Jakie suplementy diety warto stosować przy Hashimoto?

Jakie suplementy diety warto rozważyć w chorobie Hashimoto?

Suplementacja przy Hashimoto wspiera pracę tarczycy, zmniejsza stan zapalny i wyrównuje niedobory, i powinna być dobrana na podstawie wyników badań. Najczęściej rekomendowane to witamina D, selen, cynk, żelazo, kwasy omega-3, witaminy z grupy B oraz niektóre szczepy bakterii probiotycznych. Kluczowe jest wsparcie jelit i układu odpornościowego, przy unikaniu nadmiaru jodu.

Choroba Hashimoto jest określana mianem najczęściej występującego, przewlekłego zapalenia gruczołu tarczowego. I nie bez kozery, ponieważ szacuje się, że cierpi na nią nawet do 10% światowej populacji. Co ciekawe, to kobiety są aż 10-krotnie bardziej narażone na jej występowanie, niż mężczyźni, co wynika z bardziej rozbudowanej gospodarki hormonalnej oddziałującej (w sposób pośredni i bezpośredni) na komórki tarczycy.

Warto pamiętać, że leczenie choroby Hashimoto powinno być wielowymiarowe i obejmować nie tylko terapię hormonalną, ale także odpowiednią dietę i w razie konieczności także właściwie dobraną suplementację. Miejmy jednak na uwadze, że dobrze jest podejść do tematu z rozsądkiem i wesprzeć się doświadczeniem oraz wiedzą lekarza i/lub dietetyka klinicznego.

Witamina D

Witamina D3 (inaczej cholekalcyferol) odgrywa ważną rolę nie tylko w homeostazie wapnia, ale także w modulacji odpowiedzi immunologicznej poprzez wpływ na aktywację limfocytów T i B oraz regulację cytokin pro- i przeciwzapalnych. Dwuletnie badania obserwacyjne przeprowadzone przez Aygün i wsp. (2025) wykazują, że pacjenci z Hashimoto częściej wykazują obniżony poziom witaminy D3, co przekłada się na znaczne zwiększenie stężenia przeciwciał anty-TPO.

W Polsce jesteśmy szczególnie narażeni na niedobór witaminy D, co jest związane przede wszystkim ze znacznym ograniczeniem ekspozycji na promieniowanie słoneczne w terminie od września do maja. Zbyt niskie stężenie witaminy D3 w organizmie jest niekorzystne nie tylko dla naszych kości, ale również dla układu odpornościowego czy hormonalnego.

Niedobór witaminy D3 powoduje:

• ryzyko rozwoju stanu zapalnego komórek tarczycy poprzez zaburzenie równowagi limfocytów, co w konsekwencji powoduje zwiększenie miana przeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO);
• nasilenie objawów choroby Hashimoto, w tym zmęczenia, obniżonego nastroju, wypadania włosów i idiopatycznego wzrostu masy ciała;
• zwiększenie ryzyka rozwoju chorób o podłożu autoimmunologicznym.

Badania in vivo przeprowadzone na myszach przez Wang i wsp. (2025), pozwoliły nam bliżej poznać mechanizm działania witaminy D3 na tarczycę. Okazało się, że suplementacja zmniejsza autoimmunologiczne uszkodzenia tarczycy i obniża poziom przeciwciał przeciwtarczycowych w surowicy krwi poprzez hamowanie różnicowania i funkcjonowania prozapalnych komórek Tfh, Th17, Th1 i Th2 oraz promowanie przeciwzapalnych komórek B10 (subpopulacja limfocytów B) i Treg (subpopulacja limfocytów T). Pamiętajmy jednak, że suplementacja powinna być poprzedzona i monitorowana badaniami krwi, ponieważ nadmiar witaminy D jest toksyczny dla organizmu.

Kwasy omega-3

Kwasy tłuszczowe omega-3 (głównie kwas EPA i DHA) są jednymi z nadrzędnych składników prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, ponieważ obniżają stan zapalny. Są szczególnie ważne dla hormonów tarczycy ze względu na modulowanie konwersji tyroksyny (T4) do trójjodotyroniny (T3) i obniżenie poziomu peroksydazy tarczycowej (TPO). U osób zmagających się z chorobą Hashimoto obserwuje się wyraźny deficyt kwasów omega-3, co pogłębia stan zapalny i zaostrza objawy.

Rola kwasów omega-3 u kobiet z choroba Hashimoto była przedmiotem badań przeprowadzonych przez Szczuko i wsp. (2025). Naukowcy dowiedli, że przewlekły stan zapalny tarczycy w chorobie Hashimoto wiąże się ze wzmożoną syntezą mediatorów przeciwzapalnych kwasów omega-3, a zwłaszcza DHA, co powoduje zahamowanie stanu zapalnego.

Selen

Selen jest mikroelementem szczególnie istotnym dla tarczycy, ponieważ wchodzi w skład selenoprotein, takich jak dejodynazy, które pomagają w przemianie T4 do aktywnej T3 oraz enzymów antyoksydacyjnych chroniących tarczycę przed stresem oksydacyjnym. W związku z tym niedobór selenu doprowadza do kumulacji reaktywnych form tlenu, a zwłaszcza nadtlenku wodoru w komórkach tarczycy. To z kolei powoduje degradację komórek tarczycy i nasila obecność stanu zapalnego. Niedobór jodu może również wpływać na pogłębianie deficytów selenu, żelaza czy witaminy A.

Metaanaliza (2023) przeprowadzona na 342 pacjentach z chorobą Hashimoto wykazała, że 6-miesięczna suplementacja selenu (typowo 200 µg/d) może znacząco obniżyć poziomy przeciwciał anty-TPO i anty-TG w surowicy, działając tym samym immunomodulacyjnie i usprawniając czynność tarczycy.

Cynk

Cynk jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy i jego niedobór może prowadzić do obniżenia stężenia T3 i T4. Ten mikroskładnik uczestniczy w syntezie tyreoliberyny (TRH), czyli podwzgórzowego hormonu, który poprzez oddziaływanie na oś podwzgórze-przysadka-tarczyca, inicjuje wzrost stężenia T3 i T4. Dowiedziono ponadto, że cynk stanowi niezbędny czynnik pobudzając ekspresję genów białek zaangażowanych w produkcję hormonów tarczycy i działa jako kofaktor dejodynaz typu I i II, przyczyniając się tym samym do aktywacji procesu przemian T4 do T3.

Badania pokazują, że niedobór cynku w diecie może powodować:

• zmiany w strukturze tarczycy i spowolnienie jej metabolizmu;
• wzrost poziomu przeciwciał anty-TG oraz anty-TPO;
• intensyfikacji objawów choroby Hashimoto, a zwłaszcza uczucia zmęczenia, trudności z utrzymaniem masy ciała, a także wypadania włosów.

Badania epidemiologiczne oraz kliniczne sugerują, że niski poziom cynku u osób z Hashimoto jest częstszy niż u zdrowych osób, a jego suplementacja może wspierać metabolizm hormonalny tarczycy i poprawiać funkcje odpornościowe.

Żelazo

Upośledzenie wchłaniania żelaza z pożywienia jest bardzo częstym zjawiskiem w przypadku wielu chorób przewlekłych, również w chorobach autoimmunologicznych, jak choroba Hashimoto. Jest to pierwiastek kluczowy nie tylko dla układu krwionośnego, ale również dla prawidłowej pracy tarczycy. Brak odpowiedniej ilości żelaza w diecie powoduje zahamowania aktywności peroksydazy tarczycy, czego konsekwencją jest m.in. wzrost poziomu TSH i pogorszenie konwersji T4 do T3.

U osób zmagających się z Hashimoto można zaobserwować objawy zbliżone do anemii. Nie jest to oczywiście przypadek, ponieważ zarówno niedobór żelaza, jak i zapalenie tarczycy manifestuje się m.in.:

• permanentnym uczuciem zmęczenia i sennością;
• bladością powłok skórnych;
• zawrotami głowy;
• łamliwością włosów i paznokci;
• niską tolerancją na zimno;
• obniżonym nastrojem.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B odgrywają ważną rolę w metabolizmie energetycznym, syntezie DNA i prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego i nerwowego. Szczególnie znaczenie dla pracy gruczołu tarczowego ma jednak witamina B12 (kobalamina) oraz B9 (kwas foliowy), które zaangażowane są w proces syntezy hormonów tarczycy. Niedobór witaminy B12 może dotyczyć aż 40% osób cierpiących na niedoczynność tarczycy i chorobę Hashimoto.

Jedno z najnowszych badań opublikowanych przez Chen i wsp., wskazuje na to, że niższe spożycie kwasu foliowego w diecie może być niezależnym czynnikiem przyczyniającym się do rozwoju autoimmunologicznego zapalenia tarczycy. Co więcej, osoby z Hashimoto często mają niższe stężenia witaminy B12 we krwi niż osoby zdrowe, a niski poziom kobalaminy koreluje z większym stężeniem przeciwciał przeciwtarczycowych i gorszym stanem klinicznym.

Suplementacja jodem w Hashimoto i jego znaczenie dla chorobach tarczycy

Choroby tarczycy wielu osobom kojarzą się z niedoborem jodu. I słusznie, ponieważ jest on niezbędnym mikroelementem do produkcji hormonów tego gruczołu – tyroksyny i trijodotyroniny Bez odpowiedniego poziomu jodu tarczyca nie może syntetyzować hormonów w pełnym zakresie, co prowadzi do wzrostu TSH i rozrostu gruczołu (inaczej wola).

Należy jednak pamiętać, że zarówno niedobór, jak i nadmiar jodu są związane z zaburzeniami funkcji tarczycy i ryzykiem autoimmunizacji, w tym choroby Hashimoto, kiedy układ immunologiczny atakuje własną tarczycę – zwiększając stężenie przeciwciał anty-TPO i anty-Tg.

Kiedy suplementacja jodem ma sens?

Kwestia suplementacji jodem u osób chorujących na Hashimoto nie jest taka prosta. Dlaczego? Jest to związane z prostym faktem – u tych pacjentów obserwuje się raczej nadmiar tego pierwiastka niż jego niedobór. W związku z tym suplementacja może wręcz powodować pogorszenie autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, szczególnie przy dawkach przekraczających dzienne zapotrzebowanie organizmu. Jedynym wskazaniem do suplementacji jest laboratoryjnie udowodniony niedobór jodu.

Nadmiar jodu – czy jest szkodliwy?

Nadmiar jodu może działać jako czynnik aktywujący układ immunologiczny i sprzyjający autoimmunizacji tarczycy poprzez zwiększenie immunogenności jodowanej tyreoglobuliny. W prostych słowach: im więcej jodu dołączy się do białka tyreoglobuliny, tym większe ryzyko dla układu odpornościowego, że zacznie je rozpoznawać jako zagrożenie i doprowadzać do zniszczenia komórek tarczycy, czyli uruchomi mechanizm autoagresji. Dodatkowo wysoka podaż jodu odpowiedzialna jest za generowanie stresu oksydacyjnego w komórkach pęcherzykowych tarczycy.

Mechanizmy obronne tarczycy, takie jak efekt Wolffa–Chaikoffa, które blokują syntezę hormonów przy wysokich stężeniach jodu, mogą również wpływać na funkcję gruczołu u osób z chorobą autoimmunologiczną, potencjalnie nasilać niedoczynność tarczycy i zaburzać równowagę hormonalną.

Probiotyki

W chorobie Hashimoto obserwuje się zubożoną różnorodność mikrobioty jelitowej. Wynikiem tych zmian jest zaburzenie funkcjonowania wielu układów, inicjacja stanu zapalnego, rozszczelnienie bariery jelitowej, nasilenie reakcji autoimmunologicznych i zaostrzenie choroby. Odpowiedni stan mikrobioty jelitowej ma ogromne znaczenie nie tylko dla tarczycy, ale także dla układu pokarmowego, odporności, a nawet samopoczucia.

Składniki wspierające funkcjonowanie tarczycy – podsumowanie [Tabela]

Trzeba pamiętać o tym, że między poszczególnymi składnikami może zachodzić działanie antagonistyczne (czyli składniki osłabiają wzajemnie swoje działanie) albo synergistyczne (składniki zwiększają swoje działanie). Dlatego warto skonsultować ze specjalistą co przyjmować o jakiej porze (np. nie należy łączyć żelaza z cynkiem), by suplementacja była efektywna.

Czym jest choroba Hashimoto?

Choroba Hashimoto, nazywana także przewlekłym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy, to schorzenie, w którym komórki układu immunologicznego błędnie atakują własną tarczycę. Dochodzi wówczas do produkcji przeciwciał, głównie przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) oraz tyreoglobulinie (anty-Tg), które stopniowo uszkadzają komórki gruczołu. W efekcie tarczyca z czasem traci zdolność do produkcji odpowiedniej ilości hormonów T4 i T3.

Na skutek działania mechanizmu autoagresji dochodzi do przewlekłego stanu zapalnego, nacieku limfocytów w obrębie tarczycy oraz postępującego włóknienia jej tkanki. Początkowo choroba może przebiegać bezobjawowo, ale w miarę niszczenia gruczołu rozwija się niedoczynność tarczycy. Nieleczona prowadzi do rozwoju zaburzeń metabolicznych, podwyższonego poziomu cholesterolu, problemów z płodnością, depresji, a w skrajnych przypadkach do groźnego dla życia stanu, czyli śpiączki hipometabolicznej (obrzęku śluzowatego).

Uważa się, że do rozwoju Hashimoto przyczyniają się predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe oraz zaburzenia układu odpornościowego.

Objawy choroby Hashimoto

Objawy choroby Hashimoto wynikają głównie z rozwijającej się niedoczynności tarczycy. Mogą narastać powoli i być niespecyficzne, dlatego często są mylone ze stresem lub przemęczeniem.

Osoby cierpiące na chorobę Hashimoto mogą doświadczać:

• przewlekłego zmęczenia i senności;
• idiopatycznego przyrostu masy ciała;
• niskiej tolerancji na zimno i uczucia permanentnego marznięcia;
• suchości skóry, wypadania włosów, a także łamliwości paznokci;
• zaparć;
• problemów z koncentracją tzw. mgła mózgowa;
• zaburzeń miesiączkowania i problemów z płodnością;
• spowolnionego tętna.

U części osób początkowo może wystąpić przejściowa faza nadczynności (tzw. hashitoksykoza), związana z uwalnianiem hormonów z niszczonych komórek tarczycy.

Jak dietą wesprzeć pracę tarczycy?

W chorobie Hashimoto bardzo ważna jest odpowiednio skomponowana dieta przeciwzapalna, bogata w składniki odżywcze i oparta na nisko przetworzonej żywności. Kluczowe jest spożywanie tłustych ryb morskich (najlepsze źródło kwasów omega-3), olejów roślinnych (oliwa z oliwek), chudego mięsa, owoców i warzyw o niskim IG oraz naturalnych probiotyków. Należy ograniczyć nabiał (jeśli uczula), soję, cukier oraz produkty wysokoprzetworzone, dbając o odpowiednią podaż selenu, żelaza i witaminy D.

Dieta bezglutenowa może być korzystna dla niektórych osób z Hashimoto, zwłaszcza jeśli współwystępuje u nich celiakia (nietolerancja glutenu). Ważne jest także aby umiejętnie komponować posiłki, które powinny zawierać pełnowartościowe białko, węglowodany złożone i zdrowe tłuszcze.