Jakie witaminy na odporność? Magister farmacji wskazuje kluczowe witaminy
Z tego artykułu dowiesz się...
- Witaminy i ich wpływ na układ immunologiczny
- Witamina A
- Witaminy z grupy B
- Witamina C (kwas askorbinowy)
- Witamina D
- Witamina E
- Naturalne witaminy na odporność
- Ekstrakty roślinne
- Naturalne probiotyki
- Naturalne antybiotyki
- Kwasy omega-3
- Tran
- Olej z wątroby rekina
- Składniki mineralne
- Cynk
- Magnez
- Żelazo
- Wapń
- Suplementy diety wspierające odporność organizmu
- Domowe sposoby na wzmocnienie organizmu
Witaminy i ich wpływ na układ immunologiczny
Najważniejsze witaminy dla układu odpornościowego to witaminy D, C, A, E oraz z grupy B. Regulują one odpowiedź immunologiczną, wzmacniają bariery ochronne, stymulują produkcję komórek odpornościowych i działają jako silne antyoksydanty pomagając organizmowi w walce z patogenami. Są ważne zarówno dla dorosłych, jak i dzieci, dlatego cała rodzina powinna zadbać o ich odpowiednią podaż w diecie.
Jakie poszczególne funkcje pełnią w budowaniu odporności?
Witamina A
Witamina A wzmacnia odporność, ponieważ chroni barierę skóry i błon śluzowych, które blokują wirusy i bakterie. Nasze błony śluzowe to pierwsza, ważna bariera dla drobnoustrojów. Witamina A wspiera również funkcjonowanie limfocytów T, ponieważ pomaga tworzyć białe krwinki, które niszczą zakażone komórki i „koordynują” walkę z wirusami oraz bakteriami. Jej niedobór może powodować częste infekcje.
- Źródła witaminy A w diecie: Wątroba i podroby, tran, jaja, masło, sery, ryby
Witaminy z grupy B
Witaminy z grupy B wspierają układ odpornościowy, pomagając w produkcji przeciwciał, tworzeniu białych krwinek oraz podziale komórek. Niedobór witamin z grupy B wpływa na odpowiedź immunologiczną, która może działać mniej efektywnie.
- Witamina B6: Pomaga tworzyć przeciwciała i wspiera łączność między komórkami.
- Witamina B9 (kwas foliowy): Dba o szybki podział i wzrost komórek układu obronnego.
- Witamina B12: Uczestniczy w produkcji krwinek, a jej niedobór znacznie obniża ogólną odporność organizmu.
Witamina C (kwas askorbinowy)
Witamina C wspiera odporność, działając jako silny antyoksydant. Stymuluje produkcję białych krwinek i ich migrację do miejsca stanu zapalnego w organizmie. Dodatkowo wspomaga gojenie ran i uszczelnia naczynia krwionośne.
- Źródła witaminy C w diecie: Dzika róża, rokitnik, owoce jagodowe, owoce cytrusowe, papryka, brokuły, natka pietruszki
Witamina D
Witamina D pobudza komórki obronne organizmu do walki z wirusami i bakteriami, a także wycisza stany zapalne. Jej odpowiedni poziom zmniejsza ryzyko częstych przeziębień i pomaga chronić organizm przed chorobami z autoagresji. Nawet 80-90% Polaków ma niedobór witaminy D z uwagi na niekorzystne położenie geograficzne, dlatego suplementacja całoroczna jest bezpieczna i zalecana. Nie da się pokryć dziennego zapotrzebowania na witaminę D z produktów spożywczych, dlatego warto rozważyć suplementację.
- Źródła witaminy D w diecie: Ryby, owoce morza, żółtka jaj, grzyby
Witamina E
Witamina E zwiększa produkcję przeciwciał w organizmie. Wzmacnia aktywność limfocytów T, pomaga w walce z infekcjami oraz łagodzi stany zapalne w organizmie. Ponadto Witamina E działa jako silny przeciwutleniacz – chroni komórki odpornościowe przed uszkodzeniami oksydacyjnymi wywołanymi przez wolne rodniki.
- Źródła witaminy E w diecie: Oleje roślinne, orzechy i nasiona, szpinak, jarmuż, papryka, owoce jagodowe
Naturalne witaminy na odporność
Sięgając po suplementy diety na wzmocnienie odporności, warto wybierać składniki, które pomagają w naturalny sposób stymulować układ odpornościowy, chroniąc przed wnikaniem drobnoustrojów i rozwojem infekcji. Do naturalnych preparatów na wzmocnienie organizmu należą:
Ekstrakty roślinne
Ekstrakty roślinne wspierają odporność, ponieważ zawierają aktywne związki chemiczne (np. flawonoidy, polifenole i olejki eteryczne). Pobudzają one komórki układu immunologicznego do działania, zwalczają wolne rodniki oraz hamują rozwój szkodliwych bakterii i wirusów.
Szczególnie pomocne we wzmacnianiu odporności są:
Wybierając roślinny suplement diety warto zwrócić uwagę na DER i standaryzację, by mieć pewność co i w jakiej ilości spożywamy oraz jaka jest „moc” preparatu.
Naturalne probiotyki
Około 70% układu odpornościowego znajduje się w jelitach, dlatego to ważne, by dbać o ich odżywienie i prawidłowe funkcjonowanie. Pożyteczne bakterie probiotyczne w jelitach działają poprzez pobudzanie naturalnych mechanizmów odpornościowych przeciwko patogenom. Między innymi pobudzają produkcję przeciwciał i komórek obronnych oraz tworzą warstwę na ścianach jelit.
Naturalne probiotyki, zawierające żywe kultury bakterii znajdują się w fermentowanych produktach mlecznych takich jak jogurt, kefir, kwaśne mleko, maślanka, mleko acidofilne, w produktach sojowych, kiszonkach, pieczywie na zakwasie, kimchi, kombucha.
Naturalne antybiotyki
Do naturalnych składników o silnym działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym i przeciwzapalnym należą cebula, miód, imbir, chrzan, olejek z oregano oraz propolis. Ekstrakty z nich są popularne w standaryzowanych lekach i suplementach diety. To naturalne źródła silnych związków roślinnych i pszczelich, które niszczą bakterie, wirusy oraz grzyby, hamują stany zapalne, rozgrzewają organizm i pobudzają układ odpornościowy do walki z infekcją.
Ważne! Szczególną ostrożność w przypadku ekstraktów z czosnku czy imbiru powinny zachować osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. Skoncentrowane preparaty zawierające czosnek albo imbir mogą wpływać na czynność płytek krwi, a tym samym zwiększać ryzyko krwawienia. Przed planowanym zabiegiem należy odstawić powyższe surowce na 14 dni przed planowanym zabiegiem/operacją.
Kwasy omega-3
Kwasy omega-3 wspierają odporność, wykazują działanie przeciwzapalne i budują komórki odpornościowe. Wyciszają stany zapalne, aktywują limfocyty i makrofagi do walki z wirusami oraz pomagają organizmowi szybciej wracać do zdrowia po infekcjach. Zaleca się suplementację 250 mg EPA + DHA dziennie, choć w niektórych sytuacjach dawkowanie tych tłuszczów może być wyższe (kwestie kardiologiczne, zespół napięcia przedmiesiączkowego, bolesne miesiączki).
Tran
Tran jest naturalnie bogaty w kwasy tłuszczowe omega-3 (głównie EPA i DHA) oraz witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A i D). Taka kompozycja odgrywa istotną rolę we wspieraniu działania komórek układu immunologicznego i regulacji procesów zapalnych.
Olej z wątroby rekina
Olej z wątroby rekina zawiera alkiloglicerole i skwalen. Te związki pobudzają produkcję białych krwinek, które wykazują właściwości przeciwbakteryjne. Zwiększają poziom przeciwciał (immunoglobulin A i M), wspomagają tworzenie czerwonych krwinek w szpiku kostnym.
Składniki mineralne
Oprócz witamin, warto zwrócić uwagę na składniki mineralne, które również mają istotne znaczenie dla wspomagania odporności.
Cynk
Cynk wspiera rozwój komórek odpornościowych – limfocytów T, które są odpowiedzialne za niszczenie komórek zakażonych przez drobnoustroje. Cynk może złagodzić przebieg i skrócić czas trwania zakażenia rinowirusami, odpowiedzialnymi za infekcje górnych dróg oddechowych, poprzez ograniczenie przyłączania się wirusów do błony śluzowej nosa i stanu zapalnego. Niedobór cynku skutkuje zmniejszeniem funkcji makrofagów, neutrofili i komórek Natural Killers („naturalnych zabójców”).
- Źródła cynku w diecie: owoce morza, mięso, podroby, pestki dyni, kasza gryczana, produkty pełnoziarniste.
Magnez
Magnez jest ważny nie tylko dla układu nerwowego. Składnik ten wpływa na przyspieszenie dojrzewania limfocytów, które walczą z wirusami i bakteriami. Ponadto może zmniejszyć uczucie zmęczenia i znużenia oraz wpływać na lepszą regenerację organizmu i sen.
- Źródła magnezu w diecie: pestki dyni, kakao, orzechy (migdały, nerkowce), kasza gryczana, nasiona roślin strączkowych.
Żelazo
Odpowiedni poziom żelaza zapewnia właściwe dotlenienie komórek układu immunologicznego i pomaga w walce ze stanami zapalnymi. Składnik ten pomaga tworzyć białe krwinki, które bronią organizm przed patogenami i uczestniczy w rozwoju limfocytów T.
- Źródła żelaza w diecie: hemowe – wątróbka, czerwone mięso, ryby i owoce morza; niehemowe – pestki i nasiona, kakao, nasiona roślin strączkowych, produkty zbożowe
Wapń
Wapń działa jako wewnątrzkomórkowy przekaźnik sygnałów, który aktywuje limfocyty T i B, umożliwiając im namnażanie się, produkcję przeciwciał oraz uruchamianie obrony immunologicznej. Jony wapnia kontrolują także ruchy i komunikację między komórkami układu odpornościowego.
- Źródła wapnia w diecie: produkty mleczne, ryby z ościami, tofu, produkty wzbogacane wapniem
Suplementy diety wspierające odporność organizmu
W Aura Herbals mamy bogate portfolio suplementów diety na odporność zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. Dbamy o czystość składu (Clean label) i badania laboratoryjne naszych produktów.
Zanim zdecydujesz się na konkretny produkt, przede wszystkim suplementuj to, czego masz niedobór lub zwiększone zapotrzebowanie. Preparaty dobiera się według indywidualnych potrzeb organizmu. W tym celu sprawdź poziomy witamin i składników mineralnych we krwi oraz skonsultuj wyniki ze specjalistą.
⬇️ Poznaj nasze bestsellery ⬇️
Domowe sposoby na wzmocnienie organizmu
- Zbilansowana dieta wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. W codziennej diecie znajdź miejsce na owoce, warzywa, chude mięso, zdrowe tłuszcze i złożone węglowodany.
- Regularna aktywność fizyczna wzmacnia układ odpornościowy. Podczas ruchu układ krążenia jest lepiej dotleniony, co pozwala komórkom odpornościowym (np. limfocytom i makrofagom) sprawniej krążyć po ciele i szybciej wykrywać wirusy oraz bakterie.
- Prawidłowa masa ciała ma korzystny wpływ na odporność, ponieważ zapobiega przewlekłym stanom zapalnym i zaburzeniom pracy białych krwinek, co pozwala organizmowi skutecznie walczyć z wirusami i bakteriami.
- Regulacja stresu obniża poziom kortyzolu we krwi. Dzięki temu układ odpornościowy odzyskuje siły, a białe krwinki (limfocyty) mogą lepiej walczyć z wirusami i bakteriami.
- Odpowiednia ilość snu i regeneracja są ważne, ponieważ podczas snu ciało produkuje białka zwane cytokinami, które zwalczają infekcje i stany zapalne. Brak regeneracji osłabia limfocyty i prawidłowe działanie układu odpornościowego, przez co organizm łatwiej łapie szkodliwe patogeny.
-
Ile witaminy D suplementować w okresie jesienno-zimowym?
Dawkowanie witaminy D powinno być dobierane indywidualnie na podstawie wyników badań krwi, stanu zdrowia i chorób współistniejących. Jej przyjmowanie należy omówić ze specjalistą. Dla zdrowych dorosłych w Polsce w okresie jesienno-zimowym zazwyczaj zaleca się dzienną dawkę od 1000 do 2000 IU. Osoby z otyłością lub z nadwagą mogą potrzebować wyższych dawek (do 4000 IU dziennie), podobnie jak seniorzy. Nadmiar witaminy D może być toksyczny dla organizmu, dlatego nigdy nie powinno stosować się bardzo wysokich dawek przez dłuższy czas bez wskazań lekarskich. Warto pamiętać, że w Polsce synteza skórna witaminy D pod wpływem promieni słonecznych może być efektywna od maja do września, pomiędzy 10:00 a 15:00, gdy chmury nie przysłaniają słońca, należy odsłonić przynajmniej 18% powierzchni ciała.
-
Jakie są objawy osłabionego systemu immunologicznego?
Głównymi objawami osłabionego systemu immunologicznego są częste i nawracające infekcje (takie jak przeziębienia, zapalenia zatok czy oskrzela), przewlekłe zmęczenie mimo snu, powolne gojenie się ran oraz problemy żołądkowo-jelitowe. Organizm walczy wtedy z trudnością nawet z łagodnymi drobnoustrojami. Na nasz system immunologiczny składa się sieć narządów, komórek i białek, które chronią ciało przed zarazkami. Główne elementy to szpik kostny, grasica, węzły chłonne, śledziona, białe krwinki oraz przeciwciała. Współpracują one, aby niszczyć wirusy, bakterie i grzyby.
-
Czy niedobór witaminy D wpływa na odporność?
Tak, niedobór witaminy D wpływa niekorzystnie na układ odpornościowy. Witamina D pobudza komórki układu immunologicznego do walki z drobnoustrojami, pomaga tworzyć białka, które niszczą wirusy i bakterie oraz zmniejsza stany zapalne. Jej niedobór w organizmie zaburza prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i zwiększoną podatność na chorowanie.
-
Źródła
- Dietary Supplements for Immune Function and Infectious Diseases, https://ods.od.nih.gov/factsheets/ImmuneFunction-Consumer/
- Gasmi A, Shanaida M, Oleshchuk O, Semenova Y, Mujawdiya PK, Ivankiv Y, Pokryshko O, Noor S, Piscopo S, Adamiv S, Bjørklund G. Natural Ingredients to Improve Immunity. Pharmaceuticals (Basel). 2023 Apr 1;16(4):528. doi: 10.3390/ph16040528. PMID: 37111285; PMCID: PMC10143734.
- Krzysik M., Biernat J., Grajeta H.: Wpływ wybranych składników odżywczych pożywienia na funkcjonowanie układu odpornościowego. Cz. II. Immunomodulacyjne działanie kwasów tłuszczowych, witamin i pierwiastków śladowych na organizm człowieka. Wzmocnienie odporności. Adv. Clin. Exp. ed. 2007, 16, 1: 123–133
- Medoro A, Davinelli S, Colletti A, Di Micoli V, Grandi E, Fogacci F, Scapagnini G, Cicero AFG. Nutraceuticals as Modulators of Immune Function: A Review of Potential Therapeutic Effects. Prev Nutr Food Sci. 2023 Jun 30;28(2):89-107. doi: 10.3746/pnf.2023.28.2.89. PMID: 37416796; PMCID: PMC10321448.
- Mitra S, Paul S, Roy S, Sutradhar H, Bin Emran T, Nainu F, Khandaker MU, Almalki M, Wilairatana P, Mubarak MS. Exploring the Immune-Boosting Functions of Vitamins and Minerals as Nutritional Food Bioactive Compounds: A Comprehensive Review. Molecules. 2022 Jan 16;27(2):555. doi: 10.3390/molecules27020555. PMID: 35056870; PMCID: PMC8779769.
- Méndez López LF, González Llerena JL, Vázquez Rodríguez JA, Medellín Guerrero AB, González Martínez BE, Solís Pérez E, López-Cabanillas Lomelí M. Dietary Modulation of the Immune System. Nutrients. 2024 Dec 18;16(24):4363. doi: 10.3390/nu16244363. PMID: 39770983; PMCID: PMC11676904.




