Witamina D a wypadanie włosów – jaki jest związek?

Jaki wpływ ma witamina D na włosy?

Witamina D oddziałuje na mieszki włosowe wielotorowo:

1. stymuluje regenerację mieszków włosowych i inicjowanie ich nowych cykli wzrostu;
2. aktywna forma witaminy D wiąże się z receptorem VDR w komórkach mieszka, wpływając na ekspresję genów kontrolujących cykl włosowy;
3. można powiedzieć w uproszczeniu, że witamina D poprzez receptor VDR jest niezbędnym elementem sterującym „zegarem” cyklu włosa, a jej odpowiedni poziom jest powiązany z utrzymaniem prawidłowej fazy wzrostu.

Witamina D działa też pośrednio poprzez układ odpornościowy – moduluje lokalną odpowiedź immunologiczną wokół mieszka włosowego. Oznacza to, że witamina D nie jest tylko „budulcem”, ale aktywnym przekaźnikiem, który zarządza ruchem komórek odpornościowych w bezpośrednim sąsiedztwie korzenia włosa.

Receptory witaminy D obecne m.in. na limfocytach czy makrofagach pomagają utrzymać równowagę immunologiczną. Ma to znaczenie, ponieważ niektóre formy utraty włosów mają podłoże autoimmunologiczne (np. łysienie plackowate). Witamina D może łagodzić autoimmunologiczne uszkodzenie mieszków dzięki właściwościom przeciwzapalnym, a badania wykazały istotną odwrotną korelację między stężeniem witaminy D a poziomem białka C-reaktywnego (CRP), który jest markerem stanu zapalnego.

Podsumowując, witamina D wspiera zdrowie włosów wielotorowo, na przykład poprzez regulację cyklu wzrostowego włosa oraz hamowanie nadmiernych reakcji zapalnych wokół mieszka. Niedobór witaminy D, zwłaszcza długotrwały, może przyczyniać się do nadmiernego wypadania włosów.

Jak niedobór witaminy D wpływa na włosy?

Przegląd aktualnych doniesień wykazał, że stwierdza się odwrotną zależność między stężeniem witaminy D we krwi a występowaniem np. telogenowego wypadania włosów, łysienia androgenowego czy plackowatego. To oznacza, że osoby z niższym poziomem witaminy D częściej cierpią na te rodzaje utraty włosów niż osoby z poziomem prawidłowym. Zbliżone zależności zaobserwowano w łysieniach bliznowaciejących (gdzie mieszki ulegają trwałemu uszkodzeniu) – tam również pacjenci wykazywali często niedobór witaminy D.

Należy pamiętać, że wciąż trwają dyskusje, czy niedobór witaminy D jest bezpośrednią przyczyną łysienia, czy może jego skutkiem (np. mniejsza ekspozycja na słońce osób unikających wyjść z powodu stresu wywołanego utratą włosów). Przyczyny łysienia są wieloczynnikowe – obejmują genetykę, hormony, stres, współistniejące choroby – jednak brak witaminy D może pogarszać kondycję włosów i ograniczać ich zdolność do odrostu.

Ważne jest, by w diagnostyce wypadania włosów zwrócić uwagę na stan “odżywienia” organizmu – badanie krwi pod kątem witaminy D bywa zalecane, ponieważ uzupełnienie ewentualnych niedoborów może wspomóc inne terapie i poprawić odrost włosów.

Niedobór witaminy D a łysienie plackowate

Szczególnie interesujące są badania dotyczące łysienia plackowatego, czyli choroby autoimmunologicznej, w której układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe i powoduje powstawanie okrągłych, “wyłysiałych” ognisk. Okazuje się, że pacjentów z tym typem łysienia, niedobory witaminy D są bardzo częste. Zaobserwowano również, że im niższe stężenie witaminy D, tym cięższy przebieg łysienia plackowatego.

Mechanizm tego zjawiska tłumaczy się wpływem witaminy D na układ immunologiczny. W łysieniu plackowatym dochodzi do autoimmunologicznego ataku limfocytów na mieszki włosowe. Witamina D poprzez receptor VDR hamuje nadreaktywność tych komórek i działa przeciwzapalnie. Jak wspomniano wyżej, VDR moduluje funkcje m.in. limfocytów i makrofagów, co może chronić mieszki przed niszczeniem.

Należy jednak podkreślić, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że sam brak witaminy D wywoła łysienie plackowate. Zaleca się jednak u pacjentów z łysieniem plackowatym rutynowe badanie poziomu witaminy D i uzupełnianie jej niedoborów. Ponadto potrzeba dalszych badań klinicznych, by określić, jak duży jest wpływ suplementacji witaminy D.

Jak podnieść poziom witaminy D? Wskazówki do suplementacji

Jeśli badanie krwi wykaże niedobór witaminy D lub jej niski poziom, ważne jest podjęcie skutecznej suplementacji:

• Zbadaj poziom metabolitu 25(OH)D i skonsultuj dawkowanie z lekarzem: wiarygodnym sposobem oceny poziomu witaminy D jest oznaczenie stężenia 25-hydroksy witaminy D we krwi. Pozwoli to dobrać odpowiednią dawkę – inną dla lekkiego niedoboru, inną dla ciężkiego deficytu.
• Wybierz preparat o sprawdzonej jakości: sięgaj po preparaty o udokumentowanej jakości, posiadające certyfikaty i przebadany skład – najlepiej zarejestrowane jako leki lub od renomowanych producentów. To gwarantuje, że deklarowana dawka faktycznie znajduje się w kapsułce, a produkt jest bezpieczny.
• Stosuj odpowiednią dawkę dzienną: standardowo zdrowym dorosłym w Polsce zaleca się suplementację 1000-2000 IU witaminy D3 dziennie, w szczególności w miesiącach jesienno-zimowych. Przy stwierdzonym niedoborze często wprowadza się wyższe dawki np. 4000 IU dziennie – aż do uzyskania poziomu prawidłowego. Optymalną dawkę zawsze warto ustalić na podstawie wyników badań i zaleceń specjalisty, gdyż witaminę D można przedawkować.
• Przyjmuj witaminę D z posiłkiem zawierającym tłuszcz: witamina D jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego dla najlepszej absorpcji powinno się zażywać ją w trakcie posiłku bogatego w zdrowe tłuszcze.
• Włącz naturalne źródła witaminy D: suplementacja to jedno, ale warto również wzbogacić dietę w witaminę D. Najlepsze jej źródła to ryby takie jak łosoś, makrela, tuńczyk, sardynki oraz tran, np. olej z wątroby dorsza. Warto jednak pamiętać, że przyjmowanie witaminy D z takich źródeł będzie miało marginalne znaczenie w uzupełnianiu ogólnoustrojowego poziomu.
• Zapewnij sobie dawkę słońca (z umiarem): synteza skórna pod wpływem promieni UVB to naturalny sposób pozyskania witaminy D. Spacer w słoneczny dzień nie tylko poprawi poziom witaminy D, ale i przyniesie inne korzyści zdrowotne. Przy ekspozycji na słońce nie zapominajmy o filtrach przeciwsłonecznych – nie będą one w istotny sposób blokowały syntezy witaminy D, a ich stosowanie ogranicza ryzyko nowotworzenia pod wpływem promieniowania.
• Kontroluj poziom witaminy D i modyfikuj dawkę: suplementacja nie powinna odbywać się „w ciemno”. Po kilku miesiącach regularnego przyjmowania witaminy D warto ponownie oznaczyć jej poziom, aby sprawdzić, czy osiągnięty został optymalny zakres (30–50 ng/ml lub wg zaleceń). Monitorowanie co kilka miesięcy jest szczególnie ważne u osób długo suplementujących wysokie dawki, by nie doprowadzić do nadmiaru.