Probiotyk na podróż – jaki wybrać, aby uniknąć zemsty Faraona?

Jakie probiotyki stosować przed podróżą?

Przed podróżą najlepiej stosować dobre probiotyki zawierające szczepy Saccharomyces boulardii CNCM i-745 lub Lactobacillus rhamnosus GG. Te żywe mikroorganizmy korzystnie wpływają na mikrobiotę przewodu pokarmowego i pomagają zabezpieczyć jelita przed kolonizacją przez szkodliwe patogeny. Z kolei w przypadku wystąpienia zatrucia pokarmowego probiotyk w wakacyjnej apteczce ułatwia szybsze rozwiązanie problemów zdrowotnych i powrót do pełnego korzystania z wyjazdu.

W celu skutecznego wzmocnienia fizjologicznej mikroflory jelitowej oraz ograniczenia ryzyka rozwoju zakażenia układu pokarmowego poleca się rozpocząć suplementację na 5-7 przed wyjazdem na wakacje i kontynuować przez cały okres podróży.

Czym jest biegunka podróżnych?

Biegunka podróżnych to rozwolnienie (co najmniej 3 luźne stolce na dobę) pojawiające się w ciągu pierwszych kilku dni pobytu w nowych warunkach środowiskowych, związanych z podróżą w regiony o niższym standardzie sanitarno-higienicznym.

Szacuje się, że około 80% przypadków związanych jest z zakażeniem przewodu pokarmowego enterotoksycznym szczepem Escherichia coli (ETEC), chociaż może ona być spowodowana także innymi chorobotwórczymi drobnoustrojami — m.in. bakteriami Salmonella spp., Shigella spp., rotawirusami, czy pierwotniakami. Wysokie ryzyko biegunki podróżnych występuje nie tylko w kojarzonym z „klątwą faraona” Egipcie, ale także innych krajach Afryki, na Bliskim Wschodzie, w Ameryce Łańskiej i Azji Południowej. O odpowiednią profilaktykę warto zadbać podczas każdego wyjazdem na wakacje w krajach o niższym standardzie sanitarno-higienicznym.

Objawy biegunki podróżnych

Biegunka podróżnych trwa średnio około 4-5 dni, chociaż w niektórych przypadkach może się utrzymywać nawet do kilku tygodni. Zgodnie z nazwą jej głównym objawem jest występowanie biegunki – co najmniej 3-4 luźnych stolców w ciągu doby, którym towarzyszyć mogą dodatkowo:

• bóle brzucha,
• nudności,
• wymioty,
• parcie na stolec,
• gorączka,
• sporadycznie ślady krwi w stolcu.

Towarzyszące biegunce podróżnych problemy jelitowe, w połączeniu z wysokimi temperaturami podczas wakacji w ciepłych krajach, mogą dodatkowo prowadzić do odwodnienia i osłabienia organizmu.

Profilaktyka biegunki podróżnych

Zmiana diety, nowe produkty, gorący klimat, zmęczenie podróżą mogą dodatkowo osłabiać organizm, narażając go na ataki bakterii związane z niskimi warunkami sanitarno-higienicznymi. Występujące w niektórych regionach wysokie ryzyko wystąpienia biegunki podróżnych nie powinno jednak nikogo zniechęcać do odkrywania świata. Jak w przypadku każdej innej dolegliwości, jej wystąpienie nigdy nie jest gwarantowane, a odpowiednia profilaktyka pomaga jej zapobiec.

Jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia biegunki podróżnych?

• Zachowuj higienę – zawsze pamiętaj o myciu rąk przed posiłkami, po skorzystaniu z toalety i po powrocie do hotelu.
• Pij tylko butelkowaną wodę – unikaj wody z kranu (także podczas mycia zębów), napojów z kostkami lodu nieznanego pochodzenia
• Unikaj surowych warzyw i owoców — decydując się na ich spożycie, pamiętaj, aby dokładnie je umyć i obrać ze skórki
• Spożywaj gorące potrawy przygotowywane na świeżo – unikaj pokarmów takich jak lody, niepasteryzowane mleko, surowe jaja, niedogotowane mięso i owoce morza
• Zadbaj o profilaktykę – przyjmowanie probiotyków przed i w trakcie wyjazdu wzmacnia mikroflorę jelitową i zmniejsza ryzyko wystąpienia biegunki.

Ryzyko wystąpienia zaburzeń żołądkowo-jelitowych związanych z pobytami w ciepłych krajach mogą obniżyć także szczepienia przeciw WZW A, cholerze, durowi brzusznemu.

Dobry probiotyk przed wyjazdem – jakie szczepy stosować?

Do najlepiej przebadanych szczepów probiotycznych stosowanych w profilaktyce biegunki podróżnych należą Saccharomyces boulardii CNCM I-745 oraz Lactobacillus rhamnosus GG. Obydwa mogą być stosowane zarówno u dzieci (S. boulardii od 6. miesiąca życia, L. rhamnosus od 3. m.ż.), jak i dorosłych.

Do wakacyjnej apteczki warto zapakować probiotyk w formie kapsułek, który jest łatwy w przechowywaniu i przyjmowaniu. Decydując się na preparat złożony zawierający także inne szczepy bakterii, należy zwrócić szczególną uwagę na warunki przechowywania – niektóre preparaty zawierające probiotyki muszą być przechowywane w lodówce, co może stanowić problem podczas podróży.

Saccharomyces boulardii CNCM I-745

Skuteczność suplementacji Saccharomyces boulardii oceniono w dwóch badaniach klinicznych przeprowadzonych wśród ponad 4200 austriackich turystów, którzy na 5 dni przed planowanym wyjazdem w ciepłe kraje i przez cały czas podróży (średnio 3 tygodnie) stosowali probiotyki w dawkach od 250 mg do 1 g S. boulardii dziennie lub placebo.

Biegunka podróżnych wystąpiła u 39% i 43% osób przyjmujących placebo oraz w zależności od stosowanej dawki u 34% (250 mg/dobę), 32% (500 mg/dobę) lub 29% (1 g/dobę) turystów stosujących probiotyki. Szczególnie skuteczna okazała się suplementacja 1 g S. boulardii dziennie w krajach Północnej Afryki, gdzie na biegunkę podróżnych zachorowało aż o 20% mniej podróżnych w porównaniu z grupą placebo.

Lactobacillus spp.

Spośród szczepów z rodzaju Lactobacillus najwyższą skutecznością charakteryzują się żywe mikroorganizmy ze szczepu Lactobacillus GG, które pomagają zapobiec biegunce podróżnych u 12-45% leczonych. Probiotyki te dobrze sprawdzają się także jako środki wspomagające leczenie zakażeń układu pokarmowego – pomagają wzmocnić układ odpornościowy oraz łagodzą dolegliwości takie jak biegunka, nudności. Lactobacillus rhamnosus GG jest również jednym z najlepiej przebadanych szczepów bakterii probiotycznych o wysokim profilu bezpieczeństwa zarówno u dzieci (>3 miesiąca życia), jak i u dorosłych.

Inne szczepy, takie jak Lactobacillus acidophilus ncfm, Lactobacillus fermentum, stosowane pojedynczo charakteryzują się bardzo niską skutecznością, porównywalną z preparatami placebo. Mogą jednak wspomóc organizm w trakcie choroby oraz pomóc w odbudowie mikroflory bakteryjnej po przebytym zakażeniu.

Probiotyki złożone

Podczas gdy niektóre probiotyki stosowane pojedynczo nie chronią organizmu przed biegunką podróżnych, mogą go zabezpieczać w połączeniu z innymi bakteriami. W badaniu obejmującym 94 duńskich turystów udających się na 2-tygodniowe wyjazdy do Egiptu probiotyk złożony zawierający szczepy:

• Lactobacillus acidophilus,
• Lactobacillus bulgaricus,
• Bifidobacterium bifidum,
• Streptococcus thermophilus

przyjmowana od 2 dni przed planowanym wyjazdem do ostatniego dnia podróży pozwoliła znacząco zredukować liczbę zachorowań na biegunkę podróżnych. Zakażenie przewodu pokarmowego odnotowano jedynie u 43% badanych w porównaniu z 71% osobami przyjmującymi placebo.

Jak długo stosować probiotyk?

W celu osiągnięcia najsilniejszych efektów zaleca się rozpoczęcie stosowania probiotyku przed wyjazdem (ok. 5-7 dni wcześniej) i kontynuowanie przez cały pobyt za granicą.

Jeśli pomimo zastosowanych działań profilaktycznych w trakcie podróży doszło do zakażenia przewodu pokarmowego i biegunki podróżnych, warto stosować probiotyk także przez dodatkowe 7-14 dni po jej zakończeniu. Pozwoli to na wzmocnienie funkcji ochronnych jelit i szybsze przywrócenie równowagi mikroflory bakteryjnej.

Jak leczyć biegunkę podróżnych?

Wystąpienie biegunki podróżnych podczas wyjazdu może skutecznie zepsuć plany. W sytuacji kiedy nie udało się jej zapobiec, warto zadbać o skuteczne leczenie, które pozwoli maksymalnie skrócić przebieg tej dokuczliwej dolegliwości. Biegunka podróżnych jest zazwyczaj chorobą, która sama ustępuje w ciągu kilku dni i nie zawsze wymaga stosowania antybiotyków.

Podstawowe zalecenia obejmują leczenie objawowe:

• picie dużych ilości wody lub elektrolitów w celu zadbania o odpowiednie nawodnienie organizmu
• odpoczynek, unikanie upałów i nadmiernego wysiłku fizycznego
• lekkostrawna dieta, która nie będzie dodatkowo obciążać układu pokarmowego
• w razie potrzeby, stosowanie leków zapierających

W cięższym przebiegu choroby, kiedy czas trwania biegunki się wydłuża, oraz w przypadkach ze współwystępującymi bólami i skurczami brzucha lub gorączką warto skonsultować się z lekarzem, który może zdecydować o wdrożeniu antybiotykoterapii.