Ashwagandha – opinie lekarzy i ekspertów

Ashwagandha – opinie lekarzy i ekspertów

Opinie lekarzy o ashwagandzie są zróżnicowane: w medycynie ajurwedyjskiej uznawana jest za skuteczny, naturalny adaptogen wspierający redukcję stresu, lęku i poprawę snu; w medycynie konwencjonalnej nie jest stosowana jako lek, a jej przyjmowanie jednocześnie budzi obawy dotyczące bezpieczeństwa długotrwałego stosowania.

Wielu specjalistów podkreśla konieczność konsultacji lekarskiej, szczególnie u osób z chorobami tarczycy, cukrzycą, zaburzeniami hormonalnymi, innymi chorobami przewlekłymi oraz przyjmujących leki uspokajające.

Poznaj opinie lekarzy i ekspertów.

Ashwagandha ma pozytywne opinie lekarzy specjalizujących się w medycynie wschodu, a szczególne uznanie ma w Ajurwedzie i Tradycyjnej Medycynie Chińskiej. Ashwagandha jest zalecana przez medyków ajurwedy m.in. w stanach przewlekłego stresu, braku energii, stanach zapalnych czy obniżonej odporności.

Tamtejsze systemy leczenia mają inną tradycję, która różni się od naszej europejskiej. Medycy ze wschodu wykorzystują znacznie więcej roślin w leczeniu różnych dolegliwości i chorób. W Europie nie jest to tak popularne lub stosuje się inne, bardziej europejskie zioła, a lekarze stawiają przede wszystkim na konwencjonalne leczenie. Gdybyśmy udali się z naszym problemem zdrowotnym na konsultację do lekarza w Polsce, a do lekarza w Indiach, wyszlibyśmy prawdopodobnie z innymi zaleceniami.

Dlaczego ashwagandha na niektórych działa… a na innych nie?

W sieci można przeczytać opinie, że ktoś stosował ashwagandhę i nic nie dała. Zakładając, że stosował wysokiej jakości surowiec, efektywną porcję dzienną przez 8-12 tygodni, jest na to wytłumaczenie. Warto tutaj wyjaśnić, czym jest i jak różni nas metabolizm etniczny w porównaniu do populacji mieszkającej na wschodniej półkuli. Metabolizm etniczny oznacza, że Polak może metabolizować niektóre składniki inaczej niż Indyjczyk. To na przykład wpływa na przyswajanie dawki i finalnie, na efektywność składnika.

Polimorfizm genetyczny obserwuje się w całej populacji ludzkiej, a specyficzne różnice można zauważyć również pomiędzy subpopulacjami rasowymi czy etnicznymi. To może wpływać na sposób, w jaki dany organizm reaguje na różne substancje, w tym leki czy właśnie ekstrakty roślinne. Dobrym przykładem jest polimorfizm genetyczny w populacjach azjatyckich (szczególnie wschodnioazjatyckich). Wykazuje unikalne wzorce, które są wynikiem historycznych migracji, izolacji geograficznej oraz silnej presji selekcyjnej środowiska (adaptacji). Charakteryzuje się wysokim zróżnicowaniem wewnętrznym, ale również wyraźnymi różnicami w porównaniu do populacji europejskich czy afrykańskich.

W praktyce – wiele populacji azjatyckich posiada polimorfizm genu ADH1B oraz ALDH2, który powoduje szybsze przekształcanie alkoholu w toksyczny aldehyd octowy i wolniejszy jego rozkład. Objawia się to tzw. flush reaction (zaczerwienienie twarzy po alkoholu). Wschodnia Azja ma także najwyższy wskaźnik nietolerancji laktozy na świecie, sięgający często 100%, a przyczyną jest zmniejszenie lub utrata aktywności laktazy, enzymu odpowiedzialnego za trawienie laktozy.

Dlatego najlepiej przekonać się na własnej skórze, jak działają na nas adaptogenne ekstrakty roślinne. Pamiętaj jednak, aby nie stosować ekstraktów roślinnych na własną rękę bez konsultacji z lekarzem. Miej także na uwadze, że marketing ashwagandhy jest mocno rozdmuchany, a nam brakuje jeszcze rzetelnych badań klinicznych na potwierdzających jej skuteczność w zmniejszaniu niektórych dolegliwości.

Ashwagandha – najpotężniejszy adaptogen

Ashwagandha to roślina, która od tysiącleci zajmuje centralne miejsce w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Często określa się ją mianem indyjski żeń szeń, choć botanicznie nie jest spokrewniona z klasycznym żeń szeniem. Historia jej wykorzystania sięga starożytnych Indii, gdzie ceniono przede wszystkim adaptogenne właściwości korzenia ashwagandhy.

W dawnych pismach opisywano, że spożywanie ashwagandhy w postaci odwaru ma dawać siłę konia. Co ciekawe, nazwa tej rośliny pochodzi z sanskrytu, gdzie ashwa oznacza „koń”, a gandha „zapach”, co nawiązuje do specyficznego zapachu jej korzeni. W ajurwedzie ashwagandha jest również stosowana w celu promowania długowieczności i witalności, często określana jako zioło odmładzające. Współczesna nauka potwierdza, że ten naturalny suplement posiada unikalny profil fitochemiczny, w którym najważniejszą rolę odgrywają witanolidy. To właśnie te związki odpowiadają za szerokie zastosowanie rośliny w fitoterapii.

Jak działa ashwagandha?

Uważa się, że aktywne związki zawarte w ashwagandzie, znane jako withanolidy, przyczyniają się do jej korzystnego wpływu na zdrowie, w tym do redukcji stresu czy poprawy funkcji poznawczych. Mechanizm, poprzez który ten wszechstronny suplement oddziałuje na człowieka, opiera się głównie na modulacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Dzięki właściwościom uspokajającym i tonizującym roślina ta wspiera zdolność organizmu do radzenia sobie z bodźcami zewnętrznymi.

Działanie adaptogenne polega na tym, że witania ospała pomaga organizmowi przystosować się do trudnych warunków środowiskowych bez wywoływania nadmiernej stymulacji. Badania wskazują, że regularna podaż substancji aktywnych zawartych w ekstraktach pozytywnie wpływa na układ nerwowy, poprzez regulację receptorów GABA. Warto zauważyć, że jej skuteczność jest najlepiej widoczna u osób zmagających się z napięciem emocjonalnym, gdzie dochodzi do wyciszenia nadaktywnych reakcji fizjologicznych.

Kiedy ashwagandha zaczyna działać?

W przeciwieństwie do wielu doraźnych środków ashwagandha-suplement wymaga cierpliwości. To nie jest produkt, który zmieni parametry fizjologiczne w kilka dni po zażyciu. Pierwsze odczuwalne efekty, takie jak poprawa nastroju czy lepsze ogólne samopoczucie, pojawiają się zazwyczaj po około 2-4 tygodniach systematycznego przyjmowania. Pełne spektrum możliwości terapeutycznych obserwuje się w badaniach klinicznych najczęściej po 8 lub 12 tygodniach. Dobre samopoczucie i przypływ energii narasta stopniowo, co jest wynikiem powolnej adaptacji receptorów w mózgu do obecności witanolidów.

Ashwagandha – czy jest szkodliwa?

Stosowanie ashwagandhy zgodnie z zalecaniami producenta i przez określony czas nie jest szkodliwe i nie powoduje skutków ubocznych u większości zdrowych osób. Problem zaczyna się wtedy, gdy stosuje się wysokie dawki przez dłuższy czas lub wbrew przeciwwskazaniom. Niebezpieczne jest także stosowanie suplementu diety bez badań laboratoryjnych, potwierdzających wolność od zanieczyszczeń metalami ciężkimi mikrobiologicznych.

W 2025 roku Duńska Administracja Weterynarii i Żywności zakazała sprzedaży suplementów diety z ashwagandhą w składzie. Ta głośna decyzja zapadła na podstawie raportu Duńskiego Uniwersytetu Technicznego, w którym eksperci wskazali na potencjalnie szkodliwy wpływ ashwagandhy na gospodarkę hormonalną oraz układy rozrodczy, pokarmowy, odpornościowy i nerwowy. Faktycznie w literaturze naukowej odnotowywano czasem takie skutki uboczne jak uszkodzenia wątroby, żółtaczka, zwiększenie poziomu hormonów tarczycy.

Szczególnie zwrócono uwagę na potencjalne uszkodzenia wątroby po suplementacji ashwagandhą. W 2023 roku na łamach czasopisma naukowego Hepatology Communications opublikowano interesującą analizę 23 przypadków uszkodzenia wątroby po suplementacji ashwagandhą. W badanej grupie przeważali mężczyźni, a najczęstszym objawem było cholestatyczne zapalenie wątroby. Pięciu pacjentów miało przewlekłą chorobę wątroby; u 3 wystąpiła ostra niewydolność wątroby na tle przewlekłej choroby, a wszyscy 3 zmarli w trakcie obserwacji. U pozostałych pacjentów uszkodzenie wątroby było długotrwałe, ale samoograniczające się. Biopsja wątroby wykazała cechy cholestatyczne, głównie z martwicą komórek wątrobowych i zapaleniem w obrębie wrotnym z przewagą limfocytów/eozynofili. Pacjenci stosowali różne dawki ashwagandhy, nierzadko w połączeniu z lekami, a kuracja trwała u jednego pacjenta nawet 1,5 roku.

To pokazuje, jak ważne jest rozważne stosowanie ashwagandhy, najlepiej po konsultacji z lekarzem.

Czy ashwagandha uzależnia?

Nie, ashwagandha nie uzależnia ani fizycznie i psychicznie. Nie ma w swoim składzie substancji, które powodowałaby uzależnienie. Ashwagandha nie działa w taki sposób jak np. niektóre leki stosowane w psychiatrii czy leczeniu bólu.

Potencjalne skutki uboczne stosowania ashwagandhy

Mimo że jest to bezpieczny suplement dla większości populacji, u niektórych osób mogą pojawić się nieprzyjemne dolegliwości. Skutki uboczne występują rzadko, jednak u niektórych osób mogą pojawić się problemy ze strony układu pokarmowego, gdyż roślina może drażnić błonę śluzową żołądka przy bardzo wysokich dawkach.

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku stosowania leków o działaniu uspokajającym, nasennym, przeciwpadaczkowym lub wpływającym na hormony tarczycy ponieważ może dojść do interakcji ashwagandhy z innymi lekami. Przed rozpoczęciem suplementacji zaleca się konsultację z lekarzem, zwłaszcza przy chorobach tarczycy lub chorobach autoimmunologicznych. Należy pamiętać, że niniejszy tekst nie stanowi porady medycznej i ma charakter informacyjny.

Ashwagandha – dawkowanie

Zalecane dawkowanie ashwaghandy to zależy od jej formy i zazwyczaj stosuje się dzienne dawki:

• od 300 do 800 mg standaryzowanego na 2,5-10% witanolidów ekstraktu,
• 3–6 g sproszkowanego korzenia,
• 1–2 łyżki herbaty z korzenia.

Przy wyborze preparatu należy zwracać uwagę na DER i standaryzację ekstraktu. To ważne, by mieć pewność co i w jakiej ilości przyjmujesz. Dzienną porcję dobierz do swoich potrzeb i nie przekraczaj zaleceń producenta na opakowaniu.

Co daje regularne stosowanie ashwagandhy?

Regularne przyjmowanie ekstraktu z korzenia ashwagandhy wywołuje szereg adaptacyjnych zmian w organizmie, które wykraczają poza doraźne wyciszenie emocji. Jako naturalny suplement o szerokim spektrum działania, a przede wszystkim roślina ta wpływa na homeostazę, czyli wewnętrzną równowagę biologiczną.

Dotychczasowe badania kliniczne sugerują, że stosowanie ashwagandhy może potencjalnie wpływać na poniżej opisane aspekty zdrowotne. Należy mieć jednak na uwadze, że ashwagandha nie leczy i nie zastępuje zdrowego stylu życia.

• Redukcja poziomu hormonu stresu. Badania kliniczne wskazują, że regularna podaż ekstraktu z korzenia ashwagandhy obniża stężenie kortyzolu we krwi. Przekłada się to na lepsze zdrowie psychiczne oraz mniejsze odczuwanie napięcia u osób zmagających się z chronicznym stresem.
• Wymierna poprawa jakości snu. Dzięki właściwościom uspokajającym i wpływowi na receptory w mózgu ten wszechstronny suplement ułatwia zasypianie oraz pogłębia fazę snu regeneracyjnego. Dobre samopoczucie po przebudzeniu jest wynikiem lepszej nocnej odbudowy układu nerwowego.
• Wsparcie dla gospodarki hormonalnej i płodności. U mężczyzn zaobserwowano, że witania ospała poprawia profil hormonalny, co bezpośrednio przekłada się na zwiększoną ruchliwość plemników.
• Zwiększona siła mięśniowa i wydolność. Sportowcy stosujący ten indyjski żeń szeń notują lepsze przyrosty masy mięśniowej oraz szybszą regenerację po wysiłku. Roślina ta wspiera zdolność organizmu do adaptacji do obciążeń fizycznych.
• Usprawnione funkcje poznawcze. Systematyczne stosowanie pozytywnie wpływa na procesy zapamiętywania oraz koncentrację. Poprawa nastroju idzie w parze z większą jasnością umysłu, co jest kluczowe w pracy wymagającej dużego skupienia.
• Wzmocniony układ odpornościowy. Składniki aktywne rośliny wykazują działanie immunomodulujące, co oznacza, że wspierają prawidłowe funkcjonowanie naturalnych barier ochronnych organizmu przed infekcjami.

Powyższe efekty są wynikiem unikalnej kompozycji wymienionych surowców roślinnych, które wspólnie pracują na ogólne samopoczucie i odporność na czynniki zewnętrzne. Wybierając suplement diety warto postawić na naturalny skład bez zbędnych dodatków.