Czy witaminę D można łączyć z witaminą C? Magister farmacji wyjaśnia

Witamina D3 (cholekalcyferol) jest na ogół bezpieczna, ale istnieją istotne wyjątki kliniczne. Witaminy D3 nie należy łączyć z:

• Dużymi dawkami wapnia – zwiększa to ryzyko hiperkalcemii i kamicy nerkowej, zwłaszcza u niemowląt, osób starszych i pacjentów z chorobami nerek.
• Tiazydowymi lekami moczopędnymi (np. hydrochlorotiazyd) – zmniejszają one wydalanie wapnia z moczem, co w połączeniu z witaminą D może prowadzić do nadmiaru wapnia w organizmie.
• Leki, wyroby medyczne i suplementy ograniczające wchłanianie tłuszczu – preparaty stosowane w leczeniu, czy zapobieganiu otyłości – zmniejszają one wchłanianie tłuszczu, a co za tym idzie, również witaminy D3.
• Witamina E – jednoczesne przyjmowanie obu substancji może obniżać ich wzajemne wchłanianie.
• Fitosterole roślinne – konkurują wraz z witaminą D3 o wspólny transporter, co zmniejsza wchłanianie witaminy D3.
• Fityniany, szczawiany – zielone liściaste warzywa, takie jak szpinak, szczaw, rabarbar zawierają duże ilości szczawianów, które ograniczają przyswajanie wapnia, przez co pośrednio osłabiają działanie witaminy D3.
• Napoje typu cola – przez wysoką zawartość fosforanów zaburzają gospodarkę wapniowo-fosforanową i przyczyniają się do osłabienia działania cholekalcyferolu.
• Błonnik – działa jak gąbka i pochłania część składników odżywczych, w tym witaminę D.
• Leki zobojętniające sok żołądkowy – neutralizując kwaśność w żołądku zmniejszają biodostępność wapnia, co pośrednio redukuje skuteczność działania witaminy D3.

• Warfaryna – jednoczesne podawanie dużych dawek witaminy C wraz z warfaryną obniża działanie tego leku,
  nie tego leku.
• Dużymi dawkami żelaza u osób bez niedoboru żelaza – może to nadmiernie zwiększyć wchłanianie żelaza, co może skutkować hemochromatozą.
• Leki antykoncepcyjne – może dojść do nasilenia działań niepożądanych leku.
• Chemioterapia – witamina C w dużych dawkach może osłabiać działanie chemioterapii. Ponadto sam proces leczenia onkologicznego powinien być ściśle monitorowany pod kątem stosowania witamin, leków OTC i suplementów.
• Leki przeciwzapalne/NLPZ – jednoczesne podawanie witaminy C np. z aspiryną zwiększa wydalanie tej witaminy z organizmu, przez co jest ona mniej skuteczna.
• Lekami zobojętniające zawierającymi glin (zgaga, nadkwaśność) – witamina C zwiększa wchłanianie glinu z przewodu pokarmowego, co może prowadzić do przedawkowania tego minerału.
• Witamina B12 – jednoczesne stosowanie dużych dawek witaminy C (> 1000 mg) wraz z witaminą B12 może powodować degradację kobalaminy.

Witamina C nie jest lekiem na osteoporozę, ale może odgrywać rolę wspierającą w profilaktyce i terapii choroby. Bierze ona udział w syntezie kolagenu typu I, który stanowi kluczowy składnik macierzy kostnej, a jej niedobór wiąże się z obniżoną gęstością mineralną kości i większym ryzykiem złamań. Badania obserwacyjne wskazują, że wyższe spożycie witaminy C z diety koreluje z lepszymi parametrami kostnymi, szczególnie u kobiet po menopauzie.

​​Dawkowanie witaminy D zależy od wieku, masy ciała, chorób przewlekłych i ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Noworodki i niemowlęta do 6 mc życia: 400 IU (10 µg) dziennie od pierwszych dni życia, niezależnie od sposobu karmienia. Niemowlęta 6-12 miesięcy: 400-600 IU (10-15 µg/dobę), dobierane m.in. na podstawie diety i ekspozycji na słońce. Dzieci: 1-10 lat: w warunkach niewystarczającej syntezy skórnej lub niskiej ekspozycji na słońce 600-1000 IU/dobę (15-25 µg).11-18 lat: 800-2000 IU/dobę (20-50 µg), zależnie od masy ciała i podaży witaminy D z diety i światła słonecznego. Dorośli:19-65 lat: rekomendowana profilaktyczna suplementacja cholekalcyferolem 1000-2000 IU/dobę (25-50 µg) przez cały rok, jeśli ekspozycja słoneczna jest niewystarczająca.65-75 lat: 1000-2000 IU/dobę, zalecana suplementacja przez cały rok z uwagi na spadek syntezy skórnej witaminy D.>75 lat: 2000-4000 IU/dobę (50-100 µg), w zależności od masy ciała i podaży z diety oraz stanu zdrowia, suplementacja zalecana przez cały rok. U osób przebywających regularnie na słońcu w okresie letnim (ok. 30-45 min dziennie z odkrytą skórą bez filtra w godzinach 10-15) suplementacja może być czasowo mniej konieczna – ale nadal jest zalecana i bezpieczna. Kobiety w ciąży i karmiące 2000 IU dziennie przez cały rok. W przypadku problemów z wchłanianiem i trudnością z uzyskaniem odpowiedniego poziomu witaminy D, należy rozważyć suplementację innymi formami witaminy D, dostępnymi z przepisu lekarza.

Trudno określić precyzyjnie uniwersalną dawkę witaminy C, ponieważ zależy ona od wielu czynników, w tym stanu fizjologicznego, intensywnego wysiłku fizycznego, paleniu papierosów, stresu i chorób. Zalecenia wahają się od 40 mg do 120 mg/dzień w różnych krajach. Zgodnie z PZH w Polsce dziennie zapotrzebowanie na witaminę C dla zdrowych osób wynosi: Mężczyźni ≥19 lat: 90 mg/dobę Kobiety ≥19 lat: 75 mg/dobę Kobiety w ciąży i karmiące Kobiety w ciąży: 80–85 mg/dobę Kobiety karmiące: 115–120 mg/dobę. Palacze tytoniu potrzebują nawet od 35 do 200 mg dodatkowej witaminy C/dzień. Nie ma sensu stosowanie dawek witaminy C powyżej 500 mg na dawkę, gdyż jej biodostępność drastycznie spada wraz ze wzrostem dawki, a niewchłonięta część może skutkować uporczywą biegunką i nadmiernym obciążeniem nerek. Najlepszą przyswajalność wykazują dawki rzędu 200 mg.

1. Doseděl, Martin et al. “Vitamin C-Sources, Physiological Role, Kinetics, Deficiency, Use, Toxicity, and Determination.” Nutrients vol. 13,2 615. 13 Feb. 2021, doi:10.3390/nu13020615
2. Sim, Minju et al. “Vitamin C supplementation promotes mental vitality in healthy young adults: results from a cross-sectional analysis and a randomized, double-blind, placebo-controlled trial.” European journal of nutrition vol. 61,1 (2022): 447-459. doi:10.1007/s00394-021-02656-3
3. Grant, William B et al. “Vitamin D: Evidence-Based Health Benefits and Recommendations for Population Guidelines.” Nutrients vol. 17,2 277. 14 Jan. 2025, doi:10.3390/nu17020277
4. Melguizo-Rodríguez, Lucía et al. “Role of Vitamin D in the Metabolic Syndrome.” Nutrients vol. 13,3 830. 3 Mar. 2021, doi:10.3390/nu13030830
5. Liu, Zhiwen et al. “Serum vitamin C levels and risk of osteoporosis: results from a cross-sectional study and Mendelian randomization analysis.” Hereditas vol. 161,1 43. 9 Nov. 2024, doi:10.1186/s41065-024-00344-w
6. Basu, T K. “Vitamin C-aspirin interactions.” International journal for vitamin and nutrition research. Supplement = Internationale Zeitschrift fur Vitamin- und Ernahrungsforschung. Supplement vol. 23 (1982): 83-90.
7. Zhang, Qiuge et al. “The Association Between Dietary Vitamin C and Sleep Disorders: A Cohort Study Based on UK Biobank.” Nutrients vol. 16,21 3661. 28 Oct. 2024, doi:10.3390/nu16213661
8. Ustianowski, Łukasz et al. “The Role of Vitamin C and Vitamin D in the Pathogenesis and Therapy of Periodontitis-Narrative Review.” International journal of molecular sciences vol. 24,7 6774. 5 Apr. 2023, doi:10.3390/ijms24076774
9. Jahan-Mihan, Alireza et al. “The Role of Water-Soluble Vitamins and Vitamin D in Prevention and Treatment of Depression and Seasonal Affective Disorder in Adults.” Nutrients vol. 16,12 1902. 17 Jun. 2024, doi:10.3390/nu16121902