Co to jest suplement diety i czym się różni od leku? Przepisy prawne

Suplementy diety – czym są? Definicja

Suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji o efekcie odżywczym/fizjologicznym. Występuje w małych, odmierzonych dawkach (tabletki, kapsułki, syropy) i nie jest lekiem, więc nie ma właściwości leczniczych.

Suplementujesz coś?

Kapsułka z witaminą D na początek dnia, ekstrakty roślinne na sen w domowej apteczce, a kolagen w torebce do pracy – suplementy diety stały się częścią codziennego życia milionów Polaków. Rynek rośnie w zawrotnym tempie, a sklepy i apteki – zarówno te stacjonarne, jak i internetowe – pękają w szwach od produktów obiecujących zdrowie, energię i długowieczność. Ale czym tak naprawdę jest suplement diety i dlaczego temat suplementów diety jest tak gorący w ostatnich latach?

Odpowiedź znajdziesz w polskim prawie, a konkretnie w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zgodnie z nią suplement diety to przede wszystkim żywność stanowiąca uzupełnienie diety – tak, dobrze czytasz. Nie lek, nie specyfik medyczny, ale środek spożywczy. Tyle że wyjątkowy, bo przyjmowany nie za pomocą sztućców, lecz w ściśle odmierzonych dawkach – w postaci kapsułek, tabletek, proszków, płynów czy ampułek.

Żeby jednak dany produkt mógł oficjalnie nosić miano suplementu diety, musi spełniać kilka warunków jednocześnie:

1. ma uzupełniać normalną, codzienną dietę, a nie ją zastępować;
2. ma stanowić skoncentrowane źródło witamin, minerałów lub innych składników wpływających na funkcje organizmu;
3. ma nie mieć właściwości produktu leczniczego. Ten ostatni warunek jest kluczowy i wrócimy do niego jeszcze nieraz.

Art. 3 ust. 3 pkt 39 Ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Suplement diety – środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy, lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.

W definicji prawnej pojawia się kilka określeń, które mogą okazać się mało czytelne.

• Efekt odżywczy lub inny fizjologiczny: Oznacza to, że dana substancja dostarcza składników odżywczych lub wspiera prawidłowo przebiegające procesy fizjologiczne.
• Normalna dieta: Prawo nie podaje tu precyzyjnej definicji, ale rozumie się przez to dietę zbilansowaną i zróżnicowaną – taką, która w teorii powinna dostarczać wystarczających ilości niezbędnych organizmowi składników. W praktyce jednak wiemy, jak to bywa. Stres, pośpiech, przetworzona żywność, brak słońca przez pół roku – to właśnie w takich sytuacjach pojawia się przestrzeń dla suplementów.

Definicja suplementu diety obowiązująca w Polsce nie jest polskim pomysłem. Pochodzi z unijnych przepisów i jest stosowana w niemal niezmienionej formie w całej Europie. Nadzór nad bezpieczeństwem stosowanych składników sprawuje EFSA, czyli Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, który wydaje opinie naukowe dotyczące substancji używanych w suplementach – zwłaszcza tych, które pojawiły się na rynku stosunkowo niedawno.

Suplementy diety mogą służyć różnym celom:

• uzupełnianiu niedoborów (np. witaminy D u osób, które rzadko wychodzą na słońce),
• poprawie wydolności fizycznej czy regeneracji,
• wspieraniu zdolności poznawczych,
• wspieranie ogólnego stanu zdrowia.

Pamiętaj jednak, że nawet najlepszy suplement nie zastąpi odpowiedniej, zbilansowanej diety. Jest dodatkiem (często bardzo wartościowym!), nie zamiennikiem. I właśnie to słowo – dodatek – najlepiej oddaje jego istotę.

Jak wygląda rejestracja i wprowadzenie suplementu diety do obrotu? Regulacje prawne

Wyobraź sobie, że chcesz wprowadzić na rynek nowy suplement diety. Co musisz zrobić? W Polsce wystarczy zgłoszenie do Głównego Inspektora Sanitarnego i możesz zacząć sprzedaż jeszcze zanim ktokolwiek zweryfikuje Twój produkt. Brzmi zaskakująco? Dla wielu osób – owszem.

Oficjalna procedura wygląda następująco: przedsiębiorca wypełnia formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie GIS, podając nazwę produktu, producenta, formę, skład ilościowy i jakościowy oraz wzór etykiety w języku polskim.

I tyle – formalnie może ruszać ze sprzedażą. Suplementy diety nie przechodzą bowiem żadnych obowiązkowych badań przed wprowadzeniem na rynek. Jak podkreśla NIK w swoich raportach, kontrole przeprowadzane są dopiero po tym fakcie i to jedynie wyrywkowo. Co więcej, nawet wszczęcie postępowania wyjaśniającego nie wstrzymuje dystrybucji produktu. Nie powinno zatem dziwić, że rynek rośnie w zawrotnym tempie.

Suplementy diety to ogromny rynek i… ogromna odpowiedzialność, która spoczywa w dużej mierze na producencie. A skoro mowa o producentach – przepisy dotyczące oznakowania suplementów są znacznie mniej rygorystyczne niż te obowiązujące dla leków.

Na opakowaniu musi znaleźć się informacja, że:

• produkt jest suplementem diety,
• nazwy składników aktywnych,
• zalecana dzienna porcja,
• ostrzeżenie przed jej przekroczeniem,
• zapis, że suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety oraz że należy przechowywać go w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Czego na opakowaniu nie znajdziesz? Obietnic leczenia jakiejkolwiek choroby, ponieważ prawo tego zabrania. Prezentacja suplementu nie może wskazywać na właściwości lecznicze ani się do nich odnosić.

Lek a suplement diety – różnice

Wyobraź sobie dwa produkty. Oba mają postać kapsułek. Oba stoją na aptecznej półce. Oba zawierają zbliżone składniki aktywne. Na pierwszy rzut oka – niemal bliźniaki. A jednak dzieli je przepaść: jeden to lek, drugi to suplement diety. I choć ta różnica brzmi jak formalność, w praktyce ma ogromne znaczenie dla Twojego zdrowia i bezpieczeństwa.

Zacznijmy od podstaw:

• Lek leczy albo zapobiega chorobie. Przywraca, poprawia lub modyfikuje fizjologiczne funkcje organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne. Może też służyć diagnozowaniu stanów chorobowych. Mówiąc prościej: lek robi coś konkretnego z Twoim organizmem, a jego działanie jest udowodnione naukowo i potwierdzone dokumentacją.
• Suplement diety natomiast jest produktem spożywczym stworzonym do uzupełnienia codziennej diety, tyle że w wygodnej formie kapsułki czy proszku. Jego rolą jest uzupełnianie diety, nie leczenie. Przeznaczony jest dla osób zdrowych, które chcą zadbać o to, czego może brakować w ich codziennym jadłospisie.

Skąd więc to powszechne mylenie obu kategorii? Między innymi stąd, że suplementy diety wyglądają jak leki, a bardzo często zawierają nawet te same składniki. Różnica tkwi w dawce – w suplementach powinna być ona na tyle mała, by nie wywierać efektu leczniczego. Powinna. Ale czy zawsze tak jest? Do tego wrócimy za chwilę.

Procedura wprowadzenia produktu na rynek

Droga na rynek, w przypadku leków, jest długa i wyboista. Zanim trafią na apteczną półkę, muszą przejść przez rygorystyczne badania kliniczne, a całą dokumentację zatwierdza Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPLWMiPB). W dołączonej do każdego leku ulotce znajdziesz szczegółowe informacje o dawkowaniu, działaniach niepożądanych i przeciwwskazaniach – i właśnie dlatego warto ją czytać. Nad obrotem lekami stale czuwa Główny Inspektor Farmaceutyczny, a każda partia schodząca z taśmy produkcyjnej jest kontrolowana. Jeśli coś jest nie tak, cała partia zostaje natychmiastowo wycofana z aptek.

Droga suplementu na rynek jest znacznie krótsza. Zgłoś do GIS i sprzedawaj – kontrola być może za kilka lat, wyrywkowo. Żadnych obowiązkowych badań skuteczności ani bezpieczeństwa przed debiutem na rynku. Suplementy jako żywność podlegają kontroli Sanepidu, ale ta w praktyce odbywa się rzadko (często w wyniku donosu konkurencji :)). Producent po wypuszczeniu produktu na rynek nie ma obowiązku monitorowania jego jakości na bieżąco. To ogromne pole do nadużyć i, niestety, bywa ono chętnie wykorzystywane.

Co to oznacza dla Ciebie jako konsumenta? Kupując suplement diety – zwłaszcza od nieznanego producenta, dostępny wyłącznie w internecie – nie masz pewności, co tak naprawdę jest w środku. Brzmi niepokojąco? Bo jest. Kontrole wykrywały w suplementach obecność innych substancji, niż te deklarowane, włącznie ze składnikami aktywnymi zastrzeżonymi dla leków. Dlatego tak ważne jest, by wybierać produkty od sprawdzonych producentów. Bo dobry suplement to nie ten z najładniejszym opakowaniem i najbardziej przekonującą reklamą. To ten, za którym stoi rzetelna firma, transparentny skład i realna wiedza o tym, czego Twój organizm faktycznie potrzebuje.

Czy suplement diety jest gorszy niż lek?

Nie, suplement diety nie jest gorszy w sensie jakościowym (np. czystości składników), ale jest zupełnie inny pod względem prawnym i regulacyjnym, niż lek. Najważniejsza różnica polega na tym, że suplementy mają za zadanie uzupełniać dietę, a leki – leczyć choroby

Na wyżej postawione pytanie oczekuje się prostej odpowiedzi. Ale taka nie istnieje, ponieważ rzeczywistość, jak to zwykle bywa, jest bardziej złożona.

Zacznijmy od tego, czego suplementom diety wprowadzanym do obrotu faktycznie brakuje. Przede wszystkim – gwarancji skuteczności potwierdzonej badaniami klinicznymi przed wejściem na rynek. To, że producent dodał do kapsułki jakiś składnik aktywny, nie oznacza jeszcze, że ten składnik zadziała. Może być go za mało. Może być w formie, która słabo się wchłania.

Klasyczny przykład? Tlenek magnezu to jedna z najpopularniejszych i najtańszych form magnezu dostępnych na rynku, która jednocześnie wykazuje bardzo niską biodostępność. Jest lekki, tani i daje się go dużo zmieścić w tabletce. Świetnie wygląda na etykiecie. Niestety wchłania się tylko niecałe 3%… Lek natomiast musi mieć każdą swoją właściwość potwierdzoną rzetelnymi badaniami, bez wyjątków.

Ale i tu zaczyna się ta bardziej złożona część – status leku nie jest równoznaczny z produktem doskonałym. Weźmy konkretny przykład: niedobór żelaza. Wiele preparatów leczniczych z żelazem dostępnych na rynku zawiera formy, które wprawdzie są skuteczne, ale nierzadko powodują nieprzyjemne skutki uboczne – zaparcia, nudności, wzdęcia. A tymczasem na rynku suplementów diety dostępne są preparaty z żelazem liposomalnym lub w formie diglicynianu, świetnie tolerowane przez układ pokarmowy i dobrze przyswajalne. Często też tańsze. Gorsze, bo to „tylko” suplementy? Jak widzisz, niekoniecznie!

Problem nie leży więc w tym, że suplementy są z definicji złe. Leży gdzie indziej – w braku należytej kontroli, w zalewie rynku produktami wątpliwej jakości i w reklamach, które robią z suplementów cudowne lekarstwa na wszystko. Reklama suplementów nie może co prawda sugerować działania leczniczego, ale bywa konstruowana tak sprytnie, że po jej obejrzeniu nagle czujesz swędzenie, wątpisz we własną sprawność i jesteś przekonany, że Twoje dziecko pilnie potrzebuje magnezu, witamin i wsparcia odporności.

Brzmi znajomo? Więcej o reklamie suplementów diety porozmawiamy za chwilę.

Składniki suplementów diety

Gdybyś zajrzał na apteczne i internetowe półki, mógłbyś odnieść wrażenie, że suplementy diety to odpowiedź na absolutnie każdy problem zdrowotny. Zmęczenie? Jest preparat. Stres? Kilka. Stawy, skóra, pamięć, odporność, sen, metabolizm? Proszę bardzo – cały regał do dyspozycji.

Za tym ogromem produktów kryje się jednak kilka konkretnych grup składników. Najpopularniejsze z nich to:

• witaminy,
• minerały,
• preparaty roślinne i ziołowe,
• aminokwasy,
• kwasy tłuszczowe,
• probiotyki.

W ostatnich latach na popularności zyskały też adaptogeny takie, jak ashwagandha czy grzyby funkcjonalne, wspierające organizm w walce ze stresem, a wśród osób aktywnych fizycznie prym wiodą kreatyna, kolagen czy beta-alanina, dla których skuteczność potwierdzono w licznych badaniach klinicznych.

Nie wszystko jednak błyszczy tak samo. Niektóre witaminy i składniki mineralne, jak witamina D, cynk czy magnez, mają solidne podstawy naukowe i realny wpływ na zdrowie. Inne, jak wiele popularnych preparatów odchudzających, w badaniach klinicznych wypadają znacznie skromniej, niż sugerują materiały promocyjne. Warto więc przy wyborze suplementu nie kierować się wyłącznie reklamą. Jak się w tym wszystkim odnaleźć? Przyjrzę się poszczególnym grupom składników z bliska – bez marketingowego szumu, za to z konkretami.

Witaminy i składniki mineralne

Witaminy i składniki mineralne to absolutna klasyka wśród suplementów diety, nie bez powodu. Odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu niedoborom niezbędnych składników, a ich brak w organizmie może prowadzić do bardzo konkretnych konsekwencji: osłabienia odporności, zaburzeń wzrostu i rozwoju, pogorszenia zdolności funkcjonowania czy zwiększonej podatności na stres i szkodliwe czynniki zewnętrzne.

Brzmi jak argument za suplementowaniem wszystkiego, co wpadnie w ręce? Bynajmniej. Bo równie groźny co niedobór może być nadmiar – witaminy i składniki mineralne powinny być dostarczane w odpowiednich proporcjach i dawkach, które producent ma obowiązek ustalać w oparciu o dane naukowe i zalecenia dla populacji. Krótko mówiąc: więcej nie zawsze znaczy lepiej.

W praktyce jednak jest jeden składnik mineralny, który wymaga szczególnej uwagi – magnez. To jeden z niewielu przypadków, gdzie nawet dobrze zbilansowana dieta może nie wystarczyć do pokrycia dziennego zapotrzebowania. Współczesny tryb życia robi swoje: stres, kawa, alkohol i intensywny wysiłek fizyczny dosłownie wypłukują ten składnik mineralny z organizmu. Dlatego jego suplementacja jest w pełni uzasadniona pod warunkiem, że sięgniesz po dobrze przyswajalną formę (pamiętasz tlenek magnezu?).

Wśród najchętniej suplementowanych witamin i składników mineralnych królują:

• witamina D – szczególnie w krajach o niskim nasłonecznieniu, jak Polska, gdzie jej niedobór dotyczy znacznej części społeczeństwa;
• witamina C – choć badania wskazują, że jej wpływ na częstość przeziębień w ogólnej populacji jest ograniczony;
• cynk – wspierający odporność i gospodarkę hormonalną;
• kompleks witamin z grupy B – kluczowy dla funkcjonowania układu nerwowego,
• selen – pierwiastek, którego niedobór w Polsce ma szczególne znaczenie, bo po prostu brakuje go w naszej glebie.

Ekstrakty roślinne

Natura od wieków dostarcza nam składników roślinnych, które wspierają zdrowie, więc nic dziwnego, że trafiają one również do suplementów diety. Substancje roślinne pochodzące z roślin, alg, grzybów czy porostów to jedne z najpopularniejszych składników suplementów dostępnych w Europie. Za ich działaniem stoją konkretne związki czynne – flawonoidy, alkaloidy, saponiny, terpeny czy garbniki.

Do najchętniej stosowanych ekstraktów roślinnych należą:

• żeń-szeń (ceniony za właściwości adaptogenne);
• miłorząb japoński (ginkgo biloba, kojarzony ze wsparciem funkcji poznawczych i pamięci);
• czosnek (od lat łączony z korzystnym wpływem na układ sercowo-naczyniowy).

To oczywiście tylko wierzchołek góry lodowej – półki apteczne uginają się od preparatów z ekstraktami z ashwagandhy, Lion’s Mane, kurkumy, różeńca górskiego czy zielonej herbaty.

Jest tu jednak ważne „ale”:

1. działanie substancji roślinnych bywa zmienne i zależy od konkretnej formy ekstraktu, jego standaryzacji i dawki;
2. niektóre z nich mogą wchodzić w interakcje z lekami lub wywoływać działania niepożądane;
3. nie wszystkie rośliny są dozwolone.

Zespół ds. Suplementów Diety prowadzi listę substancji, których w suplementach stosować nie wolno. Znajdziesz na niej między innymi johimbinę czy pieprz metystynowy.

Probiotyki, prebiotyki, błonnik pokarmowy

Probiotyki to wyselekcjonowane szczepy żywych bakterii przede wszystkim z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, które po dotarciu do jelit robią całkiem sporą robotę: pobudzają układ odpornościowy, usprawniają perystaltykę, zakwaszają środowisko jelitowe i produkują naturalne substancje przeciwbakteryjne.

Żeby jednak probiotyki mogły działać, potrzebują pożywki. I tu wkraczają prebiotyki – naturalne węglowodany, takie jak inulina czy oligofruktoza, które stanowią pokarm dla korzystnych bakterii jelitowych. To dzięki nim dobra flora jelitowa może się namnażać i utrzymywać przewagę nad bakteriami chorobotwórczymi.

Całość uzupełnia błonnik pokarmowy, niedoceniany bohater zdrowego trawienia. Przyspiesza perystaltykę jelit, zapobiega zaparciom, a niektóre jego formy jak coraz popularniejszy błonnik ananasowy, pęcznieją w żołądku, dając uczucie sytości. Podobnie działa inulina, pozyskiwana naturalnie z cykorii, cebuli, czosnku czy bananów, która łączy w sobie właściwości błonnika i prebiotyku jednocześnie.

Inne składniki

Aminokwasy i ich pochodne, takie jak arginina, glutamina, tauryna czy L-karnityna, to przede wszystkim domena sportowców. Stymulują wzrost tkanki mięśniowej, stanowią źródło energii dla mięśni i wspierają regenerację po wysiłku. Szczególne miejsce wśród nich zajmuje kreatyna – jeden z nielicznych suplementów sportowych, którego skuteczność została naprawdę solidnie udokumentowana w badaniach naukowych.

Osobną kategorię stanowią antyoksydanty, takie jak koenzym Q10 czy polifenole, stosowane głównie w kontekście spowalniania procesów starzenia. Koenzym Q10 odgrywa kluczową rolę w produkcji energii w mitochondriach, a jego poziom naturalnie spada z wiekiem.

Warto też wspomnieć o nutrikosmetykach – suplementach kierowanych do osób dbających o wygląd skóry, włosów i paznokci. Krzem, kwas hialuronowy, skrzyp polny, aloes, kolagen to składniki, które producenci chętnie opakowują w obietnice młodości.

Formy suplementów diety

Czasy, gdy suplement diety oznaczał wyłącznie twardą tabletkę do połknięcia popitą szklanką wody, dawno minęły. Dziś producenci prześcigają się w pomysłach na to, jak dostarczyć składniki aktywne do organizmu w możliwie wygodny i atrakcyjny sposób.

Klasyka gatunku – kapsułki, tabletki, płyny i ampułki, nadal dominują na rynku i mają się dobrze. Ale obok nich znajdziesz już:

• tabletki musujące,
• syropy,
• krople,
• proszki do rozpuszczania,
• gotowe shoty,
• spraye doustne,
• żelki.

Dla tych osób dorosłych, które mają problem z połykaniem tabletek, to prawdziwa rewolucja. Forma suplementu to nie tylko kwestia wygody. W niektórych przypadkach ma realny wpływ na to, ile składnika aktywnego faktycznie przyswoi Twój organizm.

Reklama suplementów diety – przepisy prawne

Reklamie suplementów diety prawo stawia konkretne granice i choć nie zawsze są one respektowane, warto wiedzieć, gdzie dokładnie przebiegają.

Zgodnie z unijnym rozporządzeniem nr 1169/2011 żywność – w tym suplementy diety – nie może być oznakowana ani reklamowana jako produkt o działaniu leczniczym. Żadnych obietnic leczenia chorób, żadnego sugerowania, że suplement zastąpi terapię. Co więcej, Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził wyraźnie, że za produkt leczniczy może zostać uznany nawet taki produkt, który nie wywołuje faktycznych efektów terapeutycznych, jeśli tylko jest prezentowany jako posiadający właściwości środków leczniczych. Innymi słowy: nie tylko skład, ale i sposób, w jaki produkt jest pokazywany konsumentowi, ma znaczenie prawne.

Co konkretnie jest zakazane? Opisywanie suplementów sformułowaniami w stylu: „na cukrzycę”, „na depresję”, „antybakteryjny”, „na stany zapalne” – to przykłady niedozwolonych treści. Prezentacja produktu nie może też sugerować, że jego niestosowanie zaszkodzi zdrowiu, ani odwoływać się do zaleceń konkretnych lekarzy czy specjalistów (chyba, że mowa o organizacjach wymienionych wprost w przepisach).

Co jest dozwolone? Producenci mogą stosować oświadczenia żywieniowe i zdrowotne, ale wyłącznie te zatwierdzone w rozporządzeniu nr 1924/2006.

Przykładowo: na suplemencie z wapniem można napisać, że wspomaga utrzymanie zdrowych kości, pod warunkiem że produkt spełnia określone wymagania ilościowe i jakościowe. To cienka, ale istotna granica między dozwolonym informowaniem o korzyściach zdrowotnych a niedozwolonym przypisywaniem właściwości leczniczych. Za naruszenie tych zasad grożą realne i dotkliwe kary pieniężne. Dodatkowo, jeśli suplement zostanie uznany za prezentowany jak lek, automatycznie podlega rygorystycznym przepisom prawa farmaceutycznego – ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Kontrowersje w reklamie suplementów diety

Teoria teorią, ale żaden przepis prawny nie ilustruje problemu lepiej niż konkretny przykład. W 2025 roku głośnym echem w środowisku medycznym i prawnym odbiła się sprawa popularnej polskiej artystki estradowej, która na swoim profilu w mediach społecznościowych ogłosiła, że wyleczyła przewlekłą chorobę autoimmunologiczną tarczycy Hashimoto wyłącznie za pomocą diety i suplementów własnej marki. „Nie wzięłam ani jednego leku” – przekonywała, zachęcając fanów do kupowania jej produktów, które „zaprojektowała” na podstawie własnych doświadczeń.

Problem w tym, że Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba przewlekła) wymaga terapii farmakologicznej. Jak jednoznacznie wskazali endokrynolodzy komentujący sprawę publicznie: tej choroby nie da się wyleczyć suplementami. Nie da się wręcz z definicji, bo suplementy leczeniu służyć nie mogą.
Sprawa wywołała falę krytyki ze strony lekarzy, farmaceutów i dietetyków. Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa złożył do prokuratury Główny Inspektor

Farmaceutyczny, wskazując, że przypisywanie suplementom właściwości leczniczych jest niezgodne z przepisami i stanowi realne zagrożenie dla zdrowia osób chorych. Produkt ostatecznie zniknął ze sklepu, a reklama – z sieci.

Ta historia to nie tylko ciekawostka. To podręcznikowy przykład mechanizmu, przed którym prawo ma chronić konsumentów i jednocześnie dowód, że same przepisy nie wystarczą. Osoba z milionami obserwujących, bez żadnego wykształcenia medycznego, może w ciągu kilku minut dotrzeć do tysięcy chorych ludzi szukających nadziei i namówić ich do odstawienia leków na rzecz żelków. To nie jest błaha sprawa marketingowa. To kwestia zdrowia, a niekiedy życia.

Kiedy warto stosować suplementy diety?

Suplement diety nie jest czymś, po co należy sięgać „na wszelki wypadek”. Są jednak sytuacje, w których suplementacja jest jak najbardziej uzasadniona, a niekiedy wręcz niezbędna.

Kiedy warto ją rozważyć?

• Potwierdzone niedobory składników odżywczych – zanim sięgniesz po suplement, zrób badania. Jeśli wyniki potwierdzą niedobór, suplementacja ma solidne uzasadnienie. Bez badań działasz po omacku, a wybrany produkt może być niewłaściwie dobrany.
• Diety eliminacyjne – gdy świadomie wykluczasz całe grupy produktów, luki w diecie są nieuniknione. Warto je precyzyjnie uzupełniać, np. witaminą B12 przy diecie wegańskiej.
• Zwiększone zapotrzebowanie – intensywny wysiłek fizyczny, okres silnego stresu, rekonwalescencja po chorobie czy starszy wiek to sytuacje, w których organizm może potrzebować więcej niż zwykle. Świetnym przykładem jest kwas foliowy w ciąży.
• Niedoborowe składniki w populacji: witamina D – ponad 90% Polaków ma jej niedobory. Przy naszej szerokości geograficznej i liczbie słonecznych dni w roku synteza skórna po prostu nie wystarczy – zwłaszcza od jesieni do wiosny; Wapń – według szacunków ponad połowa dorosłych Polaków może mieć jego niedobory. Szczególnie ważny jest dla kobiet po menopauzie, osób starszych i tych, którzy unikają produktów mlecznych; Kwasy omega-3 DHA i EPA – w Polsce nie ma kultury jedzenia takiej ilości tłustych ryb, która pokrywałaby dzienne zapotrzebowanie na te ważne kwasy tłuszczowe.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie suplementu diety?

Dlaczego to wszystko takie ważne? Kontrole NIK ujawniły, że rynek suplementów diety kryje zagrożenia, o których większość konsumentów nie ma pojęcia. W ramach jednej z nich zbadano suplementy diety z grupy probiotyków. W czterech z jedenastu przebadanych próbek stwierdzono obecność szczepów drobnoustrojów, których nie wykazano w składzie. W jednej próbce wykryto bakterie chorobotwórcze z grupy Enterococcus faecium – czyli tzw. bakterie kałowe, których obecność stwarzała poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia ludzi. Co szczególnie niepokojące: z wprowadzonej do obrotu partii liczącej ponad 165 tysięcy opakowań zdołano wycofać jedynie około 16 tysięcy sztuk, ponieważ pozostała część zdążyła już trafić do konsumentów…

Drugi problem to niezgodność rzeczywistego składu z tym deklarowanym przez producenta na etykiecie. W czterech przebadanych próbkach probiotyków stwierdzono niższą niż deklarowana liczbę żywych bakterii probiotycznych, a w szerszej analizie Narodowego Instytutu Leków aż 89% spośród 56 próbek nie wykazywało stabilności liczby żywych bakterii – wraz z upływem czasu, ale jeszcze w okresie ważności produktu, następował dynamiczny spadek liczby żywych komórek. Innymi słowy: kupujesz suplement z obietnicą miliarda bakterii na porcję, a dostajesz ułamek tej liczby. Albo zupełnie inny szczep niż ten, za który zapłaciłeś, a który może mocno zaszkodzić.

To nie są odległe, hipotetyczne ryzyka. To rzeczywistość polskiego rynku suplementów i najlepszy argument za tym, by wybierać świadomie. Jestem pewna, że po lekturze tego artykułu dokonasz tych najlepszych (i bezpiecznych!) dla siebie wyborów.

Ściskam,
Martyna 🙂