013 Dec 15. PMID: 24338768; PMCID: PMC3980040.
- Salvatore L, Natali ML, Brunetti C, Sannino A, Gallo N. An Update on the Clinical Efficacy and Safety of Collagen Injectables for Aesthetic and Regenerative Medicine Applications. Polymers (Basel). 2023 Feb 17;15(4):1020. doi: 10.3390/polym15041020. PMID: 36850304; PMCID: PMC9963981.

