Na co pomaga cordyceps i jakie ma działanie? Dietetyk wyjaśnia

Cordyceps – co to za grzyb?

Cordyceps, to rodzaj grzybów, który naturalnie występuje w rejonach Azji, szczególnie na obszarach górskich np. wyżynie tybetańskiej. Z naukowego punktu widzenia cordyceps zaliczany jest do grupy grzybów funkcjonalnych, bogatych w bioaktywne składniki odżywcze, takie jak polisacharydy (galaktomannan), sterole czy nukleozydy (w tym cordycepina). Biostymulujące właściwości entomopatogenicznych grzybów takich jak cordyceps mogą wpływać korzystnie na organizm ludzki i wspierać procesy fizjologiczne.

Cordyceps zawiera witaminy, białko i inne składniki mineralne jak wapń, magnez, żelazo, cynk, selen, sód czy potas. Współcześnie cordyceps coraz częściej jest wykorzystywany w suplementach diety oraz takich produktach jak grzybowa kawa (z ang. mushroom coffee).

Warto już na wstępnie podkreślić, że popularność cordycepsu wynika z potencjalnego wpływu na odporność organizmu, metabolizmu oraz wzrostu poziomu energii. Wiele mechanizmów wciąż wymaga dalszych badań z udziałem ludzi. Szczególnie ważne jest też fakt, że w zależności od stosowanego rodzaju, cordyceps może wykazywać nieco odmienne właściwości lecznicze i korzyści zdrowotne.

Cordyceps sinensis (Kordyceps chiński)

Cordyceps sinensis, to najbardziej tradycyjna lub wręcz historyczna postać tego grzyba, znana głównie w medycynie chińskiej. Naturalnie występuje na dużych wysokościach np. w Himalajach, przez co długi czas był trudno dostępny, a to wpływało na jego cenę, ale też mniejsze rozpowszechnianie. Cordyceps sinensis charakteryzuje się złożonym profilem związków bioaktywnych, ale jego dostępność w standaryzowanych produktach i suplementach diety jest wciąż ograniczona. Badań z tym rodzajem adaptogenu jest mniej, co też przekłada się na mniejszą ilość preparatów z stosowaniem kordycepsu chińskiego.

Cordyceps militaris (Maczużnik bojowy)

Cordyceps militaris, to obecnie najczęściej wykorzystywany gatunek w suplementach diety czy grzybowych mieszankach z kawą. Jest znacznie łatwiejszy w hodowli, dzięki czemu możliwie jest uzyskanie standaryzowanych ekstraktów o powtarzalnym składzie związków bioaktywnych. Co jest bardzo istotne, Cordyceps militaris zawiera wysokie ilości cordycepiny, związku aktywnego, najlepiej przebadanego, któremu przypisuje się wiele właściwości biologicznych. Dostępne są badania z udziałem ludzi, które wykazują że wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.

Z tego też względu w dalszej części artykułu będziemy opierać się głównie na badaniach na temat cordycepsu militaris, ponieważ to ten rodzaj posiada najbardziej aktualne badania kliniczne i jest najczęściej stosowany w produktach na rynku.

Cordyceps – działanie i zastosowanie

Cordyceps jest znany z działania adaptogennego i energetyzującego, poprawy wydolności fizycznej i odporności. Zwiększa produkcję ATP, natlenienie krwi oraz libido. Zmniejsza stan zapalny, działa antyoksydacyjnie, wspiera układ oddechowy i reguluje poziom glukozy.

Działanie adaptogenne

Grzyb cordyceps ma właściwości adaptogenne, czyli takie, które wspierają w utrzymaniu równowagi organizmu w warunkach stresu. Zawdzięczamy to bioaktywnym związkom takim jak cordycepina czy polisacharydy. Związki te mogą wpływać korzystnie na układ nerwowy i immunologiczny. Stosowanie cordycepsu wspiera prawidłowe funkcjonowanie organizmu, szczególnie u osób aktywnych fizycznie narażonych na chroniczne zmęczenie i stres. Grzyb ten, ma też zastosowanie w tradycyjnej medycynie jako element pozytywnie wpływający na samopoczucie.

Przegląd badań opublikowany w 2019 r w Frontiers in Pharmacology wskazuje, że aktywne składniki cordycepsu mogą regulować odpowiedź organizmu na stres i stany zapalne. Opisywane mechanizmy obejmują wpływ na komórki odpornościowe, cytokiny prozapalne czy modulację osi związanej ze stresem.

Zwiększenie energii i witalności

Cordyceps wpływa na poziom energii poprzez oddziaływanie na metabolizm komórkowy i produkcję ATP (adenozynotrifosforan), co może przekładać się na poprawę witalności i zmniejszenie uczucia zmęczenia. Dzięki tej właściwości cordyceps wykorzystywany jest często przez osoby aktywne fizycznie lub zawodowych sportowców. W przeciwieństwie do kofeiny, działanie to może być bardziej stabilne bez nagłych spadków energii, co jest często zgłaszane po tradycyjnej kawie. Cordyceps może też zwiększać wrażliwość komórek na tlen, wspierając wydolność fizyczną, dodając energii i wpływać na kondycję układu nerwowego.

Badania (Ashraf i in., 2020) wykazały, że cordyceps militaris ma potencjał w redukcji zmęczenia i poprawie samopoczucia przez wpływ na produkcję energii i zwiększenie poziomu ATP.

Wsparcie układu odpornościowego i działanie przeciwzapalne

Jednym z dobrze poznanych efektów działania cordycepsu jest wpływ na układ odpornościowy. Związki obecne w tym rodzaju grzybów mogą aktywować komórki odpornościowe organizmu, w tym komórki NK (ang. natural killers), a tym samym wzmacniać odporność. Dodatkowo cordyceps ma działanie przeciwzapalne, co korzystnie wpływa w kontekście stanów zapalnych, które towarzyszą wielu chorobom autoimmunologicznym i cywilizacyjnym jak nieprawidłowa masa ciała.

Randomizowane badanie kliniczne z 2024 wykazało, ze cordyceps może wpływać na odpowiedź immunologiczną u zdrowych osób. Po 8 tygodniach jego regularnego stosowania zaobserwowano pozytywne zmiany w markerach zapalanych (np. IL-6). Sugeruje to jego potencjalny wpływ na wzmocnienie odporności, bez negatywnego wpływ na pracę wątroby, nerek czy poziomu cukru.

Poprawa wydolności fizycznej

Cordyceps jest ceniony u osób aktywnych fizycznie. Regularne przyjmowanie może poprawiać wydolność organizmu szczególnie podczas wysiłku aerobowego. Działanie to wiąże się poprawą wykorzystania tlenu oraz metabolizmem energetycznym w organizmach ssaków. Z tego względu można zauważyć jego obecność w suplementach diety kierowanych do osób o wysokich potrzebach i poziomie aktywności.

Badania wykazały, że cordyceps może wpływać na zdolność organizmu do podejmowania wysiłku fizycznego. Mechanizmy są związane z wpływem na wydajność i pracę mitochondriów. Efekty są opisywane zarówno w badaniach na zwierzętach, jak i w badaniach z udziałem ludzi.

Wsparcie układu oddechowego

W tradycyjnej medycynie cordyceps był stosowany w leczeniu chorób układu oddechowego, w tym w łagodzeniu objawów zapalenia oskrzeli. Współczesne badania faktycznie wskazują, że może on wykazywać pozytywny wpływ poprzez opisywane wcześniej działanie przeciwzapalne oraz wykorzystanie tlenu. Dodatkowo jego energetyzujące właściwości mogą wspierać regenerację organizmu w stanach osłabienia. Przeglądy naukowe wskazują, że cordyceps może być pomocny w łagodzeniu objawów chorób układu oddechowego. Mechanizmy te mogą wymagać dalszych badań klinicznych.

Poprawa libido i funkcji seksualnych

Cordyceps od dawna jest kojarzony jako grzyb, który zwiększa potencję. Działanie to może wynikać z poprawy krążenia, dotlenienia czy wpływu na układ hormonalny. Niektóre badania sugerują, że może zwiększać libido zarówno u mężczyzn jak i kobiet. Stąd u niektórych osób jest on łączony z poprawą witalności i samopoczucia.

W dość wiekowym już badaniu (Zhu i in., 1998) wskazano, że podawanie cordycepsu sinensis wiązało się ze zwiększeniem libido i przywróciło zaburzone funkcje rozrodcze u obu płci. Efekty te były związane ze zwiększonym uwalnianiem testosteronu do osocza.

Wsparcie układu sercowo-naczyniowego

Cordyceps może korzystnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy między innymi poprzez regulację poziomu glukozy we krwi i lipidów. Badania sugerują, że może też wpływać na wrażliwość komórek na insulinę oraz wpływać na metabolizm kwasów tłuszczowych, co ma istotne znaczenie dla zdrowia serca.

W badaniu na modelu zwierzęcym (Dong Y i in. 2014) po 3 tygodniach stosowania cordycepsu militaris w postaci ekstraktu wodnego zauważono istotny spadek glukozy, cholesterolu całkowitego i triglicerydów. Wskazano na potencjał przeciwcukrzycowy, antyoksydacyjny i przeciwneuropatyczny.

Grzyb cordyceps – dawkowanie

Dawkowanie cordycepsu zależy od formy podania, gatunku grzybów czy celu. Na podstawie doniesień naukowych można wskazać poniższe przedziały, które uznaje się za bezpieczne.

Jak dawkować preparaty z cordycepsem? Najczęściej w badaniach sugeruje się dawki 1-3 g dziennie proszku lub 500-1500 mg ekstraktu standaryzowanego. W niektórych protokołach dawki sięgają nawet 3 g ekstraktu na dobę.

Jak długo stosować cordyceps?

• najczęściej czas stosowania wynosi 4-8 tygodni
• pierwsze efekty można zauważyć już po 2-4 tygodniach
• zaleca się obserwację organizmu przy dłuższym okresie i dostosowanie do swoich potrzeb
• można przyjmować w trybie 5 dni stosowania i 2 dni przerwy
• alternatywnie stosowanie cykle to 4-8 tygodni, z przerwami na 2-4 tygodni

Kiedy przyjmować cordyceps?

• rekomenduje się rano, w pierwszej połowie dnia
• można przyjąć z posiłkiem lub napojem (np. kawą)
• sposób zależy od formy wybranej suplementu i zaleceń producenta

Dla kogo jest suplement diety z cordycepsem?

Na suplementacji mogą skorzystać:

• osoby z chronicznym zmęczeniem i niskim poziomem energii (który nie mija po odpoczynku)
• osoby aktywne fizycznie – może podnosić wydolność fizyczną
• osoby narażone na przewlekły stres – może wspierać homeostazę organizmu
• osoby szukające wsparcia w funkcjach poznawczych
• osoby z problemami metabolicznymi – sugeruje się korzystne działanie przeciwcukrzycowe

Wielokrotnie w badaniach opisywane jest też działanie przeciwnowotworowe i cytotoksyczne na komórki nowotworowe. Chińscy naukowcy wykazali, że kordycepina w niskich dawkach może również hamować niekontrolowany wzrost i podział komórkowy. Obecnie jest to ciekawostka i badanie potencjału, nie należy więc traktować cordycepsu jako leku na nowotwór.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Cordyceps jest dobrze tolerowany i w odpowiednich dawkach uznany za bezpieczny. Skutki uboczne występują rzadko. Mogą występować sporadycznie reakcje alergiczne u osób z alergią na grzyby, nudności czy suchość w ustach, ale istnieją też poniższe przeciwskazania:

• stosowanie niektórych leków – cordyceps może zakłócać działanie leków immunosupresyjnych; leków rozrzedzających krew (wpływa na procesy krzepnięcia krwi); leków przeciwcukrzycowych (może wpływać na poziom glukozy)
• ciąża i karmienie piersią – nie zostało przebadane bezpieczeństwo stosowania
• choroby autoimmunologiczne – potrzeba konsultacji z lekarzem

Cordyceps w Aura Herbals

W ofercie Aura Herbals można kupić cordyceps w produktach:

1. Mycodrop, Cordyceps 30:1 + B12, 30% beta-glukan, kapsułki 60 szt.
2. Mycodrop, Cordyceps 30:1, 30% beta-glukan, kapsułki 60 szt.
3. Adaptogeny, ekstrakty roślinne + Cordyceps, kapsułki 60 szt.