Jak długo można brać enzymy trawienne? Magister farmacji wyjaśnia

Odpowiednio dobrane preparaty są uznawane za bezpieczne, jednak przewlekłe stosowanie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza, szczególnie jeśli pacjent przyjmuje inne leki lub cierpi na choroby przewlekłe. Regularna kontrola pozwala ocenić skuteczność terapii, dobrać właściwą dawkę oraz monitorować ewentualne działania niepożądane i stan odżywienia organizmu.

Czym są enzymy trawienne?

Enzymy trawienne to aktywne białka odpowiedzialne za rozkład składników pokarmowych na mniejsze cząsteczki, które są zdolne do wchłonięcia się w przewodzie pokarmowym. Są produkowane głównie przez ślinianki, żołądek, trzustkę oraz jelito cienkie.

Bez ich działania organizm nie byłby w stanie skutecznie przyswajać białek, tłuszczów i węglowodanów, co mogłoby prowadzić do niedoborów składników odżywczych oraz zaburzeń pracy układu pokarmowego i całego organizmu.

Enzymy trawienne dzielimy w zależności od pełnionych funkcji i miejsca działania. Wyróżniamy enzymy trawiące białka, węglowodany, tłuszcze oraz kwasy nukleinowe. Co ważne, proces trawienia jest wieloetapowy, a wydajność kolejnych etapów jest zależna od jakości poprzednich.

Najważniejsze enzymy trawienne:

• Amylazy – odpowiadają za trawienie węglowodanów i rozkład skrobi do cukrów prostych.
• Proteazy i peptydazy – uczestniczą w rozkładzie białek do aminokwasów.
• Lipazy – umożliwiają trawienie tłuszczów do kwasów tłuszczowych i glicerolu.
• Laktaza – odpowiada za rozkład laktozy obecnej w mleku i produktach mlecznych.
• Nukleazy – rozkładają kwasy nukleinowe (DNA i RNA) obecne w pożywieniu.

Naturalne źródła enzymów w żywności

Naturalne enzymy trawienne występują nie tylko w organizmie człowieka, lecz możemy je również spotkać w produktach spożywczych. Szczególnie bogate w enzymy trawienne są:

• ananas,
• papaja,
• kiwi,
• mango,
• produkty fermentowane (kiszonki, kefir, miso, tempeh),
• kiełki (pora, brokułu, koniczyny czerwonej).

Enzymy trawienne są również dostępne w postaci suplementów diety oraz preparatów leczniczych zawierających m.in. pankreatynę, bromelainę, papainę czy różne kompozycje enzymatyczne.

Kiedy stosuje się enzymy trawienne?

Enzymy trawienne stosuje się głównie krótkoterminowo w przypadku przejściowych problemów trawiennych, takich jak: uczucie ciężkości po posiłku, wzdęcia, niestrawność, czy w celu złagodzenia dolegliwości po obfitym posiłku.

Zawarte w preparatach enzymy: lipaza, amylaza czy proteza rozkładają składniki na mniejsze, łatwiej przyswajalne, co redukuje przykre dolegliwości po posiłku. Krótkotrwała suplementacja enzymami sprawdza się również po infekcjach żołądkowo-jelitowych, podczas rekonwalescencji, gdy trzeba szybko i skutecznie wzmocnić organizm oraz u osób starszych, u których naturalna produkcja enzymów może być czasowo osłabiona.

Długoterminowe stosowanie enzymów trawiennych zaleca się głównie w przebiegu schorzeń prowadzących do niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki, takich jak przewlekłe zapalenie trzustki, cukrzyca czy mukowiscydoza. Enzymy trawienne mogą być także stosowane przewlekle u pacjentów z celiaklią, z zaburzeniami wchłaniania, po operacjach bariatrycznych lub przy niektórych chorobach przewodu pokarmowego przebiegających z upośledzonym trawieniem. Regularna suplementacja pomaga poprawić wchłanianie składników odżywczych, ograniczyć niedobory pokarmowe, poprawić stan odżywienia pacjenta i jakość życia.

Poniższa tabela podsumowuje krótkoterminowe i długoterminowe stosowanie enzymów trawiennych.

Czy stosowanie enzymów trawiennych ma skutki uboczne?

Enzymy trawienne są zazwyczaj dobrze tolerowane, szczególnie gdy są stosowane zgodnie z zaleceniami i w odpowiednich dawkach. Ryzyko działań niepożądanych wzrasta jednak:

• przy przewlekłym stosowaniu wysokich dawek,
• niewłaściwym doborze preparatu,
• stosowaniu bez wyraźnych wskazań medycznych.

Niektóre osoby mogą być również nadwrażliwe na składniki preparatów enzymatycznych. W większości przypadków skutki uboczne mają łagodny charakter i dotyczą głównie przewodu pokarmowego. Długotrwałe przyjmowanie enzymów bez kontroli specjalisty może maskować objawy chorób układu pokarmowego wymagających diagnostyki.