Synbiotyk – co to jest, jak stosować i na co pomaga?

Co to jest synbiotyk?

Synbiotyk to połączenie probiotyku z prebiotykiem. Przyjmowanie synbiotyku uzupełnia dietę o cenne mikroorganizmy i pozytywnie oddziałuje na skład mikrobioty oraz wspiera jej prawidłowe funkcjonowanie.

probiotyk + prebiotyk = synbiotyk

Idea synbiotyków polega na tym, że prebiotyki pomagają probiotykom przetrwać w jelitach – może to pomóc zrównoważyć bakterie jelitowe, co jest uważane za korzystne dla zdrowia jelit, metabolizmu i układu odpornościowego. Synbiotyki są skuteczniejsze w działaniu niż probiotyki, ponieważ wydłużają aktywność bakterii oraz stymulują ich wzrost.

Synbiotyk a probiotyk – czym się różnią?

Probiotykiem określamy żywe mikroorganizm, które podane w określonych ilościach wywierają pozytywny wpływ na organizm gospodarza.

Przykładami probiotyków mogą być:

• Bifidobacterium animalis ssp. lactis, BB-12,
• Lactobacillus casei GG,
• Lactobacillus plantarum LP3,
• Lactobacillus reuteri DSM24733,
• Saccharomyces boluardii CNCM I-745.

Prebiotyki to grupa składników odżywczych, które stymulują wzrost i/lub promują aktywność pożytecznych bakterii. Są jak paliwo dla drobnoustrojów.
Zatem probiotyk zawiera tylko mikroorganizmy, a synbiotyk mikroorganizmy i substancje odżywcze dla tych mikroorganizmów.

Na co pomaga synbiotyk?

Synbiotyk może być pomocny w przywracaniu równowagi flory jelitowej, regulacji perystaltyki jelit, wspomaganiu odporności i bariery ochronnej jelit, a także przy chorobie refluksowej.

Przywraca równowagę mikroflory jelitowej

Synbiotyki zwiększają liczbę pożytecznych mikroorganizmów, takich jak Lactobacillus i Bifidobacterium, przez co równoważą mikrobiotę jelitową. Zawarte w synbiotyku mikroorganizmy są wspierane przez załączony prebiotyk. To tak jak z młodymi przedsiębiorcami – znacznie łatwiej im się rozwinąć i dostarczyć innym i sobie korzyści, gdy mają na start pewien zasób gotówki. Podobnie jest z bakteriami – zdecydowanie łatwiej jest im skolonizować jelito i trzymać w ryzach prawidłowy mikrobiom, gdy mają zapewnione odpowiednie substancje odżywcze.

Wspiera funkcje barierowe jelit

Prebiotyki zawarte w synbiotykach poprawiają barierę śluzówkową poprzez stymulowanie wzrostu probiotyków, które mogą zwiększać aktywność mechanizmów obronnych nabłonka. Zwiększają również produkcję ochronnego śluzu i mucyn w jelicie. Dodatkowo bakterie probiotyczne fermentują prebiotyki, a powstałe metabolity, takie jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, czyli octan, propionian lub maślan, inaczej zwane SCFA, uszczelniają barierę jelitową, zmniejszając przepuszczalność jelit i przenikanie toksyn do krwi. Związki te aktywują znajdujące się w jelitach receptory GPCR, które prowokują uwalnianie peptydów jelitowych (takich jak GLP-1), uczestniczące w funkcjonowaniu bariery jelitowej i metabolizmie energetycznym.

Synbiotyki przyczyniają się do lepszego przetwarzania kwasów żółciowych. Uwolniona w ten sposób tauryna, moduluje wydzielanie cytokiny prozapalnej IL-18, która z kolei poprawia szczelność błony śluzowej jelita. Bakterie probiotyczne, takie jak L. reuteri i B. infantis, wytwarzają pochodne indolu z tryptofanu w diecie, które mogą promować produkcję odpowiednich interleukin oraz wzmacniać integralność błony śluzowej jelit.

Reguluje perystaltykę

Synbiotyki są szeroko wykorzystywane w leczeniu zaparć i biegunek. Zmniejszają one kolonizację jelita patologicznymi szczepami bakterii, przez co skracają czas trwania biegunki zakaźnej. Najskuteczniejszymi mikroorganizmami stosowanymi w celu leczenia biegunki są:

• Saccharomyces boulardii,
• Lactobacillus species,
• Limosilactobacillus reuteri,
• Bifidobacterium lactis,

W przypadku biegunek zakaźnych zaleca się stosowanie szczepu Lactobacillus rhamnosus GG w dawce powyżej 10¹⁰CFU. Wytwarzane przez bakterie jelitowe SCFA mogą zmieniać motorykę okrężnicy. Wiąże się to z procesem uwalniania serotoniny i stymulacją nerwów jelitowych i nerwu błędnego, działając na mięśnie gładkie jelita grubego.

Wspiera odporność

Jelita są największym narządem immunologicznym w organizmie. Znajduje się tam niezliczona ilość grudek chłonnych. Zaktywowane komórki immunologiczne, znajdujące się w jelicie, przekazują alerty krążącym limfocytom, które przekazują tę informację w najdalsze zakątki ciała, chroniąc przy tym organizm przed infekcją.

Stosowanie synbiotyku, pobudza bakterie do wytwarzania krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych(SCFA). Związki te dostarczają energii białym krwinkom i pobudzają je do wytwarzania przeciwciał. Pomagabto wzmocnić naszą odporność. Regulacja białych krwinek wpływa również na rozwój lub zahamowanie procesu zapalnego. Dostarczone z synbiotykiem bakterie przetwarzają przyjęty z dietą tryptofan, co zgodnie z wynikami badań wspomaga u myszy odporność na zakażenie bakteriami Listeria monocytogenes lub Citrobacter rodentium , a także grzybem Candida albicans.

Ogranicza refluks

Niektóre badania wykazują pozytywne wyniki probiotyków w odniesieniu do objawów choroby refluksowej przełyku (GERD). Przeprowadzono badanie na niemowlętach z alergią pokarmową na białko mleka krowiego. Podawano dzieciom mieszankę z zawartością synbiotyku: GOSsc/FOSlc i Bifidobacterim breve M-16V). Po 28 dniach rodzice zgłaszali redukcję dolegliwości żołądkowo-jelitowych, w tym wymiotów i ulewań.

W innym badaniu pacjenci z refluksem otrzymywali probiotyk Bifidobacterium animalis subsp. lactis MH-02. Po 12 tygodniach suplementacji zaobserwowano przebudowę mikrobiomu jelitowego, regulację poziomów LPS i innych produktów metabolicznych drobnoustrojów. Redukcji uległo uszkodzenie błony śluzowej przełyku oraz zmniejszyły się objawy refluksu.

Poprawia wchłanianie mikroelementów

Stosowanie synbiotyków może poprawić wchłanianie mikroelementów. W badaniach na ludziach, w szczególności u dzieci, kobiet po menopauzie i pacjentów geriatrycznych suplementacja probiotykami poprawiła stężenie wapnia w surowicy w porównaniu z grupą kontrolną otrzymującą placebo. Stwierdzono, że suplementacja prebiotykami zwiększa wchłanianie wapnia u kobiet po menopauzie i dziewcząt w okresie dojrzewania, co uważa się, że może to wynikać ze zwiększonego poziomu Bifidobacteria związanego z suplementacją probiotyku.

Jak stosować synbiotyk?

Synbiotyk (połączenie probiotyku i prebiotyku) najlepiej przyjmować wieczorem przed snem lub w trakcie posiłku. Kapsułkę należy połykać w całości, popijając letnią wodą lub innym letnim płynem (najlepiej mlecznym), aby nie zniszczyć bakterii. Zazwyczaj stosuje się 1 kapsułkę na dobę, w zależności od producenta.

Synbiotyk przed czy po antybiotyku?

To zależy:

• Jeśli posiadamy synbiotyk ze szczepami bakteryjnymi, to należy zachować 2-godzinny odstęp między zastosowaniem probiotyku i antybiotyku.
• W przypadku stosowania preparatów zawierających Saccharomyces boulardii nie trzeba o tym pamiętać, ponieważ szczep ten jest odporny na działanie antybiotyków.

Synbiotyk należy przyjmować już w trakcie trwania antybiotykoterapii. Co ważne, badanie na osobach starszych wykazało, że biegunce pooantybiotykowej najlepiej zapobiega zastosowanie probiotyku w ciągu 2 dni od rozpoczęcia kuracji antybiotykowej.

Kiedy przyjmować synbiotyk?

Zaleca się zatem stosowanie synbiotyku wieczorem wraz z chłodnym posiłkiem, najlepiej mlecznym, ponieważ podnosi on pH treści żołądkowej. Zazwyczaj w preparatach synbiotycznych mamy do czynienia z probiotykami kwasowrażliwymi. Środowisko żołądka jest silnie kwaśne, co może unieczynnić probiotyki.

Jeśli mamy natomiast do czynienia ze szczepem kwasoodpornym lub formulacją odporną na działanie kwasu żołądkowego, wtedy najlepszą porą dnia na zażycie probiotyku będzie wieczór i to niezależnie od posiłku. Podczas snu ruchy robaczkowe jelit są zwolnione, co ułatwia kolonizację bakteriom.

Jak długo stosować synbiotyk?

Nie ma sztywno określonych zaleceń, jak długo należy stosować synbiotyk. Niektóre źródła mówią o 7 dniach po antybiotykoterapii, inne zaś twierdzą, że mikrobiom odnawia się co najmniej 6 tygodni po leczeniu i przez ten czas należy stosować synbiotyk.

Warto dodać, że biegunka poantybiotykowa może pojawić się nawet do 2 miesięcy po zakończonej antybiotykoterapii. Warto wtedy obserwować baczniej swój organizm i w razie potrzeby zastosować odpowiedni synbiotyk. Sybiotyk zastosowany w celu łagodzenia zaparć powinien być stosowany minimum 2 tygodnie.

Synbiotyk w ciąży i w czasie karmienia piersią

Synbiotyk może być stosowany u kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią. Badania pokazują, że suplementacja probiotyczna przestrzeganiem odpowiedniej diety przez cztery tygodnie u kobiet z cukrzycą ciążową, obniżyły poziom glukozy na czczo i zwiększyły wrażliwość na insulinę.

Probiotyki mogą stanowić świetny dodatek jako leczenie cukrzycy ciążowej. Inne badania z kolei podają, że suplementacja L. rhamnosus GG w czasie ciąży ogranicza rozwój AZS u niemowlęcia. Inne badania mówią natomiast o pozytywnym wpływie na modulację mikrobiomu mleka matki po zastosowaniu probiotykoterapii. Działa to korzystnie na rozwój i dojrzewanie układu pokarmowego dziecka i jego mikrobioty, zwłaszcza po porodzie przez cesarskie cięcie.

Jaki synbiotyk wybrać?

Podczas wyboru preparatu synbiotycznego musimy zwrócić uwagę na kilka kwestii:

• Rodzaj zastosowanego szczepu/ probiotyku. Działanie probiotyków jest szczepozależne. Dobór odpowiedniego szczepu zależy od tego, co chcemy osiągnąć i z czym mamy problem.
• Zawartość szczepu bakteryjnego (CFU). Dawki terapeutyczne wahają się zwykle w granicach 10⁶ – 10⁹ CFU.
• Rodzaj zastosowanego prebiotyku. Niektóre osoby mogą doświadczać działań niepożądanych, takich jak gazy i wzdęcia, po spożyciu większej ilości (10 g dziennie) takich prebiotyków jak inulina. Aby tego uniknąć, lepiej sprawdzą inne rodzaje błonnika prebiotycznego (np. dekstryna pszeniczna, polidekstroza), które wykazują wysoką tolerancję żołądkowo-jelitową (30–45 g dziennie).
• Sposób przechowywania synbiotyku, jaki zaleca producent. Ma to bardzo duże znaczenie na skuteczność preparatu. Niekiedy trzeba przechowywać preparat w lodówce.
• Zawartość innych substancji. Niektóre badania podają, że dodatek cynku może wspomagać leczenie biegunek.
• Forma. Zwróć uwagę, czy preparat ma formę kwasoodporną. Moduluje to wtedy sposób przyjmowania probiotyku.

Naturalne synbiotyki

Stricte trudno znaleźć naturalne synbiotyki, ale możemy je sobie sami skomponować. Poniżej wymieniłam prebiotyki, które można skojarzyć z naturalnymi probiotykami, czyli np. kiszonkami czy produktami fermentowanymi i uzyskamy w ten sposób synbiotyk.

Wśród prebiotyków możemy wyróżnić:

• oligosacharydy (inulina),
• fruktooligosacharydy (FOS),
• mannanoligosacharydy,
• ksylooligosacharydy,
• izomaltooligosacharydy,
• guma guar,
• galaktooligosacharydy,
• laktuloza.

Prebiotyki występują naturalnie w żywności, często są definiowane jako błonnik pokarmowy. Jednak nie każdy błonnik jest prebiotykiem. Substancje te nie są trawione w przewodzie pokarmowym, natomiast są fermentowane przez ściśle określone mikroorganizmy w jelicie.

Naturalne prebiotyki:

• cykoria,
• nasiona chia,
• liście mniszka lekarskiego,
• siemię lniane,
• cebula,
• czosnek,
• migdały,
• karczoch,
• owies,
• jęczmień.

Takie naturalne prebiotyki możemy z powodzeniem połączyć z produktami zawierającymi bakterie probiotyczne: kefirem, maślanką, jogurtem, czy kiszonkami. Uzyskamy w ten sposób naturalny synbiotyk.