Czy można stosować kolagen przy kamicy nerkowej?

Czym jest kamica nerkowa?

Kamica nerkowa polega na powstawaniu złogów (tzw. kamieni) w nerkach oraz w kielichach i miedniczkach nerkowych. Tworzą się one z substancji naturalnie obecnych w moczu, które w prawidłowych warunkach pozostają rozpuszczone.

Jest chorobą, która u wielu pacjentów ma charakter przewlekły i nawracający. Gdy jednak ich stężenie wzrasta, dochodzi do krystalizacji. Początkowo w drogach moczowych pojawiają się drobne kryształki, które z czasem łączą się i przekształcają w większe złogi, czyli kamienie moczowe. U większości pacjentów mają postać kamieni szczawianowo-wapniowych.

Na rozwój kamicy nerkowej ma wpływ kilka czynników, takich jak:

• niedobór płynów,
• nadmiar soli w diecie,
• predyspozycje genetyczne,
• spożywanie witaminy C w nadmiarze,
• spożywanie zbyt dużych ilości białka zwierzęcego,
• niektóre choroby, np. hiperkalcuria, cukrzyca, dna moczanowa, nadczynność przytarczyc, choroba Leśniowskiego-Crohna.

Objawy kamicy nerkowej

Jednym z najczęściej występujących objawów kamicy nerkowej jest tzw. kolka nerkowa. Objawia się bardzo intensywnym bólem w okolicy lędźwiowej, który promieniuje wzdłuż moczowodu do pachwiny. Ból ma charakter falujący (naprzemienne nasilenie i osłabienie) i nie ustępuje w żadnej pozycji ciała, co wyraźnie odróżnia go od bólu w przebiegu innych chorób jamy brzusznej.

Oprócz tego u chorego może występować:

• krwiomocz,
• częste parcie na mocz,
• gorączka, dreszcze, zimne poty,
• oddawanie moczu w małych ilościach,
• pieczenie podczas oddawania moczu,
• uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza.

Niewielkie kamienie mogą przez długi czas pozostawać bezobjawowe lub powodować jedynie łagodny, mało nasilony dyskomfort w okolicy lędźwiowej bądź podbrzusza.

Leczenie pacjenta z kamicą nerkową zależy od wielkości kamienia, jego składu chemicznego i ogólnej kondycji pacjenta. Przy kolce nerkowej pacjent zwykle otrzymuje leki przeciwbólowe i rozkurczowe. Wskazane jest także picie dużej ilości płynów – nawet do 3–4 litrów na dobę.

W bardziej zaawansowanych przypadkach, gdy organizm nie jest w stanie samoistnie wydalić kamienia nerkowego, konieczne może być zastosowanie leczenia zabiegowego. Wśród dostępnych metod znajdują się m.in. litotrypsja pozaustrojowa, polegająca na rozbijaniu kamienia falą wstrząsową, ureteroskopia, czyli dotarcie do złogu przez cewkę moczową, jego rozkruszenie i usunięcie, a także nefrolitotrypsja przezskórna, w której nefroskop wprowadza się bezpośrednio do nerki przez niewielkie nakłucie skóry w celu rozbicia i usunięcia fragmentów kamienia. Pomocniczo lekarz może zlecić leki wspomagające wydalanie kamieni.

Co suplementować w kamicy nerkowej?

Przy kamicy nerkowej należy ostrożnie podchodzić do tematu suplementacji, a każdy nowy preparat należy skonsultować z lekarzem prowadzącym.

Przy tym schorzeniu, za zgodą lekarza rozważyć można:

• Magnez – wiąże szczawiany w jelicie i zmniejsza ich wchłanianie; u osób z kamicą obserwuje się jego niedobór.
• Witamina B6 – podobnie jak w przypadku magnezu jej niedobór wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powstawania kamieni.
• Zioła moczopędne – pokrzywa, skrzyp polny, liść brzozy, korzeń pietruszki, mniszek zwiększają ilość wydalanego moczu, a tym samym pomagają usuwać drobne złogi.

Jakich suplementów należy unikać w przypadku kamieni nerkowych?

Z drugiej strony istnieje też lista suplementów, których w przypadku kamicy nerkowej nie należy stosować.

Do tej grupy należą:

• Odżywki i suplementy białkowe – nadmiar białka w diecie, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego (np. białko serwatkowe, kolagen), zwiększa wydalanie wapnia z moczem, co sprzyja tworzeniu się kamieni szczawianowo-wapniowych.
• Wapń – jeśli dieta pokrywa dzienne zapotrzebowanie, dodatkowa suplementacja nie jest wskazana. Jego nadmiar może zwiększać ryzyko powstawania kamieni nerkowych.
• Witamina C – jej nadmiar może zwiększać wydalanie szczawianów i ryzyko kamieni szczawianowych. Często dodaje się ją do suplementów multiwitaminowych czy z kolagenem, dlatego przed ich zakupem należy dobrze zapoznać się z ich składem.
• Witamina D – zwłaszcza w dużych dawkach; zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i przy nadmiernej suplementacji może prowadzić do jego większego wydalania z moczem i sprzyjać powstawaniu kamieni.

Dieta w kamicy nerkowej

Podstawą diety przy kamicy nerkowej, niezależnie od rodzaju kamieni, jest odpowiednie nawodnienie – zaleca się picie co najmniej 2 litrów wody dziennie, a często nawet więcej. Równie ważny jest sposób żywienia, który nie obciąża nerek. W codziennym jadłospisie dobrze sprawdzają się lekkostrawne, mało przetworzone produkty, takie jak warzywa i owoce o niskiej zawartości szczawianów, pełnoziarniste produkty zbożowe, chudy nabiał oraz umiarkowane ilości drobiu i ryb.

Jednocześnie warto ograniczyć to, co sprzyja tworzeniu się kamieni. Należy uważać przede wszystkim na nadmiar soli i żywność wysokoprzetworzoną (fast foody, gotowe dania, słone przekąski), a także na słodzone napoje i energetyki. Nie są wskazane też duże ilości czerwonego mięsa oraz produktów szczególnie bogatych w szczawiany, takich jak szpinak, szczaw, rabarbar czy kakao. Korzystne jest także ograniczenie alkoholu oraz unikanie diet wysokobiałkowych.