Aura Herbals - polski producent suplementów diety Prosto dla zdrowia
1280x200_baner-IZ_AH_cta-od 400x200_baner-IZ_AH_cta-od

Leksykon Aura Herbals

Minerały

Selen – właściwości, skutki nadmiaru i niedoboru

Selen – najważniejsze informacje

Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Został odkryty w 1817 r. przez szwedzkiego chemika i lekarza Jönsa J. Berzeliusa. Nazwa tego pierwiastka wywodzi się od imienia greckiej bogini Selene. Zaliczany jest do grona mikroelementów, czyli pierwiastków, które występują w organizmie w niewielkich ilościach. Charakteryzuje się silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi i wpływającymi na funkcjonowanie układu immunologicznego. Odgrywa ważną rolę w wytwarzaniu hormonów tarczycy i jej prawidłowym funkcjonowaniu. Selen należy do pierwiastków śladowych. Mimo tego jest on kluczowy do utrzymania zdrowia.

Występuje w niewielkich ilościach w wodzie i glebie. W zależności od formy jest szybciej lub wolniej wbudowywany w białka. W formie organicznej jest on praktycznie gotowy do wbudowania, natomiast forma nieorganiczna musi przejść wiele przemian biochemicznych, zanim przyjmie przystępną dla organizmu formę. Selen bierze udział w reakcjach redoks, czyli reakcjach utleniania i redukcji. Cechuje się zdolnością do hamowania działania wolnych rodników.

Selen serum do włosów

Możliwe zastosowania selenu

  • Działanie antyoksydacyjne,
  • Działanie stymulujące układ odpornościowy,
  • Wspomaganie pracy tarczycy,
  • Korzystny wpływ na kondycję przydatków.

Działanie antyoksydacyjne

Selen bierze udział w reakcjach redoks. Wykazuje działanie, które pozwala na zatrzymanie szkodliwych procesów wywołanych działaniem wolnych rodników. W przypadku zaburzeń procesów przeciwutleniających, mających na celu ochronę organizmu przed stresem oksydacyjnym, wolne rodniki prowadzą do zaburzeń układu immunologicznego oraz zwiększają ryzyko rozwoju chorób nowotworowych i układu krążenia.

Działanie stymulujące układ odpornościowy

Działanie wspomagające odporność łączy się bezpośrednio z aktywacją limfocytów T, które odpowiadają za reakcje obronną organizmu.

Wspomaganie funkcjonowania tarczycy

Podobnie jak jod, selen jest bardzo istotnym pierwiastkiem w żywieniu osób cierpiących na niedoczynność tarczycy. Zbyt niska ilość selenu w diecie prowadzi do obniżenia aktywności tarczycy oraz uszkodzenia jej tkanki. Długotrwały niedobór tego mikroelementu powoduje również niedostateczną przyswajalność jodu, co dodatkowo nasila niedoczynność tarczycy. Wykazano, że związki selenu zmniejszają toksyczność metali ciężkich, takich jak: ołów, kadm, arsen i rtęć.

Wpływ na przydatki

Do przydatków można zaliczyć między innymi włosy oraz paznokcie. Obecność selenu w diecie pozwala na utrzymanie ich w dobrej kondycji. Niedobory tego mikroelementu mogą prowadzić do bardzo poważnych zaburzeń lub nawet wypadania nie tylko włosów, ale w poważnych przypadkach również paznokci.

Objawy/skutki niedoboru selenu

Zbyt niska obecność selenu w organizmie może dawać sygnały w postaci:

  • ciągłego uczucia zmęczenia,
  • osłabienia mięśni,
  • podatności na przeziębienia oraz infekcje,
  • problemów z potencją,
  • stanów zapalnych skóry,
  • opryszczki.

Skutkiem niewystarczającej podaży selenu w diecie może być choroba zwyrodnieniowa stawów. Charakteryzuje się ona atrofią, zwyrodnieniem, a w konsekwencji martwicą tkanki chrzęstnej. Choroba ta występuje w głównej mierze u dzieci w przedziale wiekowym od pięciu do trzynastu lat. Proces chorobowy skutkuje powiększeniem stawów, skróceniem palców u rąk i nóg oraz w skrajnych przypadkach karłowatością . Kolejną bardzo poważną konsekwencją niedoboru selenu może być kardiomiopatia, czyli niewydolność mięśnia sercowego. Najczęściej występuje u dzieci między drugim a dziesiątym rokiem życia. Objawia się powiększeniem mięśnia sercowego. Może prowadzić do wstrząsu lub niewydolności serca.

Objawy nadmiaru selenu

Nadmierna ilość selenu w organizmie może spowodować selenozę, czyli chorobę związaną z toksycznym działaniem tego pierwiastka. Objawy tej dolegliwości mogą objawiać się jako uczucie nudności, częste biegunki, przewlekłe zmęczenie, dolegliwości związane z bólem stawów, łamliwość paznokci oraz nadmierne wypadanie włosów. Dodatkowo, nadmiar selenu może przyczynić się do zwiększenia ryzyka zachorowania na cukrzycę typu II oraz wywołać stres oksydacyjny w komórkach organizmu. Zazwyczaj większość negatywnych skutków nadmiernego spożycia selenu ustępuje w krótkim czasie po zaprzestaniu suplementacji tym pierwiastkiem.

Do zatrucia selenem może dojść zarówno drogą oddechową, jak i pokarmową. Zatrucie selenem drogą oddechową może powodować:

  • bóle żołądka,
  • głowy,
  • podwyższone tętno,
  • obniżone ciśnienie krwi,
  • wymioty,
  • nudności,
  • drażliwość,
  • obrzęk płuc,
  • skurcze oskrzeli,
  • zapalenie oskrzeli.

Ostre zatrucie spowodowane ekspozycją doustną na wysokie dawki selenu powoduje:

  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunkę,
  • tachykardię.

Przewlekłe doustne przyjmowanie bardzo wysokich dawek selenu prowadzi do:

  • selenozy, jest to choroba charakteryzująca się deformacją i utratą paznokci oraz wypadaniem włosów,
  • przebarwieniami i próchnicą zębów,
  • oddechem o zapachu czosnku,
  • zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi,
  • wysypką skórną,
  • nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego.

Selen źródła pokarmowe

Czy selen wpływa na naszą wagę?

Suplementy zawierające selen, zarówno w postaci kapsułek, jak i tabletek, są często promowane jako skuteczne narzędzia wspomagające proces odchudzania. Jednak warto podkreślić, że nie należy oczekiwać, iż same w sobie spowodują utratę masy ciała. Ich główną zaletą jest pomoc w regulacji hormonalnej organizmu, która – jeśli działa nieprawidłowo – może utrudniać utrzymanie zdrowej wagi (np. u osób borykających się z problemami z tarczycą).

Suplementacja selenem – przeciwwskazania

Osoby, które przejawiają uczulenie lub nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu zawierającego selen, powinny powstrzymać się od jego spożywania. Istnieje też potrzeba zachowania szczególnej ostrożności w przypadku dzieci, kobiet w ciąży oraz matek karmiących piersią.

Suplementacja selenem – ile dziennie?

Zapotrzebowanie organizmu na selen jest precyzyjnie określone i różni się w zależności od wieku i płci. Dla dorosłych mężczyzn i kobiet wynosi ono 55 mikrogramów dziennie, podczas gdy dla kobiet w ciąży i karmiących jest nieco wyższe i wynosi 70 mikrogramów. Dla niemowląt potrzebna ilość selenu to zaledwie 15-20 mikrogramów, a dla dzieci w wieku od 1 do 3 lat – 20 mikrogramów. Dzieci w wieku od 4 do 9 lat potrzebują 30 mikrogramów, od 10 do 12 lat – 40 mikrogramów, a nastolatkowie powyżej 13 lat powinni spożywać 55 mikrogramów selenu dziennie.

Istnieją również określone normy dla spożycia selenu, których należy przestrzegać, aby uniknąć przedawkowania. Jednorazowa dawka selenu nie powinna przekraczać 200 mikrogramów, a dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka wynosi od 600 do 700 mikrogramów. Dlatego ważne jest, aby zachować ostrożność przy przyjmowaniu suplementów selenu i nie przekraczać zalecanych dawek, aby uniknąć niepożądanych skutków zdrowotnych.

W czym jest selen i cynk?

Selen i cynk są obecne w różnych produktach spożywczych. Największe ilości tych pierwiastków występują głównie w mięsie czerwonym, zwłaszcza wątróbce, a także w owocach morza, jajach oraz w pełnotłustym mleku. Oba pierwiastki pomagają zwiększyć produkcję przeciwciał oraz aktywność białych krwinek, co pozwala organizmowi skuteczniej zwalczać infekcje. Dodatkowo chronią komórki układu odpornościowego przed uszkodzeniem. Zalecane dzienne spożycie cynku wynosi około 10 miligramów, a selenu – wspomniane 55 mikrogramów w przypadku osoby dorosłej. Należy unikać jednoczesnego spożywania selenu i cynku, gdyż ich równoczesne przyjmowanie może zmniejszać ich skuteczność.

Źródła pokarmowe selenu – gdzie jest go najwięcej?

W jakich produktach spożywczych znajdziemy selen? Najbogatszym źródłem selenu są orzechy brazylijskie, ale spore jego ilości znajdują się również w łososiu oraz tuńczyku. 100 g tej ostatniej ryby w 95 proc. pokrywa dzienne zapotrzebowanie na selen. Dodatkowo bogate w selen są takie produkty jak:

  • wołowina,
  • filet z indyka,
  • jajka,
  • podroby,
  • ryż.

Bibliografia

  1. Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4.
  2. Selen (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  3. Selen (nr 229865) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-01].
  4. Vinceti M., Wei E., Malagoli C., Bergomi M., Vivoli G., Adverse health effects of selenium in humans, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12041880/, [dostęp 25.02.2024].
  5. Wang N., Tan H., Li S., Xu Y., Guo W., Feng Y., Supplementation of Micronutrient Selenium in Metabolic Diseases: Its Role as an Antioxidant, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5758946/, [dostęp 25.02.2024].
  6. Sun Y., Wang Z., Gong P., Yao W., Ba Q., Wang H., Review on the health-promoting effect of adequate selenium status, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10060562/, [dostęp 25.02.2024].

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Materiał opisuje substancje i ich możliwe zastosowania na podstawie ogólnodostępnych publikacji, badań i materiałów znalezionych w internecie, prasie oraz książkach. Materiał nie jest opisem suplementu diety ani żadnego innego produktu zawierającego w/w składniki.

W przypadku stosowania suplementów diety pamiętaj, by nie przekraczać zalecanej dziennej porcji,i że nie mogą być one stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Pamiętaj, że bardzo ważny i zalecany jest zrównoważony sposób żywienia i zdrowy tryb życia.

Każdy suplement diety przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
newsletter2

Newsletter

Zapisz się na nasz newsletter i pobierz bezpłatnego e-booka, z którego dowiesz się, jak w prosty sposób możesz wesprzeć swoje zdrowie i Twoich bliskich!