Jak suplementować jod? Magister farmacji wyjaśnia

Bezpieczna suplementacja jodu – wskazówki

Suplementacja jodu powinna być świadoma i dopasowana pod nasze indywidualne potrzeby. Przyjmowanie jodu w razie co lub na zapas nie jest bezpieczne. Poniżej podzielę się wskazówkami, kiedy i jak suplementować jod.

Nie suplementuj jodu w ciemno – zbadaj się

Niestety nie istnieje jedno, uniwersalne badanie pozwalające ocenić poziom jodu w organizmie. W uzasadnionych przypadkach lekarz rzeczywiście może zlecić oznaczenie wydalania jodu w dobowej zbiórce moczu, ale wynik ten będzie odzwierciedlał głównie jego niedawne spożycie. Dlatego przed decyzją o suplementacji bierze się pod uwagę różne składowe:

• sposób odżywiania (spożycie ryb morskich, nabiału i soli jodowanej),
• choroby tarczycy,
• wyniki badań hormonalnych.

Dopiero całościowa analiza powyższych czynników pozwala ocenić, czy suplementacja jodu jest potrzebna i w jakiej dawce. Przypadkowa suplementacja „na wszelki wypadek” zdecydowanie nie jest dobrym rozwiązaniem, bo zarówno nadmiar, jak i niedobór jodu mogą skutkować zaburzeniem pracy tarczycy, a nawet nasileniem toczącej się choroby u osób predysponowanych (np. w chorobie Hashimoto).

Z tego powodu decyzję o suplementacji oraz dawkowaniu warto zawsze podejmować wspólnie z lekarzem uwzględniając stan zdrowia i ilość jodu dostarczaną z codzienną dietą.

Poznaj przeciwwskazania do stosowania jodu

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami tarczycy, zwłaszcza z nadczynnością, aktywną chorobą autoimmunologiczną lub guzkami tarczycy, ponieważ nadmiar jodu może nasilać zaburzenia jej pracy. Ostrożność jest wskazana również u osób przyjmujących niektóre leki wpływające na funkcję tarczycy lub zawierające jod (amiodaron, leki tyreostatyczne, sole litu), ponieważ dochodzi do „nakładania się” wpływu leku i jodu na mechanizmy regulujące tarczycę, przez co łatwo zaburzyć równowagę hormonalną.

Masz zgodę lekarza? Wybierz najlepszą formę jodu

Najczęściej stosuje się jodek potasu, który ma dobrą biodostępność i jest najlepiej przebadaną formą jodu. W suplementach i produktach wzbogacających dietę spotyka się również jodan potasu, a także preparaty z jodem pochodzącym z alg morskich. Ilość jodu w takich produktach może się różnić w zależności od surowca i partii, dlatego dobrze wybierać preparaty, w których producent jasno określa jego dokładną dawkę.

Dawka dobierana jest indywidualnie do wieku, stanu zdrowia oraz zapotrzebowania. Dla większości zdrowych dorosłych wynosi ona 150 µg jodu dziennie, natomiast u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących piersią jest większe, dlatego suplementację w tych grupach prowadzi się zgodnie z aktualnymi zaleceniami lekarza.

Kiedy przyjmować jod – rano czy wieczorem?

Pora dnia wydaje się nie mieć znaczenia, najważniejsza jest regularność suplementacji. Jednak ze względu na fakt, że jod uczestniczy w produkcji hormonów tarczycy, które regulują tempo metabolizmu to u osób wrażliwych lub przy zbyt wysokiej dawce może to dawać subiektywne odczucie „pobudzenia”. Jeśli więc pojawia się problem ze snem lepiej przyjmować jod rano.

Jod – z posiłkiem czy bez?

Nie ma tutaj jednoznacznego konsensusu, ale w celu najlepszej tolerancji i uniknięcia potencjalnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych zaleca się suplementację jodu w trakcie lub po posiłku.

Z czym nie łączyć jodu?

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków, tj. amiodaron, sole litu czy tyreostatyki, ponieważ mogą one zaburzać gospodarkę hormonalną tarczycy i zmieniać reakcję organizmu na jod. Ostrożność dotyczy również nadmiernego łączenia jodu z innymi źródłami tego pierwiastka (np. wysokie dawki suplementów diety lub algi), aby nie przekroczyć bezpiecznego zakresu podaży.

Co wspiera przyswajanie jodu?

Tutaj znaczenie ma szczególnie odpowiednia podaż selenu, żelaza i cynku, które biorą udział w prawidłowej pracy tarczycy i metabolizmie hormonów. W kontekście diety ważne jest unikanie nadmiaru substancji wolotwórczych w diecie (np. bardzo dużych ilości surowych warzyw kapustnych), które mogą ograniczać wykorzystanie jodu zwłaszcza przy jego niedoborach.

Poznaj źródła jodu w diecie

Źródłem jodu są:

• wodorosty i algi morskie,
• ryby morskie,
• owoce morza,
• nabiał i jaja.

W Polsce kluczową rolę w profilaktyce niedoboru odgrywa sól jodowana, która stanowi jedno z podstawowych zabezpieczeń przed populacyjnym niedoborem tego pierwiastka.