Dietetyk wyjaśnia, co oznacza niskie żelazo u dziecka i jak je podnieść
Niskie żelazo u dziecka objawia się bladością skóry i spojówek, ciągłym zmęczeniem, brakiem apetytu, suchą skórą, łamliwymi włosami, paznokciami oraz zajadami. Prowadzi do anemii, powodując trudności z koncentracją, spadek odporności, a u niemowląt opóźnienia w rozwoju. Leczenie opiera się na diecie bogatej w mięso, ryby, rośliny strączkowe oraz suplementacji.
Niedobór żelaza u dziecka występuje, gdy w badaniach krwi obserwuje się obniżone stężenie ferrytyny (<12 ng/ml), żelaza, hemoglobiny, MCV oraz niskie wysycenie transferyny żelazem (<16%). Objawia się m.in.: bladością skóry i błon śluzowych, zajadami, wygładzeniem i obrzękiem języka, łatwą męczliwością, osłabieniem, trudnościami w koncentracji uwagi, zaburzeniami łaknienia oraz nadmierną łamliwością włosów i paznokci. Najczęstsze przyczyny niedoboru żelaza u dzieci obejmują niskie jego zapasy z okresu życia płodowego, niedostateczne spożycie tego pierwiastka wraz z dietą, zaburzenia wchłaniania z przewodu pokarmowego oraz nadmierną utratę żelaza, np. wskutek obfitego krwawienia, chorób zapalnych jelit lub infekcji pasożytniczych. Leczenie niedoboru żelaza u dziecka uwzględnia doustne stosowanie preparatów żelaza wraz z witaminą C, odpowiednią modyfikację diety oraz wyeliminowanie przyczyny niedoboru żelaza, np. przewlekłej utraty krwi, zaburzeń wchłaniania jelitowego, zakażenia pasożytami przewodu pokarmowego.
-
Promocja!
67,23 zł -
Uodpornij się!
74,90 zł -
Uodpornij się! 89,90 zł
Normy żelaza we krwi
Normy żelaza we krwi różnią się w zależności od płci, wieku i stanu fizjologicznego oraz stosowanej metody badawczej w laboratorium, a samo stężenie żelaza w surowicy ulega dobowemu wahaniu.
Tabela 1. Prawidłowe stężenie żelaza we krwi
Niskie żelazo u dziecka – przyczyny
Główne czynniki ryzyka oraz przyczyny niskiego żelaza u dzieci i młodzieży obejmują:
- Niedostateczne spożycie żelaza wraz z dietą – karmienie wyłącznie piersią po upływie 6. miesiąca życia, wprowadzenie do diety mleka krowiego przed ukończeniem 12. miesiąca życia, niedoborowa dieta (np. nieprawidłowo zbilansowana dieta wegetariańska, szczególnie wegańska), utrata apetytu i wybiórczość pokarmowa, świadome ograniczanie spożycia pokarmów (np. zaburzenia odżywiania, odchudzanie u nastolatek lub młodych sportowców).
- Zaburzenia wchłaniania – nawracająca lub przewlekła biegunka, celiakia, zespoły upośledzonego wchłaniania (w tym bardzo rzadka niedokrwistość z niedoboru żelaza oporna na leczenie żelazem – IRIDA), wady anatomiczne jelit (np. zespół krótkiego jelita), zakażenie bakterią Helicobacter pylori przebiegające z zapaleniem błony śluzowej żołądka.
- Niskie zapasy żelaza z okresu życia płodowego – np. wcześniaki, noworodki z ciąż mnogich, dzieci matek z niedokrwistością w okresie ciąży oraz dzieci, u których w okresie okołoporodowym nastąpiła utrata krwi.
- Nadmierna utrata żelaza – ostre lub przewlekłe krwawienie (w tym obfite, nieregularne miesiączki, krwiomocz, krwawienie z przewodu pokarmowego w wyniku nieswoistych chorób zapalnych jelit, polipów lub naczyniaków), zakażenia pasożytami jelitowymi (np. tęgoryjcem dwunastnicy), wymienne przetoczenia krwi (przetaczana krew ma istotnie niższe stężenie hematokrytu).
- Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo – okres szybkiego wzrastania u wcześniaków, intensywne wzrastanie w okresie dojrzewania, wyczynowe uprawianie wytrzymałościowych dyscyplin sportowych (np. kolarstwa czy biegów długodystansowych).
Niedobór żelaza u dziecka – objawy
Niedobór żelaza u dzieci często przebiega bez wyraźnych objawów, aż do rozwinięcia się niedokrwistości na tle niedoboru żelaza. Niedobór żelaza u dziecka negatywnie wpływa na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego (w tym zdolności poznawcze) i odpornościowego oraz regulację temperatury ciała. Ciężka anemia spowodowana niedoborem żelaza może przyczyniać się do zaburzenia rozwoju poznawczego, motorycznego i behawioralnego u dziecka, dlatego nie należy bagatelizować pierwszych niepokojących objawów.
Przy niedoborach żelaza u małych dzieci obserwujemy pogorszenie apetytu, słabe przyrosty masy ciała, wzmożoną potliwość czy nadpobudliwość ruchową. U noworodków i niemowląt istnieje większe ryzyko wystąpienia bezdechów.
Niedobór żelaza u dziecka – objawy:
- bladość skóry twarzy, łożysk paznokci i spojówek,
- suchość skóry,
- nadmierną łamliwość włosów i paznokci,
- uczucie zmęczenia i osłabienia,
- drażliwość,
- obniżoną czujność,
- trudności z koncentracją uwagi,
- marudność,
- nadpobudliwość,
- zaburzenia snu,
- utratę apetytu,
- spaczony, wybiórczy apetyt, np. na glinę, krochmal, kredę (tzw. zespół pica),
- spadek masy ciała lub trudności z przybraniem na wadze,
- ból, pieczenie i wygładzenie powierzchni języka,
- bolesne pęknięcia kącików ust,
- tachykardię (częstotliwość rytmu serca powyżej 100 uderzeń na minutę) lub czynnościowy szmer skurczowy.
Jak podnieść poziom żelaza u dziecka?
Leczenie niedoboru żelaza u dziecka obejmuje:
- wyeliminowanie przyczyny niedoboru żelaza: głównie błędów dietetycznych i przewlekłej utraty krwi;
- uzupełnienie niedoboru żelaza w organizmie: przede wszystkim doustne stosowanie preparatów żelaza wraz z witaminą C, która poprawia wchłanianie tego pierwiastka z przewodu pokarmowego oraz zwiększenie spożycia żelaza hemowego i niehemowego wraz z dietą;
- przetoczenie krwi – jedynie w przypadku ciężkiej niedokrwistości z niedoboru żelaza, która zagraża życiu dziecka.
Produkty bogate w żelazo dla dziecka
Najlepsze źródła żelaza w diecie dziecka:
- wątroba (gęsia, wieprzowa, drobiowa, cielęca, itp.): najlepiej podawać duszoną na oliwie lub ugotowaną wątróbkę drobiową w formie zmiksowanej (np. z marchewką, pietruszką i ziemniakiem/batatem) albo pasztetu/pasty kanapkowej bądź duszonej z tartym jabłkiem.
wołowina (np. polędwica, pieczeń, szponder): ugotowaną w wodzie, upieczoną lub uduszoną na oliwie można podawać w formie gładkiego puree z warzywami oraz pulpetów i klopsików. - wieprzowina (np. polędwica, szynka, schab bez kości): gotowane chude mięso wieprzowe można zmiksować na gładko z warzywami (np. w formie zupy jarzynowej) albo przygotować na parze lub w piekarniku pulpety, bądź kotlety bez panierki.
ryby (np. tuńczyk, łosoś, makrela atlantycka): najlepiej pieczone w pergaminie z aromatycznymi przyprawami lub gotowane w wodzie bądź na parze w połączeniu z ulubioną kaszą, ryżem, ziemniakami oraz warzywami. - drób (np. udko z kurczaka bez skóry, piersi z kurczaka i indyka bez skóry): pieczone lub gotowane mięso drobiowe podawać bez skóry w formie puree z warzywami, zupy krem oraz pulpetów i kotletów bez panierki z dodatkiem ulubionej kaszy, ryżu, makaronu, ziemniaków i warzyw.
jaja kurze całe: gotowane jaja podawać w formie pasty z awokado, twarożkiem lub jogurtem naturalnym, zaś zmiksowane w postaci naleśników, omletów i placuszków z warzywami lub owocami. - orzechy, nasiona i pestki (siemię lniane, pestki dyni, sezam, słonecznik, orzechy pistacjowe, laskowe, migdały, itp.): podawać w formie koktajlu, pasty, masła, zmielonego proszku do owsianek, jaglanek, jogurtów lub naleśników.
- nasiona roślin strączkowych (np. soja, fasola, soczewica): gotowane warzywa strączkowe najlepiej podawać w formie zupy krem, pasty kanapkowej (np. hummus, fava, smalec z fasoli), zdrowych przekąsek (fasolowe brownie) lub miękkiego puree z dodatkiem ziół i przypraw (np. majeranek, oregano, kminek), a także pieczonych kotletów i placuszków.
- pełnoziarniste produkty zbożowe i pseudozboża (kasza gryczana, komosa ryżowa, amarantus, kasza jaglana, chleb żytni pełnoziarnisty na zakwasie, płatki owsiane, itp.): kasze, makarony, płatki, ryż i pseudozboża świetnie komponują się z warzywami i owocami, np. zapiekanki warzywne, kotleciki z kaszy gryczanej/jaglanej, ryż na słodko z owocami, domowe kaszotto, makarony z sosem pomidorowym oraz owsianki/jaglanki z owocami, cynamonem i masłem orzechowym.
-
Co ma dużo żelaza dla dzieci?
Najlepsze źródła żelaza dla dzieci to czerwone mięso (wołowina, cielęcina), drób, podroby (wątróbka), żółtka jaj, rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola), natka pietruszki, szpinak oraz produkty pełnoziarniste (kasze: gryczana, jaglana). Warto łączyć je z witaminą C (papryka, cytrusy, natka pietruszki), aby zwiększyć przyswajalność żelaza niehemowego.
-
Czy żelazo można podawać z mlekiem?
Żelaza nie należy podawać z mlekiem i produktami mlecznymi, ponieważ zawarty w nich wapń znacząco ogranicza jego wchłanianie. Najlepiej przyjmować preparaty żelaza na czczo (około godziny przed posiłkiem) lub 2 godziny po posiłku.
-
Jakie śniadanie bogate w żelazo dla dziecka?
Pomysł na śniadanie bogate w żelazo dla dziecka: grahamka z piersią z kurczaka, pastą z hummusu, natką pietruszki i pomidorem. Jest tanie, szybkie i można je zabrać do szkoły. Propozycja na słodko to omlet ze szpinakiem, szynką z kurczaka, czerwoną papryką i natką pietruszki.
-
Jakie żelazo jest w ofercie Aura Herbals?
W ofercie Aura Herbals są dostępne dwa suplementy diety z żelazem.
- FerraCaps żelazo 30 mg, mikrokapsułki, kapsułki 60 szt. – to suplement diety w formie innowacyjnych mikrokapsułek. Ma prosty skład i pokrywa dzienne zapotrzebowanie na żelazo, witaminę B6, witaminę B12 i kwas foliowy.
- Ferradrop, żelazo + kwas foliowy, płyn 500 ml – to nasz bestsellerowy suplement diety, który zawiera 33 dzienne porcje, jest w 100% odpowiedni dla wegan, a także wyróżnia się prostym składem (clean label). Został wzbogacony o takie składniki jak kwas foliowy oraz witaminy C, B6 i B12. Pokrywa 100% dziennego zapotrzebowania na żelazo.
Każdy z suplementów diety poddawany jest badaniom w niezależnych laboratoriach, aby zagwarantować bezpieczeństwo stosowania i czystość składu. Dbamy również o to, by zawartość składników aktywnych zawsze odpowiadała deklaracjom na opakowaniu.
-
Źródła
- Chmielewska A, Domellöf M.: Iron deficiency in infants and children – the current research challenges. Curr Opin Clin Nutr Metab Care. 2025 May 1;28(3):284-288.
- Chouraqui JP.: Dietary Approaches to Iron Deficiency Prevention in Childhood—A Critical Public Health Issue. Nutrients. 2022 Apr 12;14(8):1604.
- Mattiello V, Schmugge M, Hengartner H, et al.: Diagnosis and management of iron deficiency in children with or without anemia: consensus recommendations of the SPOG Pediatric Hematology Working Group. Europ. J. Pediatr., 2020; 179: 527–545.
- Moscheo C, Licciardello M, Samperi P, et al.: New Insights into Iron Deficiency Anemia in Children: A Practical Review. Metabolites. 2022 Mar 25;12(4):289.
- Talathi S, Namjoshi S, Raghu V, et al.: Evaluation and Management of Iron Deficiency in Children Undergoing Intestinal Rehabilitation-A Position Paper From the NASPGHAN Intestinal Rehabilitation Special Interest Group. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2023 May 1;76(5):672-683.
