Acerola – właściwości, na co pomaga, przeciwwskazania

Acerola – najważniejsze informacje

Acerola (Malpihiae emerginata), znana także jako wiśnia z Barbados, to wiecznie zielony krzew wywodzący się z Ameryki Centralnej – terenów rozciągających się od południowego Teksasu, przez Meksyk po Karaiby i północną część Ameryki Południowej. Otrzymywane z niej owoce aceroli o czerwonej barwie, słodko-kwaśnym smaku i wyjątkowych właściwościach prozdrowotnych są szeroko doceniane zarówno w codziennej diecie, jak i medycynie naturalnej. Zawierają bowiem w swoim składzie ogromne ilości witaminy C (inaczej kwas askorbinowy) oraz innych cennych składników odżywczych wspierających prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Acerola – właściwości

Acerola, dzięki wysokiej zawartości witaminy C (nawet 4500 mg w 100 g), polifenoli i kartenoidów posiada właściwości wspierające odporność, antyoksydacyjne, antygenotoksyczne, przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i hepatoprotekcyjne.

Dodatkowo, owoce aceroli znajdują zastosowanie w profilaktyce chorób cywilizacyjnych – regulują poziom lipidów oraz cukru we krwi, a według niektórych doniesień także wspomagają odchudzanie i zmniejszają ryzyko rozwoju nowotworów. Acerola jest doceniana także w kosmetologii, wspiera naturalną produkcję kolagenu w organizmie, a stosowanie ekstraktu z aceroli na skórę działa nawilżająco, rozjaśniająco, wygładzająco, poprawia jej jędrność i zmniejsza negatywne skutki promieniowania UV. Co ważne, witamina C z aceroli wyróżnia się wyższą biodostępnością i jest lepiej wchłaniana do krwiobiegu w organizmie niż syntetyczny kwas askorbinowy.

Wartości odżywcze aceroli

Acerola to nie tylko ogromne bogactwo witaminy C, ale także karotenoidów i polifenoli. Dzięki temu znacznie przewyższa aktywnością antyoksydacyjną inne popularne źródła przeciwutleniaczy i „zmiata” wolne rodniki. Czerwone zabarwienie owoców wynika z obecności antocyjanów (3,79-59,74 mg/100 g), a ich sok zawiera aż 17 związków należących do grupy karotenoidów, w tym m.in. β-karoten (do 75%), luteinę, β-kryptoksantynę i α-karoten.

Porcja 100 g świeżych owoców dostarcza jedynie 32 kcal, jednocześnie zawierając od 1000 do 4500 mg witaminy C (około 3% składu owocu). Oznacza to, że zawiera jej nawet 90-krotnie więcej niż cytrusy i z łatwością pozwala pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten składnik. Acerola zawiera także cenne witaminy z grupy B (B6, tiaminę, ryboflawinę, niacynę, kwas pantotenowy i kwas foliowy), witaminę A oraz składniki mineralne: wapń, żelazo, magnez, potas, cynk, selen, miedź, fosfor, sód..

Niedojrzałe owoce aceroli

Zawartość związków czynnych w owocach aceroli zmienia się w zależności od stopnia dojrzałości owocu. Najwięcej witaminy C zawierają niedojrzałe owoce, w miarę ich dojrzewania poziom kwasu askorbinowego i niektórych kwasów fenolowych (kwas ferulowy, kwas p-kumarowy) spada, co może wynikać z biochemicznych procesów utleniania tych składników. Wraz z dojrzewaniem aceroli i stopniową zmianą barwy żółtej na czerwoną, rośnie jednak zawartość karotenoidów i polifenoli takich jak kemferol, luteolina, ruteozyd, czy apigenina.

Sok z aceroli – właściwości

Ze względu na krótką żywotność świeżych owoców aceroli oraz ich specyficzny smak, dużą popularnością cieszą się przetwory z jej pulpy (dżemy, marmolady) oraz soki tłoczone. Badania prowadzone w modelach zwierzęcych potwierdzają prozdrowotne właściwości soku z aceroli m.in. w regulacji poziomu cukru i lipidów we krwi, ochronie wątroby, jak ich działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne.

Właściwości prozdrowotne aceroli

Acerola jako bogate źródło witaminy C, polifenoli i składników odżywczych wykazuje szereg właściwości prozdrowotnych korzystnie wpływających na nasz organizm.

Dostarcza antyoksydantów

Acerola to naturalny produkt dostarczający ogromne ilości witaminy C i antyoksydantów. Związki te wykazują silne właściwości przeciwutleniające i poprzez „zmiatanie” wolnych rodników chronią nasz organizm przed szkodliwym działaniem stresu oksydacyjnego. Działanie antyoksydacyjne aceroli przekłada się na jej korzyści w profilaktyce chorób nowotworowych, chorób cywilizacyjnych, wzmocnienie naczyń krwionośnych i wsparcie pracy układu immunologicznego.

Wspiera układ odpornościowy i działa przeciwzapalnie

Poprzez ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym i właściwości przeciwzapalne, acerola wspiera odporność organizmu w walce z czynnikami chorobotwórczymi. Badania z zastosowaniem wodnego ekstraktu z aceroli potwierdziły jej właściwości immunostymulujące i przeciwzapalne, związane ze znaczącym wzrostem produkcji cytokin, takich jak interleukiny Il-4, Il-6 i Il-10, przez limfocyty Th2. Związki te pełnią istotną rolę w zwalczaniu stanów zapalnych i regulacji odpowiedzi immunologicznej. Polifenole zawarte w owocach aceroli wykazują także silne właściwości przeciwdrobnoustrojowe, które mogą być wykorzystane zarówno w leczeniu infekcji, jak i poprzez zastosowanie owoców aceroli jako naturalny konserwant w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym.

Chroni przed chorobami cywilizacyjnymi

Sok z aceroli oraz otrzymywane z niej wyciągi mają też obiecujące właściwości lecznicze mogące znaleźć zastosowanie w leczeniu i profilaktyce chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie. W badaniu przeprowadzonym na szczurach podawanie soku z aceroli skutkowało znaczącym obniżeniem poziomów cukru, cholesterolu, triglicerydów oraz podwyższeniem poziomu „dobrego” cholesterolu HDL. Ponadto, dla miąższu z aceroli potwierdzono aktywność hamującą enzymy trawienne uczestniczące w metabolizmie cukrów – α-amylazę i α-glukozydazę – co może znaleźć zastosowanie w profilaktyce i leczeniu otyłości.

Wspiera układ sercowo-naczyniowy

Jako silny antyoksydant acerola pomaga regulować poziom lipidów i cukrów we krwi, wspierając profilaktykę miażdżycy oraz poprawia pracę układu krążenia. Obecne w niej antyoksydanty uszczelniają naczynia krwionośne, pomagając w utrzymaniu zdrowych tętnic oraz obniżając ciśnienie krwi. Dodatkowo witamina C wspomaga wchłanianie żelaza, dzięki czemu suplementacja aceroli może być pomocna w leczeniu anemii.

Inne zastosowanie aceroli

Zastosowanie lecznicze znajdują nie tylko owoce aceroli i ich przetwory, ale także inne części tej wyjątkowej rośliny. Badania nad potencjalnymi zastosowaniami liści aceroli wskazują na obecność związków działających hepatoprotekcyjnie – ochronnie na wątrobę. Podejrzewa się, że spożywanie liści aceroli może poprawić wskaźniki enzymów wątrobowych (ALT, AspAT) oraz obniżyć poziom TNF-α (czynnika odgrywającego istotną rolę w procesach zapalnych) równie skutecznie co suplementacja sylimaryny.

Zastosowanie aceroli

Ze względu na bogactwo odżywczych składników i przeciwutleniaczy, acerola jest naturalnym produktem wspierającym zdrowie organizmu na wielu poziomach. Stosowanie aceroli może dostarczyć organizmowi niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania witamin i składników mineralnych, a także wspomóc profilaktykę chorób cywilizacyjnych i wzmocnić odporność, w szczególności w okresie wzmożonych zachorowań. Korzyści z przyjmowania suplementów diety z acerolą odniosą zarówno osoby młode, jak i pacjenci w podeszłym wieku.

Suplementy diety z acerolą

Dzięki wysokiej zawartości kwasu askorbinowego acerola jest często wykorzystywana w suplementach diety jako naturalne źródło witaminy C, charakteryzujące się lepszą przyswajalnością niż formy syntetyczne. Preparaty tego typu mogą zawierać w swoim składzie skoncentrowany wyciąg z aceroli, zawierający pełen przekrój dobroczynnych składników obecnych w jej owocu, lub „czystą” wyizolowaną z aceroli witaminę C. Obok postaci tabletek, kapsułek, proszków i płynnych wyciągów, acerola jest też popularnym składnikiem żywności funkcjonalnej (soków, dżemów, konfitur) oraz kosmetyków anti-aging (INCI: Malpighia Emarginata Fruit Extract).

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę C

Witamina C jest składnikiem odżywczym, który musi być przyjmowany z pożywieniem. Zgodnie z aktualnymi wytycznymi zalecane dzienne spożycie (RDA) dla osób dorosłych wynosi 75-90 mg/dobę. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C jest obserwowane u osób:

• palących papierosy,
• nadużywających alkoholu,
• stosujących mało urozmaiconą dietę,
• chorujących na nowotwory, niewydolność nerek lub zespoły złego wchłaniania.

Nadmiar witaminy C jest wydalany z moczem, a jej wchłanianie zależy od spożytej dawki – stosując 30-180 mg witaminy C na dobę przyswajamy ją w około 70-90%, podczas gdy przy dawkach powyżej 1000 mg jej wchłanianie spada do 50%. Chociaż przedawkowanie kwasu askorbinowego jest rzadkością, regularne przyjmowanie bardzo wysokich dawek sprzyja powstawaniu kamieni nerkowych.

Acerola – przeciwwskazania i interakcje

Pomimo ogromnego bogactwa witaminy C i składników odżywczych, spożywanie aceroli może nieść za sobą także skutki uboczne. Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych należą dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• zgaga,
• niestrawność,
• bóle brzucha,
• nudności,
• biegunki.

Ze względu na wysoką zawartość witaminy C regularne spożywanie aceroli może powodować odkładanie się kamieni w nerkach. Ponadto przyjmowanie aceroli w połączeniu z niektórymi przyjmowanymi na stałe lekami może wiązać się z wystąpieniem szkodliwych interakcji i powinno być poprzedzone konsultacją z lekarzem.

Należą do nich:

• leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna),
• leki cytostatyczne,
• leki estrogenowe, w tym środki antykoncepcyjne,
• leki zawierające związki glinu (m.in. zobojętniające kwas żołądkowy).

Szczególną ostrożność powinny zachować także osoby ze skłonnością do alergii – produkty zawierające miąższ z aceroli mogą wywołać krzyżową reakcję alergiczną u osób uczulonych na lateks.