Aura Herbals - polski producent suplementów diety Prosto dla zdrowia
1280x200_baner-IZ_AH_cta-od 400x200_baner-IZ_AH_cta-od

Leksykon Aura Herbals

Witaminy

Witamina B12 – właściwości, skutki nadmiaru i niedoboru

Witamina B12 – najważniejsze informacje

Witamina B12, zwana kobalaminą lub cyjanokobalaminą, jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, która pełni w organizmie różnorakie funkcje. Nie jest to pojedyncza substancja, a związek chemiczny, zawierający m.in. kobalt. Witamina B12 występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego. Dlatego też osoby będące na diecie wegańskiej lub wegetariańskiej powinny dbać o jej odpowiedni poziom przez suplementację. Niedobór witaminy B12 skutkuje niedokrwistością megaloblastyczną. Dodatkowo może prowadzić do wystąpienia zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego. Odpowiedzialna jest za prawidłowy rozwój komórek nerwowych, gdyż uczestniczy w syntezie choliny. Cholina jest składnikiem fosfolipidów otoczki mielinowej włókien nerwowych. Obecność witaminy B12 ma wpływ na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego poprzez zmniejszanie poziomu trójglicerydów we krwi. Witamina B12 oddziałuje na układ kostny, co ma szczególne znaczenie dla rozwoju dzieci oraz dla kobiet w czasie menopauzy, które są w tym okresie zagrożone osteoporozą polegającą na utracie masy kostnej. Ponadto witamina B12 warunkuje podziały komórkowe oraz syntezę kwasów nukleinowych DNA i RNA oraz białek uczestniczących w ich budowaniu.

Witamina B12 kapsułki

Możliwe zastosowania:

Witamina B12, podobnie jak inne witaminy z grupy B bierze udział w przemianie węglowodanowej, białkowej, tłuszczowej i w innych procesach:

  • prawidłową regenerację i tworzenie czerwonych krwinek, czyli zapobiega niedokrwistości,
  • wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego przez ochronę osłonek mielinowych,
  • umożliwia syntezę w komórkach, przede wszystkim szpiku kostnego,
  • zapewnia dobry nastrój i równowagę psychiczną, niweluje zmęczenie, poprawia nastrój, pomaga w walce z rozproszeniem uwagi, zaburzeniami koncentracji, bierze udział w produkcji neuroprzekaźników,
  • odgrywa rolę przy odtwarzaniu kodu genetycznego,
  • pobudza apetyt,
  • obniżenie poziomu cholesterolu we krwi,
  • działa rozluźniająco na mięśnie przykręgosłupowe i układ nerwowy, dlatego też w przypadku rwy kulszowej i mocnych bólów kręgosłupa stosuje się zastrzyki z witaminy B12.

Objawy niedoboru witaminy B12

Niedobór witaminy B12 może prowadzić do różnorodnych objawów, które mają istotny wpływ na nasze zdrowie. W organizmie ta witamina odgrywa kluczową rolę, szczególnie w produkcji czerwonych krwinek, które transportują tlen.

Do objawów niedoboru B12 należy zatem osłabienie związane z brakiem prawidłowej produkcji krwinek oraz bóle głowy.

Dodatkowo, niedobór B12 może powodować problemy skórne, takie jak bladość lub żółtawy odcień skóry. Niedobór witaminy B12 może także wpływać na nasze samopoczucie psychiczne. Niektóre badania sugerują związek między niskim poziomem tej witaminy a występowaniem stanów depresyjnych oraz problemów z koncentracją i pamięcią. Ponadto, niedobór B12 może prowadzić do problemów żołądkowo-jelitowych, takich jak biegunka, nudności czy wzdęcia.

Do objawów niedoboru witaminy B12 należą:

  • objawy ze strony układu pokarmowego, może powodować stany zapalne błon śluzowych jamy ustnej i języka, uczucie pieczenia jamy ustnej, zanik brodawek języka, zaburzenia czucia smaku,
  • objawy hematologiczne, które są spowodowane zaburzeniem tworzenia erytrocytów czyli czerwonych krwinek, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju anemii,
  • objawy psychiatryczne, jak zespoły depresyjne, zaburzenia lękowe, zespoły urojeniowe,
  • objawy neurologiczne takie jak drżenia i drgawki, zaburzenia równowagi, zaburzenia pamięci i koncentracji uwagi oraz zanik nerwów wzrokowych.

Istnieje kilka grup ludzi, które są bardziej narażone na niedobór witaminy B12. Pierwszą z nich są weganie, ponieważ ich dieta wyklucza produkty pochodzenia zwierzęcego, które są głównym źródłem tej witaminy. Co więcej, również kobiety w ciąży lub karmiące piersią mogą być bardziej narażone, ponieważ ich zapotrzebowanie na witaminę B12 jest wówczas znacznie zwiększone.

Inną grupą osób podatnych na niedobór witaminy B12 są osoby cierpiące na tzw. niedokrwistość Addisona-Biermera. U osób z tym schorzeniem brakuje enzymu w żołądku, który pozwala przyswajać witaminę B12.

Dodatkowo, osoby z problemami z jelitem cienkim, takie jak te, które przeszły operacyjne skrócenie jelita cienkiego, czy też osoby z chorobą Leśniowskiego-Crohna, mogą być narażone na niedobór witaminy B12.

Warto tutaj dodać, że początkowe objawy niedoboru witaminy B12 nie są charakterystyczne. Obserwuje się wówczas:

  • apatię,
  • senność,
  • szybsze męczenie,
  • wahania nastroju,
  • zaburzenia snu.

Ostry niedobór witaminy B12 może prowadzić do:

  • Spastyczności, czyli nieprawidłowego, nadmiernego napięcia mięśni,
  • Paraplegii, czyli porażenie neurologiczne kończyn, najczęściej kończyn dolnych,
  • nietrzymania moczu i stolca.

Oprócz objawów związanych z układem nerwowym, pojawiają się także problemy związane transportem tlenu w organizmie, co może bezpośrednio doprowadzić do anemii.

Do objawów anemii z niedoboru witaminy B12 należeć mogą:

  • bladość,
  • spłycenie oddechu,
  • zawroty głowy,
  • zmęczenie,
  • przyspieszenie rytmu serca,
  • arytmia,
  • niewydolność serca.

Niedoborowi witaminy B12 często towarzyszy niedobór kwasu foliowego, który w dużych ilościach obecny jest w zielonych liściastych warzywach. Najczęściej taką sytuację stwierdza się u kobiet zażywających tabletki antykoncepcyjne oraz stosujących źle zbilansowaną dietę.

Długotrwały niedobór witaminy B12 w organizmie może prowadzić do następujących powikłań:

  • anemia,
  • opóźnienia wzrostu,
  • częste biegunki,
  • stany depresyjne,
  • zaburzenia neurologiczne takie jak : drętwienie, trudności z chodzeniem, mrowienie kończyn,
  • utrata pamięci,
  • trudności w zachowaniu równowagi,
  • stany rozdrażnienia, irytacji,
  • zmęczenie,
  • niedobór witaminy B12 prowadzi według niektórych uczonych do choroby Alzheimera.

Jeżeli nie jesteśmy w stanie dostarczyć wystarczającej ilości witaminy B12 poprzez dietę, warto skorzystać z odpowiednich suplementów. Bez recepty dostępne są różne produkty zawierające witaminę B12, których stosowanie może redukować ryzyko wystąpienia groźnych konsekwencji wynikających z niedoboru tej witaminy w organizmie. Ponadto, badania wykazały, że suplementacja witaminą B12 poprawia koncentrację oraz ma pozytywny wpływ na zdolność zapamiętywania informacji i ogólne samopoczucie.

Objawy nadmiaru B12 w organizmie

Witamina B12 nie jest toksyczna, jednakże przy stosowaniu przez dłuższy czas bardzo dużych dawek tej witaminy u części pacjentów zaobserwowano objawy uczuleniowe. Przy bardzo wysokich dawkach może również wystąpić krwotok z jam nosowych.

Z czym nie łączyć witamin B12?

Witamina C może mieć wpływ na rozkład witaminy B12 w trakcie procesu trawienia, co prowadzi do utrudnienia wchłaniania kobalaminy przez organizm. Dlatego warto rozważyć oddzielne spożycie tych witamin w odstępie czasowym, np. przyjmując witaminę C kilka godzin po spożyciu witaminy B12.

Formy przyjmowania witaminy B12

Witamina B12, czyli kobalamina, może być przyjmowana w różnych formach, w zależności od preferencji pacjenta oraz zaleceń lekarza. Mowa tutaj o:

  • Tabletkach – witamina B12 jest często dostępna w postaci tabletek lub kapsułek do połykania. Mogą mieć różne dawki i formy (cyjanokobalamina, metylokobalamina, hydroksokobalamina). Dawkowanie zależy od zaleceń lekarza.
  • Płyny do podawania doustnego – niektórzy preferują płyny lub syropy zawierające witaminę B12, co może być łatwiejsze do przyjmowania dla osób mających trudności z połykaniem tabletek.
  • Zastrzyki – osoby z niedoborem witaminy B12 lub trudnościami w jej wchłanianiu mogą otrzymywać zastrzyki z witaminą B12. Zastrzyki te są podawane przez wyspecjalizowaną osobę i mogą być wykonywane domięśniowo lub podskórnie.
  • Suplementy witaminowe – witamina B12 jest również często zawarta w wielu suplementach witaminowych, czasami w połączeniu z innymi składnikami odżywczymi.

Witamina B12 źródła pokarmowe

Źródła pokarmowe:

Największe ilości witaminy B12 znajdziemy w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, ryby, jaja, nabiał, a szczególnie w nerkach, wątrobie, małżach i innych owocach morza. Niestety, dla osób wykluczających produkty zwierzęce z diety, owoce, warzywa i roślinne produkty nie są wystarczającym źródłem tej witaminy. Witamina B12 jest wytwarzana głównie przez bakterie znajdujące się w układzie pokarmowym zwierząt, dlatego dla wegan i wegetarian zaleca się suplementację.

Alternatywne źródła witaminy B12 dla osób praktykujących weganizm to m.in. japońska sfermentowana czarna herbata, znana jako batabata-cha, oraz niektóre rodzaje jadalnych wodorostów, takie jak Enteromorpha.

Do głównych źródeł witaminy B12 w pożywieniu człowieka należą:

  • produkty mięsne,
  • ryby,
  • jajka,
  • mleko i jego przetwory.

Dla wegan i wegetarian źródłem kobalaminy mogą być:

  • drożdże,
  • pieczarki,
  • grzyby shitake,
  • niektóre wodorosty.

Dodatkowo warto wspomnieć, że w witaminę tę często są wzbogacane:

  • płatki śniadaniowe,
  • produkty sojowe.

Witamina B12 w zastrzykach – przeciwwskazania

Zastosowanie zastrzyków z witaminą B12 nie jest odpowiednie dla każdego. Istnieją sytuacje, które uniemożliwiają ich stosowanie:

  • Nadwrażliwość na kobalt, witaminę B12 lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie.
  • Ciąża oraz okres karmienia piersią. Stosowanie leku podczas ciąży może być rozważane tylko w sytuacjach, gdy korzyść dla matki jest większa niż potencjalne zagrożenie dla dziecka
  • Choroby takie jak zapalenie nerwu wzrokowego czy choroba Lebera (dziedziczny zanik nerwów wzrokowych).
  • Przyjmowanie niektórych leków, w tym leków przeciwnowotworowych, doustnych środków antykoncepcyjnych oraz antybiotyków.

Zastrzyki z witaminą B12 mogą wywoływać skutki uboczne, takie jak ból w miejscu wstrzyknięcia, świąd, reakcje nadwrażliwości, wysypka skórna, a także przemijająca biegunka o łagodnym przebiegu. Bardzo rzadko występują także poważniejsze skutki uboczne, takie jak np. obrzęk płuc i niewydolność krążenia.

Bibliografia:

  1. Grześkowiak J., Łochyńska M., Związki biologicznie aktywne morwy białej (Morus alba L.) i ich działanie lecznicze, Postępy Fitoterapii 2017, 1: s. 31-35.
  2. Greń A., Aktywność antyoksydacyjna preparatów z morwy białej, fasoli zwykłej oraz miłorzębu japońskiego w cukrzycy generowanej podaniem streptozotocyny, Postępy Fitoterapii 2012, 4: s. 220-225.
  3. Przeor M., Morwa biała nieocenione znaczenie zdrowotne, Przemysł Spożywczy 2016, 1(5): 35-37.
  4. Sangle P., Sandhu O., Aftab Z., Thomas Anthony A., Khan S.,  Du D., Vitamin B12 Supplementation: Preventing Onset and Improving Prognosis of Depression, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7688056/  [dostęp 01.12.2023].
  5. Lauer A. A., Grimm S. H., Apel B., Golobrodska N., Kruse L., Ratanski E., Schulten N., Schwarze L., Slawik T., Sperlich S., Vohla A., Grimm W. O. M., Mechanistic Link between Vitamin B12 and Alzheimer’s Disease, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8774227/ [dostęp 01.12.2023].
  6. Vasavada A., Sanghahvi K. D., Cyanocobalamin, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555964/ [dostęp 01.12.2023].
  7. Mauro G. L., Martorana U., Cataldo P., Brancato G., Letizia G., Vitamin B12 in low back pain: a randomised, double-blind, placebo-controlled study, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11558625/ [dostęp 01.12.2023].

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki.

W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.

Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
newsletter2

Newsletter

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz bezpłatnego e-booka, z którego dowiesz się, jak w prosty sposób możesz wesprzeć swoje zdrowie i Twoich bliskich!